Келесі та?ырыптар ?арастырылады: О?т?стік Орал ?алаларыны? елі; Орынбор ?нерк?сібіні? дамуы; Орынборда?ы білім беру мекемелеріні? пайда болуы.
?за? уа?ыт бойы О?т?стік Орал аума?ында ежелгі адамдарды? тілдік орта?ты?ы ?алыптасып келеді, олар кейіннен ?ндіеуропалы?тар деп атала бастады. Б?л шамамен б. з. д. 8-5 мы?жылды?, б. з. д. 4-3 мы?жылды?та б?л ?ауымдасты? ыдырай бастады, кейінірек олар Шы?ыс тілдер тобына (иранды?тар, армяндар, т?жіктер, ?ндістер ж?не т. б.), Батыс еуропалы?тар?а (гректер, немістер, роман халы?тары ж?не т. б.), славяндар?а (орыстар, болгарлар, поляктар ж?не т. б.) б?лінді.), балттар (пруссиялы?тар, литвалы?тар, латыштар ж?не т.б.). К?птеген мы?жылды?тар бойы халы?тар жо?алып кетті, пайда болды, бас?а этностармен, атап айт?анда, угро-финдер мен т?ріктермен ассимиляцияланды.
Б?рын?ы ?ауымдасты?ты? іздері барлы? жерде к?рінеді. Мысалы, славян ж?не иран тілдерінде к?птеген жалпы с?здер мен ??ымдар бар – ??дай, батыр, байлы?, хата, бояр, мырза, балта, ит ж?не т.б. оларды? барлы?ы бізге ежелгі ?ндіеуропалы?тардан келді. Б?л ?ауымдасты? ?олданбалы ?нерде де к?рінеді. Кесте ?лгілерінде, саз ыдыстарда?ы ?шекейлерде-барлы? жерде гау?ар тастар мен н?ктелерді? тіркесімі ?олданыл?ан. ?ндіеуропалы?тарды? ?оныстан?ан аудандарында б?лан мен б??ыны? отанды? табынуы ?асырлар бойы са?тал?ан, дегенмен б?л жануарлар Иран, ?ндістан ж?не Грецияда кездеспейді. Б?л кейбір халы?ты? мерекелерге де ?атысты – мысалы, аюды? ?ыс?ы ?й?ыдан оян?ан к?ктемгі к?ндерінде к?птеген халы?тар ?ткізетін аюлар. М?ны? б?рі мы?да?ан жылдар б?рын климаты жылы бол?ан ?азіргі Солт?стік М?зды м?хит айма?ында ?ндіеуропалы?тарды? Солт?стік ата-бабаларыны? іздері.
Б?л халы?тар мен діни культтерде к?птеген ??састы?тар бар. Сонымен, славян п?т?а табынушы ??дайы Перун-найза?ай латыш-литва Перкунисіне, ?нді Парджаньясына, кельт Перкуниясына ??сас. Оны? ?зі басты грек ??дайы Зевсті еске т?сіреді. Славян п?т?а табынушы ??дайы Лада, неке мен отбасыны? ?ам?оршысы, грек ??дайы Латамен салыстыру?а болады.
"?ркениет" ??ымыны? к?птеген ма?ыналары бар, біра? бастысы – дамуды ал?а жылжыту?а к?мектесетін жа?а прогрессивті н?рсені? пайда болуы.
Міне, ежелгі ?ркениетті? іздерін ?алымдар ?лкен Оралда біртіндеп табады. Б?гінгі та?да белгілі е? к?не п?т – "Шигир п?ты". "?лкен Шигирский п?т" м?ражай экспонаты планетада?ы е? к?не а?аш м?сін болып саналады, оны? жасы, ?алымдарды? пікірінше, 10 мы? жыл. Шигир п?тыны? а?шалай баламада?ы ??ндылы?ы тіпті елестетілмейді. Б?гінгі та?да б?л Свердлов облысы мен Ресейде ?ана емес, б?кіл планетада е? ма?ызды ж?дігер екеніне к?м?н жо?.
Вера аралыны? мегалиттері – Челябі облысында?ы Тургояк к?ліні? аралында?ы (Миасс?а жа?ын) археологиялы? ескерткіштер кешені (мегалиттер-камералы? ?абірлер, долмендер мен менгирлер). Жер бетіндегі е? к?не мегалиттер шамамен 6 мы? жыл б?рын, б.з. д. IV мы?жылды?та, я?ни Англияда?ы ?йгілі Стоунхенджге дейін (5 мы? жыл б?рын, б. з. д. III мы?) салын?ан.
?алалар елі-археологтар О?т?стік Орал аума?ында: Баш??ртстанда, Ресей Федерациясыны? Орынбор ж?не Челябі облыстарында, сондай-а? Солт?стік ?аза?стан аума?ында тап?ан ежелгі кенттер, ?алаларды? прототиптері. ?алалар диаметрі 350 км аума?та орналас?ан.
Барлы? табыл?ан ?алалар ??рылымны? ??сас т?рін, ?алалы? инфра??рылымды ?йымдастыруды, ??рылыс материалдарын, ?мір с?ру уа?ытын, сондай-а? бірдей топографиялы? логиканы біріктіреді. ?алашы?тар аэрофотосуреттерде ай?ын к?рінеді. Д?л осы суреттер ?лкен ?сер ?алдырады. 4000 жылдан кейін ?алаларды? ?а??алары таби?и ландшафтты?, егістік ал?аптарды? фонында ай?ын к?рінеді. М?ндай ж?йелер ?алаларын жобала?ан ж?не ??р?ан ежелгі инженерлерді? шеберлігі туралы т?сінік пайда болады. ?алаларды? ?здері ?мір с?руге ?те ?олайлы болды. Біріншіден, олар сырт?ы жаулардан ?ор?ауды ?амтамасыз етті. Екіншіден, ?алаларда ?рт?рлі шеберлерді? (ер адамдар, ??мырашылар, Металлургтер, темір ?сталары ж?не т.б.) ?мірі мен ж?мысы ?шін б?лмелер жасалды. ?алаларды? ?р?айсысыны? ішінде ?аладан тыс суды а?ызатын н?серлі к?різ бар. ?алаларды? жанында ?орымдар ?йымдастырылды, жануарлар?а арнал?ан ?аламдар салынды. Бірегейлігі: ескерткіштерді? жасы-оларды? е? жасы-3700 жыл, оны ежелгі Египет пирамидаларымен салыстыру?а болады; елді мекенні? т?рі – ?ала.
Негізінен адам ?ызметіні? бас?а іздері, ?ор?андар, жерлеу орындары табылды; ?алалар ?здігінен пайда бол?ан жо?, ауылдардан дамыды, біра? бірден ?алалар ретінде салынды; планетада ??сас ?алалы? ??рылымы мен с?улеті бар бас?а ежелгі ?оныстар (ж?не тек ежелгі емес) ?лі табыл?ан жо?; сондай-а?: Еуразия даласыны? бас?а м?дени ?абаттарынан айырмашылы?ы; е? к?не табыл?ан к?ймелерден (б. з. д. 2026 ж.); сол кезде дамы?ан металлургия ?німдері; ?те жа?сы ежелгі гидротехникалы? ??рылыстар (б?гет, тос?ауыл, б?ру арналары (Синташта); ежелгі н?сер к?різі (Аркаим).
