Точно так же нам следует представить сферической Землю, и эти три вышеуказанные линии, проходящие через центр Земли и передающиеся под прямым углом. Эти линии являются перпендикулярами к поверхности Земли, и поскольку в их пересечении находится центр неба и всего мира, то необходимо, чтобы одна и та же точка являлась центром мира и Земли, поскольку это пересечение может происходить только в одной точке — в силу 5-й теоремы I книги Феодосия О сферах. Ибо если прямая линия проводится от неба перпендикулярно к поверхности, касательной к сфере Земли, центр Земли будет лежать на этой линии, согласно этой пятой теореме, которая утверждает, что «если сфера касается плоской поверхности, то центр сферы необходимо будет находиться на линии, перпендикулярной поверхности, проведенной через точку касания». Но та же линия будет перпендикуляром к поверхности, касательной к сфере неба, следовательно, на ней будет и центр мира, и эта линия — одна из трех вышеуказанных. Равным образом и две других на том же основании проходят через центр неба и центр Земли, но любая из них пересекает другую только в одной точке, следовательно, центр Земли и центр неба будет находиться в одной и той же точке и поэтому Земля будет находиться в центре мира.

Et ideo si imaginemur circulos duos in terra respondentes circulis in coelo praetactis, unum sub aequinoctiali circulo transeuntem per oriens et occidens, et punctum in terra sub puncto medii coeli et alium, per occidens et oriens et puncta in terra respondentia polis; tunc per hos circulos dividetur terra in quatuor quartas, quarum duae erunt in superficie terrae in situ nostro; et aliae ex altera parte terrae. Et una erit septentrionalis, scilicet a medio terrae sub aequi noctiali usque ad punctum terrae sub polo arctico contenta infra lineas quae ab oriente et occidente concurrunt in polum sive punctum terrae polo suppositum. Et haec est quarta quam quaerimus, in qua est habitatio nota, et est sub quarta coeli prius notata.

Поэтому если мы представим себе два круга на Земле, соответствующие затронутым выше кругам в небе (один — под небесным экватором, проходящий через восток, запад и точку на Земле, находящуюся непосредственно под серединой неба; другой — проходящий через запад, восток и точки, соответствующие полюсам), то посредством этих кругов Земля будет разделена на четыре четверти, две из которых будут на поверхности Земли там, где мы живем, а две другие — с другой стороны Земли. И одна из них будет северной, а именно, протяженная от середины Земли под [небесным] экватором к точке Земли под северным полюсом [мира], ограниченная линиями от запада и востока, сходящимися к полюсу или к точке Земли, которая находится под полюсом [мира]. И эта та четверть, которую мы исследуем, т. е. известная обитаемая часть Земли, и она находится под указанной прежде четвертью неба.

Habitatio vero dupliciter consideratur: uno modo respectu соеli, scilicet, quantum propter solem potest habitari, et quantum non. […] Alio modo consideratur quantitas habitabilis respectu aquae scilicet, quantum aqua impediat. Et hoc est modo considerandum Ptolemaeus vero in libro De dispositione sphaerae vult quod fere sexta pars terrae est habitabilis propter aquam, et totum residuum est coopertum aqua. Et ideo in Almagesti secundo libro ponit quod habitatio nota non est nisi in quarta terrae, scilicet in qua habitamus, cuius longitudo est ab oriente in occidens, et est medietas aequinoctialis; et eius latitudo est ab aequinoctiali in polum, et est quarta coluri. Sed Aristoteles vult in fine secundi Coeli et mundi quod plus habitetur quam quarta. Et Averroes hoc confirmat. Dicit Aristoteles quod mare parvum est inter finem Hispaniae a parte occidentis et inter principium Indiae a parte orientis. Et Seneca libro quinto Naturalium dicit quod mare hoc est navigabile in paucissimis diebus, si ventus sit conveniens. Et Plinius docet in Naturalibus quod navigatum est a sinu Arabico usque ad Gades; unde refert quendam fugisse a rege suo prae timore et intravit sinum maris Rubri qui vocatur Arabicus, qui circiter spatium navigationis annualis distat a mari Indico secundum Hieronymum in epistola, ut inferius exponentur. Et ideo latitudo terrae per quam decurrit mare Rubrum est magna valde; ex quo patet principium Indiae in oriente multum a nobis distare et ab Hispania, postquam tantum distat a principio Arabiae versus Indiam. A fine Hispaniae sub terra tam parvum mare est quod non potest cooperire tres quartas terrae.

Перейти на страницу:

Все книги серии Францисканское наследие

Похожие книги