77 По словам епископа Леандра, готы и испано-римляне тогда окончательно объединились в одно государство. См. Homilia S. Leandri. Mansi Sacrorum conciliorum magna et amplissima collectio, t. IX, p. 105: Superest autem, ut nimiter unum omnes regnum effecti, tam pro stabilitate regni terreni, quam felicitate regni coelestis, Deum precibus adeamus. Убеждением в неразрывной связи интересов Испании и готского народа проникнуто и известное введение Исидора Севильского к его "Истории готов". "De lavde Spaniae" (MGH AA, t, XI,vol. II, p. 267).
78 R. Riаzа у А. Gаrсiа Gаllо. Manual de Historia.., p. 99.
79 При Рекареде герцогом Лузитании был испано-римлянин Клавдий, Vir clarissimus, nobili genere ortus, Romanis parentibus progenitus... in praeliis strenuus... Paul. Emerit. De vita patr. Emerit., cap. 17. Король Вамба поручил герцогу Павлу, греку по происхождению, подавить мятеж графа Нима Хильдерика (Jul. Hist. rebell., р. 768). В то же время готы занимали епископские места, хотя численное преобладание в высшем слое католического духовенства осталось за римлянами. Источники VII в. иногда обозначают знатных готов словом senatores. (См. Form. Wis., No. 20: ...insigni merito et Getice stirpe senatus..., 82; Tandem usu ex primatis nomini Chyntasindus, collictis plurimis senatoribus Gotorum ceterumque populum regnum Spaniae sublimetur).
80 LVis., IX, 2, 9 Erv.: ...quisquis ille est, sive sit dux sive comes atque gardingus, seu sit Gotus sive Romanus... quisquis horum est in exercitum progressurus, decimam partem servorum suorum secum in expeditione bellica ducturus accedat...
81 LVis., X, 1, 16; ср. Cassiodor. Variae, V, 39, 2. Налогоплательщики именуются Кассиодором provinciales.
82 LVis., V, 4, 19 Ch.
83 LVis., X, 2, 4; X, 2, 5 Egica; Conc. Tolet. XIII, Tomus; Conc. Tolet. XVI, tomus; LVis., XII, 2, 13 Sis. Замечание Исидора Севильского о том, что римляне довольны своим положением в Вестготском королевстве, так как избавились от тяжелого гнета налогов (Isid. Hist. Goth., 16), следует, по-видимому, отнести прежде всего к римской знати, как светской, так и духовной.
84 По мнению К. Санчес-Альборноса, готские и испано-римские магнаты, входившие в состав ordo palatinum, были свободны от налогов (С. Sanchez-Albornoz. El Aula Regia у las asambleas politicas de los godos. СНЕ, 1946, No. 5, р. 30.)
85 Conc. Tolet. V, can. 3; VI, can. 17.
86 F. Dahn. Die Konige der Germanen, Bd. V, S. 215.
87 Conc. Tolet. III, can. 9.
88 Рекаред характеризуется Иоанном из Биклары как щедрый покровитель церквей и монастырей: ecclesiarum et Monasteriorum conditor et ditator efficitur. Johan. Вiсlаr. Chronica, а. 587, р. 218. Основывали их и другие вестготские короли. Сизебут построил церковь св. Леокадии в Толедо и обеспечил ее необходимым имуществом; Хиндасвинт основал монастырь de Compludo и de San Roman, Реккесвинт церковь San Juan de Bano и т. д. (см. F. de Cardenas. Ensayo sobre la historia de la propriedad territorial en Espana. Madrid, 1873, р. 768).
89 Fonn. Wis., No. 9; ср. Paul. Emerit. De vita patr. Emerit., cap. 3.
90 Form. Wis., No. 8, 21.
91 LVis., IV, 5, 1: ...ita inoffensos filios vel nepotes aut non gravi culpa forsitan obnoxios inanes relinquunt, ut utilitatibus publicis nihil possint omnino prodesse, quos oportuerat cum virtute parentum iniunctum sibi laborem inexcusabiliter expedire. Cp. LVis., IV, 2, 20. Recces.
92 LVis, V, 7, 16.
93 Conc. Tolet. III, can. 6; Conc. Tolet. IV, can. 72.
94 Form. Wis., No. 7-9; Conc. Tolet. VI, can. 15; LVis., V, 1, 1 Recces.: Quapropter, quecumque res sanctis Dei basilicis aut per principum aut per quorumlibet fidelium donationes conlate repperiuntur votive ac potentialiter, pro certo censetur, ut in earum iure inrevocabili modo legum eternitate firmentur.
95 О ростовщических операциях клириков см. Conc. Tarracon, can. 3; Conc. Bracar. II, can. 62; Paul. Emerit. De vita patr. Emerit, cap. 8.
96 В источниках упоминаются насильственные действия епископов по отношению к магнатам (LVis., IV, 5, 6. W.; Conc. Tolet. XI, can. 5: De compescendis excessibus sacerdotum). Можно, однако, не сомневаться, что еще чаще объектами насилий являлись крестьяне, куриалы, мелкие вотчинники.
97 Conc. Tolet. IV, can. 69.
98 Ch. Vеrlinden. Lesclavage dans lEurope, t. I, pp. 63-65.
99 Согласно Вестготской правде, тот, кто задержит беглого раба, обязан передать его господину, если же последний находится далеко, то управляющему ближайшего поместья, принадлежащего владельцу раба (LVis., IX, 1, 9 Erv.). Ср. этимологические изыскания Исидора Севильского по поводу терминов locuples и possessiones - Isid. Etymol., X, 1: locuples, locis plenus, possessionum plurimarum possessor; ibid., XV, 13, 3: Possessiones sunt agri late patentes publici, privatique...
100 LVis., VI, 1, 1; VIII, 5, 6 Recces.; IX, 1, 8.
101 Король Эрвигий считал, что войско будет всегда укомплектовано, если магнаты станут брать с собой в поход хотя бы десятую часть своих сервов (LVis., IX, 2, 9 Erv.).
102 LVis., III, 1, 5 Ch; Form. Wis., No. 20.