Baagi ba kontinente ya Afrika ba fapafapane kudu ka bobedi ka maleme le moruong wa leago le setso. Dipuo tsa baahi ba Afrika di ka arolwa ka dihlopha tse kgolo tse latelang: 1) Semitic-Hamitic; 2) palo ya dihlopha tsa maleme tseo di dulago strip go tloga ka bodikela bja Sahara go ya hlogong ya meetse a Nile gomme peleng di be di arotswe bjalo ka sehlopha sa "Sudanese"; dingwalwa tsa moragorago tsa ditsebi tsa maleme di hlomile gore maleme a ga a bontshe go ba kgauswi kudu, gomme tse dingwe tsa tsona di kgauswi le maleme a Bantu; 3) Bantu ka borwa bja kontinente; 4) sehlopha se senyenyane sa Khoi-san Afrika Borwa; 5) baagi ba sehlakahlakeng sa Madagascar, bao polelo ya bona e lego ya sehlopha sa Semalayo-Polynesia; 6) Bakoloniale ba Yuropa le ditlogolo tsa bona.
Ho ea ka phetolelo e 'ngoe, lentsoe "Afrika" le tsoa lebitsong la morabe oa Berber Afrigia, o neng a lula ka leboea la kontinente ea Afrika, ho ne ho boetse ho na le provense ea Roma ea Afrika. Profense ya Roma ya Afrika e hlomilwe ke Roma ka 146 BC. e. lefelong la mmuso wa Carthage, e be e dula karolong ya ka leboa-bodikela ya Tunisia ya mehleng yeno. Nakong ya Mmuso, Afrika e ne e le ya diprofense tsa senatorial mme e ne e busoa ke proconsul. Mehla ya Mmuso e hlaolwa ka go atlega ga tshepediso ya ditoropong. Metse e ile ya amogela ditokelo tsa dikoloni le mebasepala. Llaga e busago metseng e be e le bakoloniale ba Roma le maemo a godimo ao a fetotswego Roma a baagi ba lefelong leo. Ka setso, nakong ya Mmuso, profense ya Afrika e kgathile tema ye kgolo. Lega go le bjalo, baagi ba setlogo ba dinagamagaeng ba ile ba dula e le basele lelemeng la Selatine le setsong sa Roma. Lekgolong la bo-4-5 la lilemo. e ile ya ba tikologo ya meferefere e megolo ya makgoba le dikokwane, yeo e ilego ya fokodisa Mmuso wa Roma kudu gomme ya tlaleletsa go wa ga wona. Ka 5th c. Vandals ba ile ba dula Afrika. Ka 6th c. mmusisi wa Byzantium Justinian o ile a kgona go busetsa lefelo la lebopong, eupsa matla a Byzantium a be a fokola. Lekgolong la bo-7 la lilemo Profense ya Afrika e ile ya thopsa ke Maarabia.
Afrika Leboa, morago ka ngwagakete wa 1 BC. e. go be go e-na le dinaga tse mmalwa tse di ikemetsego: Carthage, yeo e hlomilwego ke bafaladi ba tswago Fenisia, bao ba bego ba bolela leleme la Sesemite kgaufsi le Sehebere, Mauritania le Numidia, leo le hlotswego ke ma-Libya. Ka morago ga go thopsa ga Carthage ke Baroma ka 146 BC. e. mebuso ye, ka morago ga ntwa ya manganga, e ile ya fetoga dithoto tsa Roma. Nywaga-kgolo e sego kae pele ga mehla e mefsa, tlhabollo ya setshaba sa maemo e thomile tshemong ya Ethiopia ya mehleng yeno. E nngwe ya dinaga tseo di hlabologilego mo – Aksum – e fihlile tlhoreng ya yona ngwagakgolong wa bo 4 BC. n. e., ge dithoto tsa gagwe ka bodikela di fihla nageng ya Meroe ka Moeding wa Nile, gomme ka bohlabela – "Happy Arabia" (Yemen ya sebjalebjale). Ka II ngwagakete le. e. dinaga tse maatla di hlabologile ka Bodikela bja Sudan (Ghana, Mali, Songhai le Bornu); ka morago, dinaga di ile tsa hlongwa lebopong la Guinea (Ashanti, Dahomey, Congo, bjalobjalo), ka bodikela bja Letsha la Chad (mebuso ya batho ba Hausa) le mafelong a mangwe a mantsi a naga-kgolo ya Afrika.
Maleme a batho ba Afrika ya Tropical, bao ba dulago ka borwa bja lapa la Semitic-Hamitic, ga bjale gantsi a kopantswe go ba malapa a mabedi: Niger (Congo)-Kordofan le Nilo-Saharan. Sehlopha sa Niger-Kordofanian se akaretsa sehlopha sa Niger-Congo – dihlopha tse ntsi kudu le tse di kopanyago: West Atlantic, Mande, Volts, Kwa, Benue-Congo le Adamawa-Eastern. Batho ba Atlantic Bophirima ba akaretsa batho ba bagolo ba Fulbe bao ba dulago ka dihlopha tse di aroganego mo e nyakilego go ba dinageng ka moka tsa Bodikela le Bogare bja Sudan, Wolof le Serep (Senegal), le ba bangwe. ), batho ba Volta (moy, loby, bobo, Senufo, joalo-joalo) – Burkina Faso, Ghana le linaheng tse ling. Ditshaba tsa Kwa di akaretsa batho ba bagolo ba lebopong la Guinea go swana le ma-Yoruba le ma-Ibo (Nigeria), ma-Akan (Ghana) le ma-Ewe (Benin le Togo); kgauswi le Baewe ke ditlogo, tseo di dulago ka borwa gomme ka dinako tse dingwe di bitswa ma-Dahhome; boemo bjo bo lego lekatana ka tsela e itsego bo tsewa ke batho bao ba bolelago maleme (goba dipolelo-semmotwana) tsa ma-Kru. Tse ke Bakwe, Grebo, Krahn le batho ba bangwe bao ba dulago Liberia le Ivory Coast (Ivory Coast). Sehlopha se senyenyane sa Benue-Congo se bopilwe ke batho ba bantsi, bao pele ba bego ba akaretsa lapa le le kgethegilego la Bantu le sehlopha sa Bantu sa Bohlabela. Ditshaba tsa Bantu, tseo di swanago kudu ka polelo le setso, di dula dinageng tsa Bogare le karolo ya Bohlabela le Borwa bja Afrika (Repabliki ya Temokrasi ya Congo (yeo pele e bego e le Zaire), Angola, Tanzania, Mozambique, Zimbabwe, Afrika Borwa, bjalobjalo). Bantu di arotswe ke ditsebi tsa maleme ka dihlopha tse 15: 1st – duala, lupdu, fang, bjalobjalo; 2nd -teke, mpongwe, kele; 3rd – bang, pgala, mongo, tetelya; 4th – Rwanda, rundi, e lego rundi; 5th – ganda, luhya, kikuyu, kamba; 6th-nyamwezi, nyatura; 7th – Seswahili, togo, hehe; 8th – Kongo, ambundu, e lego ambundu; 9th-chokwe, luena, le ba bangwe; 10th-luba ya bo-10; 11th-bemba, fipa, tonga; 12th – Malawi 13th – Yao, Makonde, Makua; 14th – ovimbundu, ambo, mohero; 15th – Shona, Suto, Sezulu, Mathe, Swazi, bj.bj.
