Загер-практик зіні кітабы арылы азастанды ылмысты іс жргізу жйесіні іс жзінде алай жмыс істейтіндігіне атысты практикалы білімдерімен олжетімді жне тсінікті тілде бліседі. Оны стіне, трлі жадайа байланысты р адам з еркімен, кбінесе еркінен тыс жйені «брандасына» айналып, млдем жаымсыз жадайларды басынан ткізуі ммкін. Кптеген адамдар сота дейінгі тергеу мен сот процесі алай тетіндігі туралы, негізінен, Перри Мейсон туралы телехикаялардан немесе географиялы трыдан бізге жаын, біра шындытан алыс-мселені здеріні ерекше дедуктивті абілеттерімен немесе сиырлы сараптамалы технологиялармен, одан алса, кбінесе шатырдан секіру мен табельдік арудан ату кмегімен шешетін Санкт-Петербургтік «оперларды», прокурорларды жне адвокаттарды ттті жмыс кндері туралы телехикаяларынан пайымдайды. Автор бл иллюзияларды жоа шыаруа жне з оырмандарына «зады» теізде жзетін «кзге крінбейтін иындытар мен рифтер» туралы ескертуге тырысады.
адірлі тлімгер, досым жне загер Кравцов Иван Ивановичті рметіне.
АВТОРДАН
Жаында ылмысты іс жргізу бойынша біратар дрістер оуа ммкіндік туды. Аудиторияны рамы р трлі болды – кбіне жастар, алайда райсысыны трлі дегейдегі зады білімі мен р трлі мамандытары бар. Бірі азірді зінде тжірибелі адвокат бол- са, бірі сол мамандыты игеруге тырысып жр, бірі журналист жне сот процестері туралы маалалар жазады, ал, бірі зі шін «лтты ы орау жйесіні ерекшеліктерін» тсінуге тырысып жрген тла.
Іс жзінде осындай «ерекшеліктерге», сонымен атар ктпеген нтижелерге тап болан адамдар да болды, кейбіреуі зін сот ділет- сіздігіні рбаны деп тапты… Яни, тыдаушыларды да ужі ртр- лі болды. Сондытан, маан кбінесе алдын-ала дайындаан дріс конспектілерін шетке ойып, тыдаушылармен тсінікті тілде сйле- суге тура келетін.
Кп замай, арты академизмге мтылуды ажеті жо екеніне кз жеткіздім, азіргі уаытта, е аз ыылас танытуды зінде «елді жаппай интернеттендіруді» арасында Р ІЖК-ні белгілі бір маа- лаларыны занамалы ережелері мен наты тжырымдарын табу иына сопайды. Мені тыдаушыларымды оулытардан не оуа болатыны емес, азастан задарыны «рпі» мен «рухы» алай ж- зеге асырылатыны ызытырды. Оларды маан ойан сратары осыан длел бола алады. Сондытан да, зімні «шпаргалкамнан» жиі ауытып, ыты формулаларды белгілі бір тілінен арапай- ым тілге ауысып отырдым, жне дріс курсыны жалпы рылымын стануа тырысаныммен, кейде зіме бір таырыптан екінші таы- рыпа «секіруге» ерік беретінмін. Дрістерден ласатын ызу гіме логикасы осыны талап ететін.
Шынымды айтсам, бл мені ынжылтпайтын, керісінше уантатын. йткені, танымал алымдармен, ытану теоретиктерімен бсекелес болу мені жоспарыма кірмеген еді. зімні басты міндетімді млдем басаша деп санаймын, ол з жолын загер ретінде бастаан жастара, з еліні болашаына мдделі жне немрайлы емес азастан азаматтарына азастанды ылмысты іс жргізу жйесі, идеалды трде емес, шын мнінде алай жмыс істейтіні туралы практикалы білім беру.
Сонымен атар, олармен бл жйе ай баытта даму керектігі тура- лы з кзарасыммен бліскім келді. Оан оса, трлі жадайа байла- нысты р адам з еркімен, кбінесе еркінен тыс жйені «брандасына» айналып, млдем жаымсыз жадайларды басынан ткізуі ммкін.
Оларды «зады» теізде жзетін «кзге крінбейтін иындытар мен рифтер» туралы ескертуге тырыстым. Мны істеу маан оайа тсті, й- ткені «зады» мірбаяныма орай сот ылмысты процестеріні ртрлі полюстерінде жмыс істеп, оларды ртрлі кзарастардан кре алдым. Сондытан, мені практикалы тжірибем тыдаушыларды дрістерге деген ызыушылыын амтамасыз етті деп ойлаймын.
Кейбір аса ызыушылы танытандар, гімені дріс залынан тыс жерде жаластыруа тырысып, здеріне тсініксіз занаманы кейбір трлерін наты мысалдармен айындауды сраанын уана атап ткім келеді. Кейде мндай гімелер ттас бір пікірталаса айналатын. Мн- дай пікірталастар зіме де кп нрсеге жаа кзараспен арауа ммкін- дік береді. Айтпашы, мен жас рпаты, сіресе арнайы білім алмаан рпаты, те зады аалдыпен ерекшеленетініне таы бір рет кз жеткіздім. Сота дейінгі тергеу мен сот процесі алай жріп жатандыы туралы, бл рпа, негізінен, Перри Мейсон туралы телехикаялардан немесе географиялы трыдан бізге жаын, біра шындытан алыс – мселені здеріні ерекше дедуктивті абілеттерімен немесе сиы- рлы сараптамалы технологиялармен, одан алса, кбінесе шатырдан секіру мен табельдік арудан ату кмегімен шешетін Санкт-Петербургтік «оперларды», прокурорларды жне адвокаттарды ттті жмыс кн- дері туралы телехикаяларынан пайымдайды. Мен бл иллюзияларды кем дегенде ішінара жоа шыара алдым деп міттенемін.
Осы дрістерден тыс гімелесу кезінде, ксіби міндеттеріне ыл- мысты хроника кіретін жас, біра азірді зінде те танымал а- застанды журналист ерекше ызыушылы танытты. Ол дрістерді, сонымен бірге бізді схбаттарымызды диктофона жазып отыратын, жне дл осы жазбалар, мені жеке конспектілеріммен атар, сіздерді назарларыыза сынылып отыран кітапты негізін алады. Егер са- батарымызды диалог трінде баяндап, олара тікелей дрістерден мате- риалдар оссам, баралы оырман шін бл жасы жне ол жетімді болады деп ойладым.
Журналист, оны Даниял деп атайы, мені схбаттасушымны бей- несі ретінде кітапа енуге сыпайы трде з келісімін берді. Дрістерім мен жазушылы кш-жігерімні кішігірім жемісі оырмандара ы- зыты, рі пайдалы болады деп шын жректен міттенемін.
Сонымен оса айта кетерім, бл кітап кптеген адамдарды кме- гінсіз, кеестері мен олдауынсыз ешашан жары крмес еді. Е ал- дымен, мені загер болып алыптасуымны барлы жылдарында жа- нымда болан жбайым алияа шын жректен алысымды білдіргім келеді. Мтінні деби деуі жне журналист бейнесіні идеясы шін, Борис Стадничука ерекше ризашылыымды білдіремін, онсыз бл кітап ра жне ызысыз болып шыар еді. Сонымен атар, ылыми шолушы Рехсон Светлана Николаевнаа шын жректен алыс айтым келеді. рине, сонымен атар, осы кітапты басып шыаруыма кмекте- скен Досым Стпаева лкен рахмет.
Тайыр Назханов
ПІКІР
