— Нешта, мне здаецца, ён не вельмі высокі.
— Аднак ён узвышаецца на адзінаццаць тысяч футаў над узроўнем мора.
— Гэта ніжэй за Манблан[18].
— Магчыма, але калі вы пачнеце ўзбірацца на яго, вы з вялікай павагай паставіцеся да яго вышыні.
— Узбірацца на Тенерыф? На якое ліха, дарагі капітан? Гэта ўжо зрабілі раней за мяне! Гумбольдт і Банплан! Вось сапраўды геній, гэты Гумбольдт! Ён ўзабраўся на гэтую гару, даў вычарпальнае апісанне яе, да якога не дабавіш ні аднаго слова, адзначыў пяць зон: вінаграднікаў, зону лаўровых дрэў, зону сосен, зону альпійскіх лугоў і бясплодную зону. Ён забраўся на самую верхавіну піка, дзе не было нават месца для таго, каб сесці! Адтуль позірк яго аглядаў плошчу, роўную чвэрці ўсёй Іспаніі. Потым ён апусціўся ў жарало вулкана, на самае дно яго патухлага кратэра. Што мне застаецца рабіць тут пасля гэтага вялікага чалавека?
— Ваша праўда,— адказаў Джон Мангльс. — Пасля Гумбольдта вам сапраўды тут няма чаго рабіць. Вельмі шкада, што вы будзеце сумаваць, чакаючы судна ў Тенерыфскім парту. Тут цяжка разлічваць на які-небудзь занятак.
— О,— смеючыся, адказаў Паганель,— пацехі я знайду усюды. Узяць хаця-б астравы Зялёнага мыса. Хіба там няма выгодных месц для стаянкі?
— Колькі хочаце. Няма нічога лягчэй, чым прычаліць да Віла-Прайа.
— У гэтым ёсць адна вялікая перавага, якую-б я не хацеў скарыстаць,— адказаў Паганель. — Яна заключаецца ў тым, што астравы Зялёнага мыса знаходзяцца вельмі блізка ад Сенегала, дзе я сустрэну сваіх землякоў. Я вельмі добра ведаю, што гэты архіпелаг лічыцца сумным, бясплодным, дзікім і нездаровым. Але для географа ўсё ўяўляе цікавасць. Бачыць — значыць вучыцца. Ёсць шмат людзей, якія не ўмеюць бачыць. Будучы ў падарожжы, у іх застаецца не больш свежых уражанняў, чым у якога-небудзь слімака. Паверце, я не належу да такіх.
— Я вельмі рады, што гэта так, пане Паганель,— адказаў Джон Мангльс. — Я ўпэўнен, што геаграфічная навука шмат выйграе ад вашага прабывання на астравах Зялёнага мыса. Мы ўсёроўна павінны будзем спыніцца там, каб зрабіць запас вугалю, і вы зусім не затрымаеце нас.
Сказаўшы гэта, капітан змяніў курс, каб абыйсці Канарскія астравы з захаду; вядомы пік застаўся ззаду, і «Дункан», ідучы з ранейшай шпаркасцю, 2 верасня а пятай гадзіне раніцы ўжо мінуў тропік Рака. Надвор’е вельмі змянілася. Паветра зрабілася цяжкім і вільготным, як гэта звычайна бывае ў перыяд дажджоў.
Дрэнны час для падарожнікаў, але вельмі карысны для жыхароў афрыканскіх астравоў, дзе няма дрэў, а значыцца, і вільгаці!
Бурлівае мора не дазваляла пасажырам часта выходзіць на палубу, але размовы ў салоне не сталі ад гэтага менш ажыўленыя.
Трэцяга верасня Паганель пачаў рыхтавацца да высадкі на бераг. «Дункан» у гэты час праходзіў між астравоў Зялёнага мыса. Ён мінуў ужо востраў Соль, сапраўдную пясчаную магілу, пустэльную і бясплодную, абышоў каралавыя рыфы, пакінуў ззаду востраў св. Якава, перасечаны з поўначы на поўдзень ланцугом базальтавых гор, які ўзнімаецца двума высокімі вяршынямі. Урэшце «Дункан» увайшоў у бухту Віла-Прайа і кінуў якар на глыбіні васьмі сажань, каля самога горада. Надвор’е было жахлівае, прыбой быў надзвычай моцны, не гледзячы на тое, што бухта добра затулена ад вятроў. Праз вялікі дождж ледзь можна было ўгледзець горад, размешчаны на раўніне каля вулканічных гор, вышынёй у трыста футаў. Востраў меў вельмі сумны выгляд.
Элен не настойвала больш на сваім першапачатковым рашэнні наведаць горад. Пагружаць вугаль тут было вельмі цяжка.
Пасажыры «Дункана» прымушаны былі сядзець у каютах да таго часу, пакуль мора і неба не прымуць свайго звычайнага выгляду.
Пытанне аб надвор'і, натуральна, стала сталым прадметам гутаркі на барту яхты. Кожны выказваў сваю думку за выключэннем маёра, які да сусветнага патопу паставіўся-б, напэўна, з такой самай спакойнасцю.
Паганель хадзіў узад і ўперад па каюце, ківаючы галавой.
— Як не шанцуе!.. Нібы наўмысля! — гаварыў ён.
— Сапраўды, — адказаў Гленарван, — сілы прыроды ўзброіліся супроць вас.
— Я пастараюся ўлагодзіць іх!
— Не можаце-ж вы высадзіцца на бераг у такі дождж! — сказала Элен.
— Я-то змагу, але мае рэчы і мае інструменты! Яны загінуць!
— Непрыемны толькі самы момант высадкі,— сказаў Гленарван,— але, апынуўшыся ў Віла-Прайа, вы ўладзіцеся нядрэнна, хаця магчыма і не зусім камфартабельна. Кампанія свіней і малпаў не заўсёды прыемная і не можа, вядома, замяніць людской, але падарожнік не павінен быць асабліва патрабавальным. Дый апрача таго можна спадзявацца, што праз сем-восем месяцаў вам удасца выбрацца адсюль у Еўропу.
— Сем-восем месяцаў! — закрычаў Паганель.
— Не менш. Астравы Зялёнага мыса не вельмі часта наведваюць караблі ў перыяд дажджоў. Але вы зможаце гэты час добра скарыстаць. Гэты архіпелаг яшчэ вельмі мала вывучаны. У галіне тапаграфіі, кліматалогіі, этнаграфіі і гіпсаметрыі тут ёсць над чым папрацаваць...
— Вы можаце даследаваць рэкі,— сказала Элен.
— Іх няма,— запярэчыў Паганель.
— Ну, дык рэчкі.
— Іх таксама няма.
— Можа ручаіны?
— Ніводнай!
— Ну, што-ж,— сказаў маёр,— вы папрацуеце ў лясах.
