Prononco
Alfabeto
La LdP:a alfabeto baziĝas sur la latina.
A
B
Ch
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z
a
b
ch
d
e
f
g
h
i
j
k
l
m
n
o
p
r
s
t
u
v
w
x
y
z
Ne estas litero «q», kaj «c» estas uzata nur en kombinaĵo «ch».
La konsonantoj
b
kiel «b» en «barbo»
ch
kiel «ĉ» en «ĉu»
d
kiel «d» en «da»
f
kiel «f» en «fabo»
g
kiel «g» en «gambo»
h
kiel «ĥ» en « ĥano»
j
kiel «ĝ» en «ĝermo»
k
kiel «k» en «kapo», iomete aspirita
l
kiel «l» en «la»
m
kiel «m» en «mamo»
n
kiel «n» en «nano»
p
kiel «p» en «paro», iomete aspirita
r
kiel Esperanta aû angla «r»
s
kiel «s» en «sama». En la pozicio inter vokaloj ĝi povas iom voĉiĝi
sh
kiel «ŝ» en «ŝipo»
t
kiel «t» en «taûro», iomete aspirita
v, w
kiel «û» en «ûesto». Oni skribas «V» precipe en latinoriginaj vortoj kiel «vidi» aû «inventi», por ilia rekonebleco
z
kiel «dz» en «dzeta»
La kombinaĵo «ng»
La litero «x» signas la literkombino «ks». En la pozicio inter vokaloj oni prefere prononcu ĝin voĉite, kiel la literkombino «gs». En la pozicio antaû konsonanto la litero «s» povas prononciĝi kiel [s]: expliki [espliki].
Oni ne uzas duoblaj konsonantoj.
La vokaloj
a
kiel «a» en «abato»
e
kiel «e» en «ebena»
i
kiel «i» en «inico»
o
kiel «o» en «ovo»
u
kiel «u» en «unu»
La litero «y».
La literoj «i» kaj «y» signas la saman sonon [i]. Uzo de «y» precipe indikas, ke tiu sono ne estas akcentita: pyu [piú]. Krome, «y» ĉe la fino de vorto indikas, ke la vorto ne estas verbo: krai
La akcento
La ĉefa regulo estas: la vokalo antaû lasta konsonanto akcentiĝas.
Ekzemploj: máta
En vortoj de la formo (C)CVV kiel háo
En la kombino "au" "a" akcentiĝas:
áusen
En la kombinoj "ai" kaj "ei" — "i" ne akcentiĝas:
máini
Estas 4 konsonantaj finaĵoj kiuj neniam akcentiĝas: –en, –us, –um, –er.
Ekzemploj: ínen
La adjektivaj kaj substantivaj finaĵoj -ik-, -ul- ne akcentiĝas:
gramátika, pedagógika, públika, Áfrika, Amérika, polítike, lógike, únike, psikológike; stímula, ángula. Tio ne koncernas kunmetitajn vortojn kun –fula kiel handafúla
Nenorma akcento signiĝas per duobla vokallitero: kwantitaa
La akcento kaj vortfarado.
Pluralfinaĵoj –(e)s, adverba sufikso –em kaj substantiva sufikso –ing ne ŝanĝas la akcenton : suólas
Kunmetitaj vortoj akcentiĝas laû signifo: auslándajén
Ĉiuj sufiksoj komenciĝantaj en konsonanto estas fakte unu- aû dusilabaj semantikaj partikloj, do vortoj, faritaj per ili, akcentiĝas kiel la kunmetitaj: pártiayuán
Teksto kun indikita akcento
Bashán om humanístike transfórma de sosietáa
Namastée, káre amígas!
Me jói sinsérem por vídi yu, me jói ke nu es snóva pa húnta e ke nu mog diréktem diskúsi kwéstas kel agíti nu óli.
Probléma, ke nu zun durán yo pyú kem shi yar, es do tal natúra, ke ye óltáim pyú de sey kwéstas e li bikám óltáim pyú agúde.
Álso, fórmuli-yen nuy jawábas a li, nu mus bi óltáim pyú skrupulóse.
In may repórta sedéy me wud yáo detalísi plúri prinsíp-ney téesis prisénti-ney bay me in pási-ney yar.
Dan, al konklúsi may bugrán bashán, me shwo-te, ke fo nu es tótem evidénte ke humanístike transfórma de sosietáa es buevítibíle.
Gramatikaj rimarkoj
La principo de neceseco
Esprimante gramatikojn signifojn, LdP sekvas la principon de neceseco. Tio signifas ke ne bezonas esprimi gramatikan signifon, se ĝi estas elkondukebla de la kunteksto. Ekzemple, uzo de substantiva pluralformo kaj tempaj partikloj ne estas deviga, tamen ebla por pliprecizigo de senco.
Ekzemploj.
lekti
legi
kitaba
libro
Me lekti kitaba.
Mi legas libron.
