Altra novajin me ne savas pro ne povir spektar televiziono nek lektar
jurnali.
Ye la 19ma di agosto, venerdie
Dum la matino ni havas konfero da Detlev Groth pri la surreta moyeni e
tekniki qui povas uzesar en la skopo difuzar Ido. Sequas la repasto. Dum
la posdimezo esas libera tempo e la Idisti, segun lia moyeni, vizitas
Luxemburgia.
Multa de li promenas en Echternach e lua cirkumajo. Me ipsa pro forta
dorsala lumbala dolori preferas repozar en lito e lektar. Tamen tarde,
ye aproxime 17 kloki, me levesas ed iras promenar adextere cirkum nia
yunaralbergo. Survoye me renkontras la gespozi Schlemminger e Manfred
Magin qui retrovenas pos longa marchado. Durigante mea promenado
cirkum la hotelo, me videskas lago e me kredas intelektar la kauzo di
mea dolori ; nome la varmeso e la humideso esas desoportuna a la homi
sufranta pro reumatismala dolori. Marchante me renkontras Hans
Stuifbergen qua arivas kun kelka tardeso, nome lua arivo expektesis plu
frue che la Idorenkontreyo. Ni kelkete babilas. Plu tarde, esas dineo,
211
quale kustumale en la albergo, ye 18 kl.30. Pos la dineo esas vesperala
festeto en la konfero-chambro. Unesmafoye, me audas la Idisti kantar
popul-kanti en lia linguo. Sur estaleyo esas revueti e libreti qui atestas
l’existo di nia Linguo Internaciona. Entuziasmanta me kompras du libreti
kontenanta desegnita bendi (kartuni*). Un de li esas verketo pri cienco-
fiktivajo : «La naufrajinti di Zamora». La altra titulizesas : «La komto de
Monte- Kristo». Tala kayereti esas, mea-judike, vere bona ideo, nome oli
povus tre utilesar por propagar favore a nia komuna linguo en vakanco-
klubo tale la «Club Méditerranée» nam li esas facila ed agreabla lektajo.
Ye la 20ma di agosto, saturdie
Dum la matino, ni vehas a Trier ube eventos la yarala chefa kunveno dil
Germana Ido-Societo. Trier esas agreabla ed eleganta urbo Germana di
Rhenlando. Multa restaji di la Romana epoko permanas en ol ed on dicas
ke ica urbo esas la maxim anciena di Germania. Notinda, ke dum ula
periodo ye la triesma o quaresma yarcento p.K. ol esis chefurbo dil
westala parto de la Romana imperio, e til la XIma yarcento on parolis ibe
Latinida dialekto quan la linguisti Germana nomizas “moselromanisch”.
Ni omna iris vidar la Porta Nigra (Pordo Nigra) olqua esas restajo di
Romana fortreso. Ita Latina nomo Porta Nigra ne evas de la Romana
tempo, ma de la Mezepoko pro ke lore la sabloza petri uzita por lua
konstrukto divenabis nigra. Promenante, ni volis anke enirar la
katedralo, ma la pordistino impedis ni agar tale, nam el asertis ke balde
esos orgeno-koncerto e ke ni mustas vartar til la komenco dil koncerto.
Ni ne volis vartar e duris nia marchado.
Pos dimezo ni eniris la restorerio «Domstein» nefore de la katedralo e ni
sideskis en la repasto-chambro rezervita por la Idisti. La ja prezenta
Idisti babilis dum vartar la cetera kunmanjanti. Ye 13 kloki komencis la
repasto. La propozita dishi esis tre apetitigiva e saporoza (Rhenlando
esas un de la regioni en Germania ube la koquarto esas maxim bona). Ni
apene finabis la repasto kande unesme venis la prezidanto di la lokala
Esperanto-Societo por afable salutar ni. Ni esis tre emocita per ita ago,
nam kustumale la Esperantisti ne havas tre amikala sentimenti a ni, ma
existas anke polita e benigna homi inter li. Preske samatempe venis
jurnalisti di la lokala jurnalo «Trierischer Volksfreund», invitita da nia
Germana samideani e qui interviuvis la prezenta Idisti. Parenteze, me
volas dicar – mem se ico astonos multi – ke me tre shokesas per ita nomo
«Trierischer Volksfreund» (Trierana Populamiko), nam dum la Teror-
periodo di la Franca revoluciono (1793) existis jurnalo redaktita da
extremisto e qua titulizesis «L’Ami du Peuple» (La Populamiko). Depos
ita tempo la titulo Populamiko esas «tabu»-a en Francia quale esus en
Germania jurnalo qua itere titulizesus «Der Völkische Beobachter» (La
etnala* observero) famoza dum la nacional-socialista epoko. Me anke
shokesis per la vorto «Trierischer», nam se on oblivias la litero –r pos la
212
komencala -T, on havas «Tierischer Volksfreund» (Bestiala Populamiko).
Talaji esas forsan indiferenta a la Germani o neremarkita da li, ma
Latinido savanta la Germana esas dividita inter malicoza rideto ed
indigno kande lu konstatas ico o similaji.
Pos l’interviuvo eventis la yarala kunsido dil GIS, quan me asistis kom
gasto e nova personi elektesis kom reprezentanti dil GIS. Ye la fino dil
posdimezo, ni retroiris ad Echternach, ne sen antee itere admirar la
eleganta patricala domi e la delikata oraji ornanta la monumenti di ca
urbo, olqua esis la nasko-loko e la mikra patrio di Karl Marx. Lo esas kelke
astoniva ke tante aristokratal e borgezal urbo genitis ita unesmaranga
revolucionera pensero.
Dumvoye, en la veturo duktata da s-ro Gerd Heintze, me ulagrade
dormetis pro la varmeso e la fatigo di la dio, ma me havis surprizo : Peter
