— Не з Банкаўскай? А што, на былой Адольфгітлерштрасе таблічкі паўсюль ужо збілі?
— Кіньце, хлопцы,— сказаў Ролік,— ясна, нетутэйшы. Адкуль?
— Я з гэтага двара.
Хлопцы пераглянуліся. Гэта ўжо была як бы іншая справа. Я нібыта рабіўся прыналежным да іхняга двара, сваім.
— А-а, новенькі,— сказаў «інтэлігент».— Гэта не таго палкоўніка, які тыдзень таму назад прыехаў?
— Угм... Пляменнік.
— А ён куды адразу з’ехаў? Ён хто?
— На фронт. Ён начштаба пэўнага роду войск аднаго з франтоў.
У вачах новых знаёмых нарадзіўся цень павагі.
— Фф-ю-у. Якога? — спытаўся Ролік.
— Зашмат ведаць хочаш. Гэтага казаць нельга.
— Ваенная тайна? Задавака,— сказаў прыгожы і ўстаў.
— Кінь яго, Жэнька,— сказаў «гожаму інтэлігенту» Ролік.— Кінь яго, Багдане. Не хоча — не трэба.
I тут раптоўна для мяне засакатаў з бур’яноў паўдзённай гаворкай галасок дзеўчаняці:
— А я вось і ведаю. Я ката іхнім суседзям прыносіла. «Мышы, кажуць, заелі».
— Дык ты гэта і ведаеш? — з пагардай спытаўся «мужычок» Багдан.
— Не,— азваўся галасок з бур’яна,— я, як прыносіла, чула. Веставы ягонага дзядзькі, татарын, ці бурат, ці алтаец... Патракоў прозвішча...
— Не тарахці,— сказаў Ролік.— Дзела кажы.
— Казаў... Першага Беларускага фронту.
Хлопцы зарагаталі.
— Ну вось,— адсмяяўшыся, сказаў Ролік,— ...ваенная тайна. Адкуль?
— Беларус.
— Браты ёсць?
— Былі. Многа. I родных, і стрыечных, і ўсялякіх. Па чутках, мала хто застаўся.
— Фашыстаў ненавідзіш?
— Пытаешся яшчэ.
— На фронт уцякаў?
— Два разы. Адзін раз — у сорак другім яшчэ, вярнулі аж з-пад самага Мажайска.
— Я таксама,— уздыхнуў Ролік,— тожа мне яшчэ, выабражалы, лішнія рукі ім не патрэбныя. Як быццам мы горшыя. Ідуць — хвігай носа не дастанеш. А ў нас толькі ўсяго і няшчасця, што гадоў не дабралі.
Ён у час выказаў свае пачуцці і выліў горкую сваю крыўду. Таму што мне пачалі ўжо брыднуць гэтыя пытанні і адказы. Як на допыце ў міліцыі. А я гэтых допытаў за гады беспрытульных бадзянняў меў болей, чым ён лупцовак ад бацькоў.
— Цябе як клікаць? — спытаўся круглагаловы.
— Васілька Стасевіч,— адказаў я.
— Ну вось. А я Раланд Дзмітрэнка. Па-украінску хаця разумееш?
— А чаго тут не разумець?
— Гарна. А оцэ мая гвардыя. Гэты, з лукам, палтаўскі.
— Багдан Цар,— назваўся «мужычок».
— А гэта наш ідэолаг. Бацька мой за Махном ганяўся, то казаў, што ў таго ціла тачанка була з ідэолагамі. Вось і мы яму завядзем. Жэнька, адрэкамендавацца паслу дружняй дзяржавы.
— Яўген Кульба,— ляснуў босымі пяткамі прыгожы.
Пяткі былі хаця і босыя, але не парэпаныя, белыя. Відаць, хадзіць босым — гэта было нешта накшталт уніформы на час гульні.
I тут я здзівіўся яшчэ больш. 3 зарасцяў выбралася, нават скочыла, як тыгр, бо «джунглі» на добрую чвэрць складаліся з крапівы, дзяўчо гадоў пятнаццаці. Схілілася, пачухваючы вельмі доўгія, падрапаныя ногі шакаладнага колеру, пасля пацерла каленам аб калена, ускінула галаву — чорна-бурыя валасы цяжкай хваляй шыбанулі назад — і ўсміхнулася мне, і я ўбачыў цёмна-сінія вочы з ненатуральна велічэзнымі, вясёлымі чорнымі зрэнкамі.
— Здароў, хлопцы, здароў, новенькі! А божа ж мой, белы які! Ну, белы які...
— Зноў ты тут,— з прыхаванай пагрозай сказаў Багдан.— Зноў чэпішся.
— I не да цябе. I зусім-зусім не да цябе. Мне унь на гэтага, пляменніка, зблізу паглядзець хочацца. А месца ты тут не купіў, не купіў, кажу.
Багдан цяжка ўздыхнуў. Хлопцы паціснулі плячыма, нібы пакарыліся лёсу. А яна села насупраць мяне, абхапіла падрапанымі рукамі падрапаныя калені і стала бессаромна разглядаць, схіляючы галаву то на адзін бок, то на другі. Засталася, відаць, збольшага задаволеная.
— Я Нонка Юніцкая.
Калі Ролік і Багдан гаварылі на гарадской украінскай, а Жэнька — на рускай мове, хоць і з прыкметным украінскім акцэнтам, то ў гэтай быў той паўднёвы жаргон, на якім гамоняць вялікія чарнаморскія партовыя гарады. Я не маю ні сілы, ні ўмення, ні, шчыра кажучы, жадання перадаваць усе гэтыя тропы, ідыёмы, усю безліч жывых інтанацый. Ды гэта і немагчыма, таму што больш за словы гралі тут жэсты, міміка, рухі ўсяго цела. Гэта было жах як «па-малдаванску», жах як прыгожа.
Дый тып яе, калі разабрацца, быў дзіўны. Тут табе і ўкраінская, і малдаўская, а, можа, і кропля цыганскай крыві. (Я пераканаўся ў гэтым, калі пазней убачыў, як яна танцавала).
— Гэты самы, замучыў ён цябе пытаннямі,— сказала яна. I з чыста дзявочай логікай адразу ж спыталася: — Біцца ўмееш?
— Нонка,— пагрозліва ўзвысіў голас Раланд.— Глядзі-і! Хто тут атаман?
— Хе! Тэж мне, Раланд — атаманд...
— Цыц! — Ролік ліхаманкава стараўся ўтрымаць у руках свой скіпетр.— Тут я пытаюся. Страляць, бегаць умееш?
— Угм.
— Плаваць?
— Збольшага.
— То ходімо на Дніпро,— Ролік устаў, пакінуўшы, такім чынам, апошняе слова за сабой.
II
Мы ішлі вуліцамі пустога горада, і рэдкія прахожыя здзіўлена глядзелі на нас: цуд боскі, такая вялікая група падлеткаў. Мусіць, так, са здзіўленнем і лёгкім пабойваннем, глядзелі мірныя жыхары Парыжа на вясёлых мушкецёраў, якія вярталіся з начной папойкі.
