Войны! Злачынная справа — вайна выклікаеГнеў мой, і слёзы, і боль. Без падтрымкі, бясконцаВойны вядзём мы адзін на адзін за свяшчэнныБратні саюз хрысціянства з навалай з усходу.Вораг страшэнны адольвае нас і зламыснаРэжа пад корань наш род і вучэнне ХрыстоваУ душах народаў на ўсіх заняволеных землях.Ён, спадцішка ўварваўшыся ў нашы ўладанні,Цэламу свету нахабна сцвярджае: ваююНе за прастору сабе, а за лад у прасторы.З верай сваёй ён ідзе і ў імя нам чужацкага богаЛад свой агнём і мячом усталёўвае ў земляхІншага веравызнання і іншых парадкаў…Кроўю сплываючы, мы абязлюдзелі ў бітвах,Курыцы клюнуць няма дзе на целе ад ран незагойных.Рэкамі кроў наша льецца, і гэтыя рэкі,Хлынуўшы ўпоперак ордам татара-турэцкім,Бег іх імклівы сцішаюць з усходу на захад…Нашых суседзяў напасць батагом не кранула.Певень чырвоны пакуль што па дахах спічастыхКрыллем не лопаў, і ўтульна пад цёплай пярынайКволіцца хіжы драпежнік; яму і нігадкі!Жар на выгарышчах нашых ён бачыць, захопнік,Грудамі золата ўласнага. З гэтым разлікамЁн і спрыяе ўсёй набрыдзі радай і справай.Мы іх, сабакагаловых, спазналі: чакаюцьЧасу свайго, ненажэрцы, а там і лякарстваХворым прапішуць, ды лекі ўжо будуць па часе.Хто не аслеп, не аглух, той і бачыць, і чуе:Блізка жахаюць маланкі, грыміць з далягляду.Прагнасць захопнікаў грозна, як чорная хмара,Вісне навалай над намі то злева, то справа…Час схамянуцца!..Сцэна асвятляецца.
(Пасля доўгай паўзы і роздуму). Бог сведка, я не хацеў зла гэтаму разумнаму і сумленнаму чалавеку. Боскай волі было пажадана, каб мы сустрэліся. Я не магу зрабіць нічога іншага, як аб’явіць яго маім сябрам і тым самым аддаць у рукі маім ворагам, хоць віна яго толькі ў тым, што ён любіць сваю радзіму і свой народ, як мы любім сваю радзіму і свой народ… Амін!
Iахім. Амін!
Іахім выходзіць.
Лютэр. Калі інквізітары пераламаюць ерэтыку косці, можа быць, мы яму і дапаможам…
Як толькі Скарына з’яўляецца на прасцэніуме, на яго накідваюцца два стражнікі, скручваюць рукі, нацягваюць на галаву мяшок і валакуць за сабой. Іахім неўзаметку назірае за гэтым.
<p>V</p>Катавальня. Сцяна, што насупраць, завешана посцілкай. Кат наводзіць парадак у катавальні. Ён у чырвоным балахоне з капюшонам. Замест вачэй чарнеюць дзве дзіркі, там, дзе рот, — белая латка з воблікам Маці Божай; на грудзях вялізны белы круг з чорным знакам распяцця. З’яўляецца Iнквізітар, заглядвае за посцілку.
Кваліфікатар (Кату). А ты не паспяшаўся з ім, майстар?
Кат. Я не люблю, калі ерэтыкі дрэнна сябе паводзяць. (Выходзіць.)
З’яўляецца манах. Адкідае капюшон. Гэта Іахім.
Кваліфікатар. Як поспехі?
Iахім. Толькі што ўзялі.
Кваліфікатар. Не пра тое я!..
Iахім. А-а… Запісаў амаль даслоўна. (Перадае паперы.)
Кваліфікатар. Некалі Лютэр лопне ад злосці…
З’яўляецца Кат.
Тры піва!..
Кат выходзіць.
(Іахіму.) Што засталося ад грэшных?
Іахім. Тры пары коней, два вазы кніг і друкарскі станок.
Кваліфікатар. Коней мне, станок табе, кнігі Нунцыю.
