Аднекуль здалёку да Ахрэма даляцелі галасы, потым ён пачуў крокі — спачатку прыглушаныя, потым гулкія, як на палубе,— але ж не расплюшчыў вочы, цалкам аддаючыся гэтай салодкай млявасці, і толькі калі пастукалі ў дзверы — рэзка і занадта патрабавальна,— з вялікім намаганнем вызваліўся з учэпістых абдымкаў дрымоты.
— Адчынена,— буркнуў ён.
У расшпіленай куртцы, не па росце шумлівы, у пакой уваліўся Хвалей. Ён быў без шапкі, і ягоныя рэдзенькія валасы прыліплі да лоба. 3 жартаўлівай пагардай Максім махнуў у Ахрэмаў бок рукой і, не чакаючы дазволу, плюхнуўся ў крэсла.
— 3 бядой я прыйшоў, Піліпыч,— спахмурнеў Хвалей.— А пайсці ад цябе хачу з радасцю. 3 сябрам маім няшчасце. Выключылі з вучылішча, цяпер працуе грузчыкам. Характарыстыку зарабляе.
— Ну і як, зарабіў? — Забалотны здагадаўся, пра каго гаворыць Максім. Пра таго хлопца, які сустракаў яго на прычале.
— Не ведаю. А тут яшчэ ажаніцца надумаў, Праўда, даяўчына нічога сабе, але ж… Але ж… Сітуацыя. Дзетак карміць трэба… Так што дапамагай. Ты ў нас марскі воўк і ветэран флоту. Цябе паслухаюць.
— Я ж не начальнік аддзела кадраў. Самому пра пенсію трэба думаць.— Не хацелася прызнацца, але просьба цешыла самалюбства.
— На «Хуткім» ты ёсць начальнік над боцманскай камандай. Капітан зрааумее, калі скажаш слова-другое.
«Усялякае з чалавекам можа здарыцца і на пачатку, і на канцы дарогі. Асабліва калі няшчасце падпільнуе неспадзявана, зваліцца, як снежная лавіна на галаву»,— падумаў Забалотны, а ўголас спытаў:
— А ты за пасрэдніка, ці як?
— Саромеецца ён. Чакае ў холе. I так ледзьве зацягнуў сюды.
— Дабро,— устаючы з канапы, усміхнуўся Ахрэм,— самі пойдзем да твайго сарамлівага грузчыка. У мора выходзіць не баіцца, а тут — бы нецалаваная дзяўчына. Бач ты, яшчэ адна загадка прыроды.
— Дык я і кажу, што цяпер нельга разводзіць сантыменты, калі так атрымалася. Што ён, грошы прыйшоў пазычаць?
— Пэўна, чалавеку несалодка. Ну ды ладна, калі не жулік нейкі, мо і дапаможам…
— Больш чэсных жулікаў не бывае…
Хлопца а дзяўчмнай, якія сядяелі насупраць адно другога, Ахрэм убачыў здаля. Пачуўшы крокі, хлопец узняў вочы. Яны ў яго былі дзіўныя: зеленаватыя, ж доўгімі, як не ва ўсякай дзяўчыны, вейкамі.
Разводзіць доўгую гамонку было не ў натуры Ахрэма, Можаш — зрабі, не можаш — не абяцай — гэта быў жыццёвы прынцып Забалотнага.
— Тут мы з табой нічога не вырашым,— падаючы хлопцу руку, сказаў ён. Раптам Ахрэм успомніў, што трэба ісці ў порт па пропуск, і прапанаваў: — Заўтра ў дзве гадзіны можам з табой убачыцца? Будзе час?
— Я адпрашуся на гадзіну-другую.
— Тады не трэба. Можна і пасля работы.
Забалотны пазіраў у вялікія бліскучыя вочы, на дужую постаць, і яму здавалася — не, нават быў упэўнены,— што ўжо дзесьці бачыў гэтага высокага хлопца! Міжволі памяць вяртала яго да мінулага. Ён сядзеў за сталом і здзіўляўся з багатай абстаноўкі ў зале. «Гэта ўсё мой сын, Ігнатка. Упарты, увесь у бацьку. Кантэйнерам па моры прыслаў…» А потым глядзеў на чорнавалосага маёра з трыма ордэнамі Чырвонай Зоркі, а побач была фотакартка сына: хлопца з выразнымі задумлівымі вачыма і доўгімі вейкамі.
«Вось і скрыжаванне,— тужліва падумаў Ахрэм.— Нібы блукаў па вялікім горадзе і вярнуўся туды, адкуль прыйшоў…»
Ён быў цяпер удзячны Васіліне за той горкі вечар, і гэтае пачуццё перакінулася і на яе сына.
— Заўтра пасля работы чакаю. Трэба высветліць тое-сёе з тваёй біяграфіі,— сказаў Ахрэм.
Толькі цяпер ён звярнуў увагу на дзяўчыну. Яна і сапраўды была нічога сабе. Але шэрыя вочы глядзелі, як у ваўчаняці.
Больш гаварыць не было пра што, і Ахрэм развітаўся. Ён ішоў па цьмяным калідоры і чуў за спіной крокі. Быццам спяшаўся вырвацца з гэтай маўклівай абмежаванасці альбо збегчы ад самога сябе. Гэта былі ягоныя крокі і ягонае рэха. Але ж чаму такое мітуслівае, неспакойнае і прыглушанае?
— Ахрэм?
Ён, бы спрасонку, уздрыгнуў і азірнуўся. У душы заліхаманіла, цяжка адгукнулася. Наплывалі белая шапачка, з-пад якой насцярожана выбілася пасма валасоў, і нерухомыя застылыя вусны. Забалотнаму стала ніякавата: ён не бачыў твару. Але дрогкай істотай ужо гнуўся да гэтага нецярплівага надрыўнага воклічу: «Ахрэм?..»
I раптам адчуў гарачую далонь на сваёй руцэ.
— Ты дарэмна тут. Маці чакае. Даўно ўжо чакае… Ды і я… Ты толькі не хвалюйся. Прыходзь увечары. Чуеш, бацька, прыходзь…
Ён памкнуўся ўзяць яе за руку, але толькі здранцвеў са сваімі стомленымі рукамі. Яна пайшла па калідоры, і ён убачыў у цёмным квадраце акна разгубленую дзявочую паставу.
— Максім! — адганяючы насланнё, паклікаў Забалотны.
— Што, Піліпыч?
— Як клічуць гэтую дзяўчыну?
— Вольга. Ты яе ведаеш?
— Не ведаю,— прашаптаў Ахрэм.— Нічога цяпер не ведаю…
Але ён ведаў. Ведаў і ціха, у думках, непрыкаяна і балюча паўтараў: «Бацька!..»