— Як гул нишонаи баҳор несту як байт далели бузургворӣ! Бо дили пур мегӯям, ки Шамс аз Сайф зӯр аст!
Сайфуддин исбот талабид ва чунин ҷавоб шунид:
— Дар мушоира Шамсиддини Тобасӣ, Шамсиддини Боқилонӣ, Шамсиддини Убайд ва Шамсиддини Ҳола низ қасидаи хуб ва марғуб гуфтанд. Дар як мушт чор ангушт аз як ангушт зӯртар асту чор Шамси Самарқандӣ аз як Сайфи Исфарангӣ! Яъне Шамс аз Сайф зӯр!
Нигина, ки худситоиҳои Шамси Ҳоларо бо гӯши ларзон мешунид, якбора баланд хандид:
— Намуред шумо! Гапатон шӯхӣ будаасту ман ҷиддӣ пиндошта, хеле дилгазон шудам.
Бибӣ Ойиша ҳам хандон шуд.
— Ин шоири «зӯр» байту ғазали ҳаҷвӣ бисёр дорад. Агар ҳазлиёти худро шӯяду истиғфор кунад, қасидаву шеъри накӯ мегӯяд.
— Рости гап, Бибӣ, то ҳол аз Ҳола ягон мисраъ нахондаам…
– Ҳозир ҳамроҳ мешунавем. Ҳола, дар кӯлбор ягон матои нав дорӣ?
– Қитъае хом ва нотамом ҳаст, эй Бибӣ! Шаб то саҳар хеле кӯшидам, то шеъре ба Нигина бахшам…
— Хеле хуб, эй шоир. Аввал бихон, баъд гап мезанем.
Шамсиддини Ҳаддодӣ варақе аз ҷайб бароварду ба рӯйи Нигина нигоҳи аҷиб афканда, бо лутфи ҳамнишинӣ ба қироат пардохт:
Шамси Ҳола қироатро тамом карду бо нӯки остин даҳонашро пӯшонда, пастакак сурфид ва боз нигоҳи нарм ба Нигина афканд:
— Агар ба мамдӯҳ маъқул бошад, арзиши ҳар байтро як лабханди зебо кофист!
— Шеъри хуб аст, ҳарчанд олӣ нест, — гуфт Нигина ва зери чашм Шакархонумро нигарист бо маънои хатми сӯҳбат. Зеро аз нигоҳи гарму ишораҳои бепардаи шоир бесаранҷом гашта буд.
Аммо Бибӣ Ойиша ишораро нафаҳмида, бо ченаки дигар баҳо дод:
— Шеър қариб ки ягон камбуд надорад, нуқси калон дар шоир аст! Вай қойидаю вазни арӯзро хуб медонад, аммо шарти ишқу майли арӯсро намедонад.
— Шарти ишқ чист, эй Бибӣ? — ҳайрону музтариб гашт Шамси Ҳола.
— Дил якеву ёр яке! Марди булҳавас ва шоири гулҳавас инсони комил нест…
— Эй Бибӣ, аз ҳама бештар шумо ҳоли маро медонед, ки як сол боз муҷаррад ман, тани танҳо мисли шиновари баста санг дар по зиндагӣ мекунам…
Узри шоир бадтар аз гуноҳ шуд. Шакархонум, ки то ҳол ҳарфе нагуфта, ором менишаст, якбора ба ҷӯш омад:
— Эй бачаи хола, ба «ту» гуфтани шоир забонам намегардад, лекин, интухин, маҷбурам кардӣ. Оё медонӣ, ки мамдӯҳи ту кист?
— Албатта. Беҳтарин раққосаи олам!
— Вай кабутари ҳарами шоҳаншоҳи олам, эй булҳавас! Бо вай ҳамсӯҳбат шудан, нигоҳи беҷо кардан ва табъашро озурдан қатъиян манъ…
— Ба ман чӣ?! Хоразмшоҳ барои шумо шоҳаншоҳи олам, барои ман шоҳи шатранҷ вай! Аввалҳо дар назарам андаке қадру қимат дошт, вале баъде ки домодаш — Усмоншоҳи моро кушту Шайхулисломи бузургро қатл карду ба сари халифаи ислом лашкар кашид, обрӯяш ба хоки сиёҳ баробар шуд. Ба назарам подшоҳаки ошолуди ниммурдаву нимкофиргашта менамояд, ки ном дораду имон надорад. Агар аз Бағдод ғолиб меомад, шояд ки ҳолаш андак беҳ мегашт, вале аз каромоти халифаи ислом дар ними роҳ балозадаю расвои ду олам шуд, ними сарбозаш мурду ними дигараш камон аз даст дарафканда, найза ба хок андохт ва шоҳи тавоно дар они воҳид фақиру ҳақиру ҷазир гардид…
— Дар дил ин қадар гап доштию, интухин, дар базми Фирӯзабоғ подшоҳро ба таърифу тавсиф то осмони даҳум бардоштӣ…
— Айби ман чӣ?! Вақте шоҳаншоҳи шумоҳо кӯдак барин гапи нағз, тавсифу ситоишро мисли қанди хурӯсак дӯст медораду ҳатто мукофот медиҳад, чаро мани шоир хомӯш шинам?! Самарқандие, ки хари лӯлиро об дода, маблағ меситонад, ҷайби ин гӯлу гарангро ба ҳар усул меафшонад! Ин аблаҳбашара ҳатто намедонад, ки таърифи аз ҳад зиёд дашном аст!
— Агар Султон Хоразмшоҳ гӯлу гаранг мебуд, интухин, ними дунёро соҳиб намешуд, Санҷари сонию Искандари замон лақаб намегирифт…
