Enciklopedio de Esperanto полностью

Dietterle (diterle) Johannes, germano, d-ro fil., prof., supera studkonsilisto en studejo por fraŭlinoj. Nask. 7 aŭg. 1866 en Chemnitz. Estis direktoro de la Saksa E Instituto. Fondis la E Instituton por la G Respubliko kaj estis ties direktoro LK, estis vicprez. de la Akademio; komitatano de UEA; prez. de la UK en Nürnberg, 1923; prez. de la Interfoira Komisiono; gvidanto de la kunlaborado kun IALA; kunlaboranto de la firmo Hirt; gvidis E kursojn ĉe la radio-sendstacio en Leipzig ktp. Organizis tutmondan statistskon pri la E-istoj en 1928. Kunlaboranto de diversaj gazetoj. Verkoj. Goldschmidt-Thora: Bildotabuloj por la instruado de E, 1921; La Vendreda Klubo, 1921; Originala Verkaro de Z, 1929 (unu el la plej gravaj verkoj pri E-ismo); kelkaj prop. kaj gram. verkoj.

Diez Felikso, hispano, instr., prof. ĉe komerca universitato. Nask. 29 ju1. 1889 en Villaviudas. Publikigis hispane diversajn lernolibrojn kaj multajn verkojn trad. el germana, rusa, franca kaj angla lingvoj. E-isto de 1906, L.K. de 1921. Instruis E-n en publikaj lernejoj, gvidis ĉiutagan E-an fakon en hispana ĵurnalo kaj «praktikan metodon» de E. Kunlaboris je L.M. kaj aliaj revuoj.

Disertacioj (por akiri doktoran gradon). Ili povas esti trispecaj: a, disertacio kun resumo de l’ enhavo en E ĉe la fino de la kajero; b, la temo mem estas pri E, ekz. la lingvo kiel objekto de l’ studo, ĝia utilo, socia signifo; c, la detaloj de la studobjekto estas ricevitaj per enketo dank’ al E, per delegitoj de UEA, ktp. En UEA-Jarlibro 1930, p: 40, estas troveblaj aŭtoroj kaj titoloj de 6 tiaj disertacioj.

Diservoj. Katolikaj. La unua kat. diservo en E okazis dum la unua UK en 1905 en Boulogne sur Mer, en la preĝejo de S. Nikolao, al kiu estis invititaj ĉiuj kongresanoj, ankaŭ Z ĝin ĉeestis. Sed la episkopo de B. s. M. ankoraŭ ne permesis prediki E-lingve. Dum la 2-a UK en Genčve, pastro Peltier ricevis de Papo Pio X-a la aprobon al sia laboro, kaj dum la kat. diservo li la unuan fojon predikis E-lingve. Depost tiam ĉe ĉiu UK la katolikoj okazigis regule siajn diservojn, dum kiuj predikis en E diversnaciaj pastroj. En 1907 Richardson, belga, Frohns, germana; 1908 Kanoniko Pichot el Monaco; 1909 Bazilio kaj Sacher, hisp. Post la kongreso en Barcelona, 15 sept. 1909 Pro Marko Lliro en Montserrat. Hisp. predikis tre elokvente, post kio Pro Richardson per solena beno inaŭguris la standardon de IKUE. En 1911 Richardson kaj Parker, angla; 1912 J. Szurek, pola, 1913 J. Lajos, hung. Certe tre grava kat. diservo okazis 26 aŭg. 1913 en Bern, kiu estis funebra diservo pro la subita morto de Richardson, prez. de IKUE. Ankaŭ ĉi tiun diservon ĉeestis Z kun sia familio. En 1925 predikis Pro Carolfi, itala, 1927 Pro Cseh hung., 1928 Font Giralt, hisp., 1929 Pro Holik, hung., 1930 Pro Gaffey, Irlando, 1931 d-ro Kukulko, pola, 1932 d-ro Christanell, Aŭstrujo, 1933 la ĉina franciskana monaĥo J.B. Kao.

Depost 1910 la kat. E-istoj dum siaj int. kongresoj ĉiam okazigis diservojn. Predikis i.a.: 1910 Richardson, 1911 Richardson kaj Parker, 1912 Parker kaj Bianchini, itala, 1913 Bianchini kaj Carolfi, 1920 (Hago) Pro Lutkie kaj Poell, ned. 1922 Meŝtan, Aŭstrujo, 1923 Mons. Giesswein, hung., 1924 Carolfi, 1926 Ramboux, franca kaj Carolfi 1927 Font Giralt kaj Carolfi, 1928 F. Giralt kaj Verschure, ned, 1929 prof. Schmalbaug, Aŭstr., Poell, Ramboux, kaj F. Giralt, 1930 Ramboux kaj Kiglits (Ákos., hung).

Tre menciinde estas ankoraŭ, ke Pro Decoene, belga misiisto en la urbo Brandaro, Manitoba-ŝtato, Kanado, uzis praktike E-n en ĉiuj Diservoj inter siaj paroĥanoj el ĉ. 17 malsamaj lingvoj: li tie kateĥizis, predikis kaj admmistris la sakramentojn E-lingve. Same faris Pro Jubenville en Saint Félix, Kanado; kaj aliaj misiistoj en Ĥinujo. — Frato W. van ZON.

Laŭ la Konversacia Gazeto, (1931) la unua Diservo kun E-lingvaj kantoj okazis 26 okt. 1896 en la katolika preĝejo de Smolensk (Rusujo).

Protestantaj.

E ĝis nun nur private estis uzata en prot. Diservoj. Laŭ mia scio la unua prot. Diservo en E okazis en la 2-a UK en Genčve, 1906. Predikis pastro Schneeberger. Sekvis en 1907 la Diservo dum la 3-a UK en Cambridge; predikis pastro Rust. Grandioza Diservo okazis en la 4-a UK en Dresden, kie laŭ tiamaj informoj preskaŭ 2000 personoj ĉeestis en la fama preĝejo «Kreuzkirche». Oni prezentis la belegan oratorion de Schubert «La Ĉiopovo», kiu estis tradukita en E. Predikis pastro Kühn.

- En la pluaj kongresoj ĉiam okazis prot Diservo. La LKK-j afable aranĝis ĝin kaj la ekleziaj komunumoj de la kongresurboj permesis la uzadon de la preĝejo. La Kristana E-ista Ligo Int. (KELI) dum la UK en Paris, 1932, decidis, ke estonte ĝi aranĝos la kongresajn prot. Diservojn sub propra respondeco. Tiu en la 25-a UK en Köln bone sukcesis; predikis pastro Koopmann, la ĥoro de la Blu-Kruc-Societo kantis du psalmojn en E. — Krom la kongresaj Diservoj okazis ankaŭ privataj, precipe en Anglujo, kie prot. E-istoj jam de 1907 aranĝis Diservojn. — P. HÜBNER.