– Sabahin xeyir, – dedim.
– Sabahin xeyir, – cavab verdi.
– Gedk g"ork, Taley kimi verib bizim dostlara!
– Cox sevinmy dymz, Azad. Myus edici xbr var… – rfiqsi az qala aglayacaqdi.
– N olub, n myusluq?
– D"unn axsam "ust"u mn burada idim. Inqanin usagi "ol"u doguldu.
– Ilahi, bla niy tk glmir insana! – Mnim azrbaycan dilind dediyim bu s"ozlr haray tk, shrin tz acilan shrinin sakitliyind ks-sda verdi.
Rfiqsi dillndi:
– Inqa ev getmk istyir, indi buraxacaqlar, aparaq ev.
Bir az kecmis, bnizi saralmis Inqa rfiqsinin qolunda cixdi c"ol. Bir vaxtlari g"ozlliyi il seciln, daxili g"uc"u il basqa qizlardan frqlnn Inqani tanimaq olmurdu. Onun ariqlamis, saralmis "uz"un iztirab yazilmisdi, kdr yazilmisdi. "Oz"um"u itirmisdim, s"oz tapa bilmirdim. Qolundan tutub oturtdum salona.
–
"Oz"und g"uc tap, inqa! Sn yasamaq lazimdir, – dedim.
Mn sixildi, ns demk istdi, g"oz yaslari imkan vermdi. Salondan c"ol qacdim. Mn ctin oldu Inqanin yaninda dayanmaq, tab gtir bilmdim!
Gtirdim evlrinin hytin.
– Siz gedin, – dedi. – Mn "oz"um deycm Baysala! Siz cixin gedin,mnim zizlrim! – Amma, sn, – "uz"un"u rfiqsin tutdu, – g"unortayacan h"okmn gl biz, bir az k"omyin lazim olacaq.
Fevralda Baysal k"ocd"u d"unyadan. Hyatdan aldigi zrblr d"oz bilmyn bdn daha tab gtir bilmdi, mchul bir g"uc tslim oldu. Baysalin hyatdan getmyi dost-tanislari qmgin ets d, g"ozlnilmz olmadi. Onun g"un"u-g"undn sap-sari saralmagi, qurumagi hamini coxdan hazirlamisdi bel finala.
Dostlar, is yoldaslari yigildiq. Son mnzil yola saldiq cavan bir insani…
19 yasli qari- bli, mn shv salmamisam- 19 yasli bir qoca qari s"oyknmisdi mn. Dilsiz-agizsiz, yalniz inildmy g"uc"u catan heysiz. bdbxtliy d"ucar bir nec aya qocalmis qiz-qari…
Inqa "oz"un gl bilmirdi. Saatlarla susur, bzn veriln suala cavab vermirdi. Kimlrs incimisdi, Inqanin susmagini saymamazliq tk qbul ednlr d olmusdu. Axi, daxilind dag boyda drdi gzdirn bir insanin hms"ohbt olmagi, g"ul"umsmyi asan idimi? Onun hr baxisi, hr «ah» ckmyi yalvaris idi, k"omy cagiris idi. Mnim "uc"un cox agir idi b"ut"un bunlarin sahidi olmaq.
– Bel olmaz, Inqa! Ayril d"unnindn, "oz"un"u l al. Danis biziml, cix gz biziml, basini qat. B"ut"un "omr"un qabaqdadir.
Xeyri yox idi s"ozlrimin!
– Mni qorxudursan, Inqa! Mn bacariqsizam snin qarsinda!
Basini trpdir, “h”, “yox”, “bilirm” deyir, amma hec n dyismirdi.
N etmk lazim oldugunu is bilmirdim. Yemk "uc"un ona alinan n olsa da l vurmurdu. Vursa da, mnim xahis v tlblrim son qoymaq xatirin bir azaciq.
Bir aydan artiq kecmisdi ki, Inqa "uc"un tcili yardim cagirmaq lazim gldi. Feldser m"uayin ed-ed:
– N yemisn? – dedi.
– Hec n…
– Hacan, hec n?
– Bilmirm!
Biz d bilmirdik.
Indi Inqanin vziyyti ctin idi. Tzc ail hyatina qdm qoyan gnc qadinin aldigi aramsiz zrblr, r itgisi, ilk usaginin itgisi onu az qala dli olmaga gtirib cixarirdi. N qdr calissaq da, inqani evdn bayira cixarmaq, nyls basini qatmaq m"umk"un deyildi. Vaxtil d"unya g"ozli adina layiq sayila bilck bir qiz, indi, s"oz"un hqiqi mnasinda quru csdi xatirladirdi. Onun xarici g"orkminin n drcd dyismsini s"ozl ifad etmk ctin mslydi. N yeyirdi, biln yox idi. O qdr aglamisdi ki, g"oz yaslari yox idi, ssi d ki yalniz picilti idi.
Arada iki df bayira cixara bildim, amma, k"omyi olmadi. Qrupumuzda adam qalmamisdi, hamisini Inqanin yanina gtirmisdim. D"us"un"urd"um, dost-tanislari g"ormk blk ona ruhi dstk ola, qm-kdri unutdura. Hec n dyis bilmdim. Drd mni g"ot"urm"usd"u, n edcyimi bilmirdim.
Axir bu qrara gldim ki, anasini cagirim. Bilirdim ki, anasi xstdir, el varli da deyil. Mslhtlsib, aviapocta il bir mktub yazdiq, vziyyti basa saldiq. Hr ehtimala qarsi, ona 75 manat da pul g"ondrdik. gr yol pulu olmasa, istifad etsin.
Haradasa, 10–12 g"un kecmis, anasi gldi. 40–42 yasli, ariq, amma g"ozl, orta boylu bir qadin idi. Inqanin bu vziyytini g"ornd az qaldi dli osun.
– Mn d"unya g"ozli b"oy"ud"ub yola salmisdim, boylu-buxunlu, g"ozl hyata layiq. N g"or"urm, Allah! Qayidaq, qayidaq "oz evimiz, bala. Sn yasamaq lazimdir.
Iki-"uc g"un idi, Zina xala gldiyi. "Uc"unc"u axsam drs in biri olmadigi "uc"un institutdan tez cixdiq. Bel qrara gldik ki, Inqaya bas ckk.
Bir xeyli oturduq onlarda. Anasi istyirdi Inqa qayitsin evlrin. Amma, n vaxt ki, anasi Inqanin onunla qayidib getmyi bard bir s"oz deynd Inqa dli olurdu. Birc ifadni tkrar edirdi:
– Yox! Yen, yox!
Xeyli oturduq, artiq dagilismaq vaxti idi. Ev getmy hazirlasdim ki, anasi da mniml qalxdi ayaga, cixdi c"ol.
– M"umk"uns, 10 dqiq dayana bilrikmi?
– Buyurun, lbtd! – dedim.
– Azad, oglum, bel basa d"us"urm ki, sn Inqanin xatirini cox istyirsn, ona pis hyat arzulamazsan? – Zina xala sanki aglayacaqdi!
– Bu n s"ozd"u, Zina xala! gr Inqanin sevincin sbb ola bilck hansisa bir yol bir sbb tanisaydim, inanin nyim var vermy hazir olardim.
– El bir yol var! – Zina xala dedi.
– Deyin, Zina xala. Mndn n asilidirsa, edcm.
– Mn k"omk et. Inqani yola gtirk. Sn g"or"ursn onun d"usd"uy"u vziyyti. Hani bir il qabaqki Inqa? Bir dri, bir s"um"uk, bel gets pis olacaq, cox pis olacaq islr.
Bu hqiqt idi.
