— Аз бад ҳам бадтар! Ин зани бадсиришт, ки дар сар ҳазорон фикри зишт дорад, ба наварӯс ҳатто як рӯз рӯйи хуш нишон надоду баъди таваллуди фарзанди нахустин носозиро ба авҷи аъло расонд. Турконхотун мехост, номи нахустнаберааш Узлоғ бошад, ки исми қабилавии онҳост ва чун ба воя расад, Узлоғшоҳ шавад. Дилором қатъиян муқобил баромад, интухин, бо мулоиматӣ андешаашро ба шавҳар фаҳмонд: «Ман ҳеҷ вақт бар хилофи раъйи Маликаи муаззама амал намекунам. Лекин, ба фикрам, номи Узлоғ шоистаи писари мо нест. Чунки маънои улоғ ба туркӣ ҳайвони саворӣ, хар аст… Агар розӣ бошед, писарамонро Ҷалолиддин гӯем, ки бо исми табарруки шумо ҳамоҳанг, ҳамсадо ва бузургмаъност!» Қутбиддин пешниҳоди завҷаи худро маъқул донисту ваъда дод, ки модарашро розӣ мекунад.
Турконхотун сахт озурда гашта, ба писараш фаҳмонд, ки «узлоғ» ба лаҳҷаи қадимаи хоразмӣ «уқоб» асту исми хуби қабилавии онҳост. Вале аз истодагарии Қутбиддин фаҳмид, ки интухин пешниҳод аз даҳони Дилором дамидааст. Пӯстинро чаппа пӯшиду мисли модашер ғуррид ва «хоҳарзодаам Қамбарой модари Узлоғшоҳ мешавад!» гуфта, интухин, ҳамон замон Қутбиддинро маҷбур кард, ки барои ба никоҳи худ даровардани Қамбарой розигӣ диҳад.
— Писар ҳеҷ муқобилат нишон надод?
— Неъ. Чунки аз модараш сахт метарсид.
— Шакархонум дуруст мегӯяд. Дар ин боб як ҳикояти латиф ҳаст, бодиққат шунавед, — дубора ба сӯҳбат пайваст Сайфуддин. — Боре падар Қутбиддинро фармуд, то ба хоҳараш дар омӯзиши забони тоҷикӣ кӯмак расонад. Вай бе ҳеҷ андеша гуфт: «Модарам чунин нафармудааст»! Падар аз ин посух ранҷид ва хитоб кард: «Бар писар амри падар аз ҳама муқаддам аст»! Қутбиддин бебок ҷавоб гардонд: «Модарам низ чунин мегӯяд. Вақте то ҳол бе изни модар қатрае об ба лаб набурдаам ва то зиндаам, бе иҷозати модар нафас намекашам»! Ҷавоби фарзанд падарро мабҳут кард ва фаҳмид, ки муддати зиёд дар сафари ҳарбӣ будан ба тарбияти писар нуқсе ворид кардааст ва агар тариқи зиндагонияш тағйир наёбад, шояд дар оянда халале, ҳатто хатаре ба амал ояд. Бо чунин андеша сари Қутбиддинро сила карду бо меҳрубонӣ гуфт: «Дар оғӯши гарми модар болиғ шудӣ, ҷони падар! Акнун ба паҳлӯи падар биё, то марди ҳақиқӣ шавӣ. Минбаъд якҷоя ба кишваркушоӣ меравем!» Қутбиддин бо шодмонӣ хитоб кард: «Ба чашм, падарҷон. Дартоз меравам ва аз модар иҷозат мегирам»…
— Агар ин қадар фармонбардори модар бошад, чаро гапи ӯро нагирифт ва аз Дилором даст накашид? — бо ҳайрати ошкоро пурсид Нигина.
— Муҳаббати ҳақиқӣ, интухин, басо зӯру тавоност! Қутбиддин дар Марв аз фармони олиҳаи ишқ сар печида натавонист ва ин аввалину охирин нофармонии ошиқписари Маҷнунсифат буд. Дигар асло Қутбиддин аз хати кашидаи модар берун қадам нагузоштаасту имрӯз ҳам, интухин, Хоразмшоҳи Кабир дар ҳама кору масъалаҳо сухани модарро муқаддам медонад.
— Чаро?
— Имрӯза Турконхотун он Маликаи беқудрати чил сол пешина нест, ки набераашро табъи дил ном ниҳода натавонист. Ҳоло вай «Худованди ҷаҳон» лақаб дорад…
— Худованди олам? Чунин лақаб мондан хатои маҳз аст!
— Чанд шоиру олими дигар ҳам «ин хел гуфтан мумкин нест» гуфтанд. Лекин вай якравона «ба ман мумкин ҳаст!» мегӯяду интухин, бо даҳ ангушт фармонфармоӣ мекунад ва дар сархати ҳар амру фармон чунин туғро мегузорад: «Ҳомии дунё ва дин Улуғ Туркон Маликаи хотунҳои олам» Кор ба дараҷае расидааст, ки ин модашери ғарро, интухин, аксар фармонҳои шербачаи худро лағв карда, табъи дили худ бо шиори «Фақат аз Худо паноҳ меҷӯям!» амру дастури нав медиҳад ва ҳар фармоишоти вай бечунучаро иҷро мешавад…
— Яъне ки дар мамлакати хоразмшоҳиён ду подшоҳ ҳукмронӣ мекунад!? Ин нохуб аст:
— Байте нағз гуфтӣ. Вале андешаи ман дигар: писар подшоҳи мулк асту модар — Маликаи милк, яъне интухин Султон Муҳаммад садри салтанат асту Турконхотун садри хазина ва дороӣ. Писар дар давоми понздаҳ соли подшоҳӣ ними оламро зери даст оварду муҳташам гардид, Искандари Сонӣ лақаб гирифт, модар бошад, аз ҳама дастовардҳою хазинаю дафинаҳо бештарин ва беҳтарин замину дороиҳоро соҳиб гашт ва интухин, бойтарин Маликаи олам шуд. Тавре бухориён мегӯянд, дасти сарватманд ҳамеша болост, зеро решаи сиёсат аз сарват ғизо мегирад.
— Дар чунин ҳолати номуайянӣ муносибати Турконхотун бо шоҳзода Ҷалолиддин чӣ гуна аст?
— То соли гузашта модаркалон сояи нахустнабераи худро аз дару девор метарошид. Ҳатто баъди таваллуд шудани додарандараш Узлоғ низ Ҷалолиддинро чашми дидан надошт ва интухин, ба вай рӯйи хуш нишон намедод. Хайрият ки тобистони гузашта пиряхи азим ба обшавӣ сар карду Турконхотун дар умраш аввалин маротиба пешонаи набераи чилсолаашро бӯсид! Вай аз он хурсанд буд, ки оқибат гапашро гузаронд ва, интухин, бо сеҳру ҷодую чашмбандӣ бародарони калонсол Ҷалолиддини Манкбурнӣ ва Рукниддини Ғӯрганҷиро аз мадди назари падар дур андохта, Узлоғи кӯчакро валиаҳди тахту тоҷ сохт!
