232 Joanna B. Michlic, Poland’s Threatening Other: The Image of the Jew from 1880 to the Present, Lincoln: University of Nebraska, 2008, 170. «Протест» этот впервые появился в Варшаве в 1942 году в виде подпольной листовки тиражом 5 тысяч экземпляров. В тот же год, после повторного выпуска, из него полностью были изъяты антисемитские высказывания. Об изменениях в этом документе см. также David Cesarani and Sarah Kavanaugh, Holocaust: Responses to the Persecution, 63. Из-за данных пассажей сейчас крайне трудно найти оригинальный текст памфлета; иногда он встречается в отдельных источниках по истории Холокоста, например, Sebastian Rejak and Elżbieta Frister, eds., Inferno of Choices: Poles and the Holocaust, Warsaw: Oficyna Wydawnicza «Rytm», 2012, 34.
233 Teresa Prekerowa, Żegota: Commision d’aide aux Juifs, перевод Maria Apfelbaum. Monaco: Éditions du Rocher, 1999, 24.
234 Krzysztof Komorowski, Polityka i walka: Konspiracja zbrojna ruchu narodowego.
235 Marek Halter, Stories of Deliverance: Speaking with Men and Women Who Rescued Jews from the Holocaust, Chicago and La Salle, IL: Open Court, 1997, 9–11; qtd. Mark Paul, «Wartime Rescue of Jews», 61–62.
236 «Życie Juliana Grobelnego», October 3, 2007, http://grju93brpo.blogspot.ca/2007/10/ycie-juliana-grobel nego.html; См. также Jerzy Korczak, Oswajanie Strachu, Źrо́dło: Tygodnik Powszechny, 2007, выдержки на http://www.projectinposterum.org/docs/zegota.htm.
237 Teresa Prekerowa, Żegota: Commission d’aide aux Juifs, Polacy Ratujący Żydо́w w Latach II Wojny Światowej, IPN (Instytut Pamięci Narodowej), Warsaw, 2005, http://ipn.gov.pl/__data/assets/pdf_file/0004/55426/1–21712.pdf.
238 Marcin Mierzejewski, «Sendler’s Children», Warsaw Voice, September 25, 2003, www.warsawvoice.pl/WVpage/pages/ article.php/3568/article.
239 Teresa Prekerowa, Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie, 1942–1945, Warsaw: PIW, 1982. Отдельные главы переведены на английский язык польско-еврейским Heritage Foundation of Canada, www.polish-jewish-heritage.org/eng/teresa_preker_chapters1–2.htm.
240 Irena Sendler, «Youth Associations of the Warsaw Ghetto».
241 Teresa Prekerowa, Konspiracyjna Rada Pomocy Zydom w Warszawie.
242 Ibid.
243 Ibid.
244 Ibid.
245 Bohdan Hryniewicz, My Boyhood War: Warsaw: 1944, Stroud, UK: The History Press, 2015.
246 Magdalena Grochowska, «Sendler’s List».
247 Irena Sendler, «O Pomocy Żydom», Lewicowo.
248 Ibid.
249 Jerzy Korczak, Oswajanie Strachu, Warsaw: Wydawnictwo Muza, 2007.
250 Jerzy Korczak, Oswajanie Strachu.
251 «Otwoccy Sprawiedliwi»,Gazeta Otwocka, July 2012, www.otwock.pl/gazeta/2012/sprawiedliwi.pdf.
252 Ibid.
253 Guide to Praga, «Building of the Mint», www.warszawskapraga.pl/en/object_route.php?object_id=332.
254 Alanna Gomez, «Jan and Antonia Zabinski: The Zookeepers», Canadian Centre for Bio-Ethical Reform, www.unmaskingchoice.ca/blog/2013/01/18/jan-and-antonia-zabinski-zookeepers.
255 Vanessa Gera, «New Exhibition at Warsaw Zoo Honors Polish Couple Who Saved Jews During World War II», Haaretz, April 11, 2015, www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-features/1.651285.
256 Otwoccy Sprawiedliwi», Gazeta Otwocka, July 2012, www.otwock.pl/gazeta/2012/sprawiedliwi.pdf.
257 Свидетельства об этом эпизоде сильно разнятся. Сама Ирена Сендлер в одном из интервью 1960-х годов предполагает, что на самом деле все происходило в доме одной из ее ближайших сотрудниц. Она скромно преиуменьшает свою роль в этом событии, и судя по всему, просто защищала своих соседей в период, когда сама находилась под надзором гестапо. См. Irena Sendler, «O Pomocy Żydom».
258 Ibid.
259 Ibid.
260 Halina Złotnicka [Goldsmith], «Czesc Tereska VI», Jewish Calendar, Almanac 1990–1991, file s.138–146; вырезки из газет, архив Мирославы Палашевской; личная переписка.
261 «Życie Juliana Grobelnego».
262Journal of Emanuel Ringelblum, 28.
263 Robert Rozett, «The Little-Known Uprising: Warsaw Ghetto, January», Jerusalem Post, January 16, 2013, www.jpost.com/Opinion/Op-Ed-Contributors /The-little-known-uprising-Warsaw-Ghetto-January‑1943.
264 «Odznaczenie za bohaterską postawę i niezwykłą odwagę», Office of the President of Poland, March 16, 2009, www.prezydent.pl/archiwum-lechakaczynskiego/aktualnosci/rok‑2009/art,48,61, odznaczenie-za-bohaterska-postawe-i-niezwykla-odwage.html.