Былыргы дьыллар мындааларыгар, урукку кэмнэр уор-?аларыгар Быйа?наах эбэ биирдик мэндээрэр иэнин эрэ билинэн, онтон атын буолуо?ун санаан да к?рб?кк?, сири-сибиири барытын сабардаан, соро?ор олох чуумпуран, ардыгар аймана дьалкыйан, силлиэ-буур?а аргыстанан, бар?а быйа?ыттан дьону-сэргэни ?л??лээн а?атан-сиэтэн сыппыта ???. ?г?с эр бэртэрэ эбэ м?хс?р-тахсар кэм-нэрин аахсыбакка туран туруула?ан к?р?лл?р? ???. Ол хапсы?ыыга икки атахтаах ба?ыйтаран тыыннарын былдьаталлара, б?тт??н мэлийэн с?тэн хаалар т?гэннэрэ ?г?с эбит. Онон кэлин хайа да бэйэлээх эр бэрдэ ханнык да тыынан, о?очонон эбэ дохсун санаата у?уктубут буолла?ына, санаммат буолбуттар. Кини тулатынаа?ы алаастара буомуран маардарга кубулуйан сир-дойду та?аата кута?нас буола к??гэлдьийэр туруга кэ?ээн испит. Олохтоох баай сир-дойду м?лт??р-ахсыыр кэмэ кэлээри гынна диэн аатырар ойуунун ы?ыран ылан барытын си?илии бы?аарбыт, хайдах кэм кэлиэ?ин ?йд?пп?т, эстии-быстыы чуга?аан и?эрин санаппыт. Ол кэннэ эбэ намы?ах сирин ыйан, ?ллэр с??р?ктээх, будулуйар бурууктаах Орто бараан дойдуну хаба ортотунан киэ? та?аа киэлитин кэ?этэ устар, элбэх ??стээх улуу кудулу ?р?скэ тиийэн уутун кутар суолун тобулар ыллыгын о?ор диэн к?рд???р курдук дьиппиэн, булгуччулаах сорудах биэрбит. Ити барыта дьону?-сэргэ? инники дьоллоох оло?ун суолун арыйыы буолуо?а диэн сэрэппит.
Онуоха ойуун олус ыарахан, иэстэбиллээх соруда?ы биэрди? диэн му?атыйыах курдук буолан баран: «Бар дьо-нум ту?а диэн сорунан к?р??м», – диэбит. – Ол иннинэ ???ээлэргэ тиийэн к???л ылабын, тугу толук уунары бы-?аарсыах тустаахпын диэн сэрэтэн, кэм-кэрдии болдьоспут.
Болдьоспут кэмэ кэлбитигэр ?с т??ннээх к?н кыыран дьиги?ийбит, кутуран кулу?уппут, сата тылын барытын саа?ылаан, алгыыр-кірді?ір тылын-і??н ситимнээн, кэриэс-хомуруос тылыгар бэйэтин оло?ун толук уурарын кэрэйбэтин этэн, к?рд???н-аатта?ан сыылла сылдьан бала?ан буорун сиппийбит, ыста?алыы сылдьан са?аан мас ?рд?нэн ????н??б?т. Ол быы?ыгар к?м?л??к о?ох кэннигэр туран сирэйэ икки э?ээринэн элэ?нээбит. Онтон «миигин к??тээри?» диэн баран о?ох ураатынан сирилэс тыас до?у?уолланан к?т?н хаалбыт…
?р со?ус буолан баран эргиллэн, о?ох ??лэ?инэн т??эн кэлбит. Намыраабыт, бытаарбыт курдук буолбут ???. Бала?ан ортотугар ахчаччы тэбинэн туран: «Эбэбит уутун т??эрэр буолла, бэйэтин та?аатын аччатан, сиэрдээх ?рд?г?н тутан турар аналын ылыныа. Кини тула дьон-сэр-гэ б??? олохсуйуо, сыспай сиэллээх, адаар муостаах таптаан то?уору?ар сирэ буолуо, ?йэлэргэ кини баайын, быйа?ын ту?унан сэ?эн кэ?иэ, ???йээн дэлэйиэ!» – диэн бэрт чи?ник, иччилээх ба?айытык тыл ы?ыктыбыта ???. Ол кэннэ хара?ын ???ргэ?инэн к?р?н туран у?уутаабыт, д???р?н былаайа?ынан хаста да сэниэтэ суох охсуолаабыт уонна сууллан т?сп?т да ?лб?т. Кини бар дьонун инники оло?ун ту?угар итинник толук буолбута ???!
Быйа?наах кытылын ???й? Бар?а б????лэгэ, оттон тулатыгар тэйиччи со?ус ?сс? ?с т??лбэ баар. Кинилэр этэ??э олохторун т?рд?н-т?б?т?н, иитин-са?атын барытын эмиэ бу улуу эбэни кытта ситимнииллэр. Олохтоохтор бары билси?эллэр, хардарыта к?м?л?с??эри умнубаттар, ыччаттарын ыал о?ортуур ?гэстэрэ сал?анар. Маннык ?т?? ?гэстэрин киинниир, соргулаах с?бэни тобулар, инники сайдыыга сирдиир сирдэрэ, уйгулаах туса?алара Бар?а буолар. Маны барытын кырдьа?астыын, эмэнниин, эдэрдиин ылыналлар, киин уора?айынан билинэллэр.
Холхуостаа?ын са?ана хас биирдии т??лбэ чугастаа?ы кыстыктарын, сайылыктарын т?мэн туспа холхуостар буолбуттара. Оттон сопхуостары тэрийиигэ бары кыттыспыттара, биир сопхуос буолбуттара, Бар?а дэриэбинэни киининэн билиммиттэрэ, «Быйа?» диэн ааты ылыммыттара.
Бэриэт оскуола?а ?ч?гэйдик ??рэммитэ, ордук ахсаан бары эйгэтигэр. Онус кылаа?ы хай?ал суруктаах б?тэрбитэ. Кини Сэбиэскэй Сойуус ?рд?к ??рэхтэрин кы?аларын ту?унан и?итиннэриилэр т?м?лл?б?т бэрт халы? кинигэни ити дьыл балачча сыымайдаабыта буолан баран, дьи?инэн, хайа хайысханы таларын бы?аара илигэ. Эйэ?эс-дьэллэм, кэпсэтинньэ?-ипсэтинньэ?, ылсары-бэрсэри улгумнук ылынар майгылаах Бэриэт уол долгуйар Дьо-куускай куоракка кэлээт, бэрт сотору атас-до?ор уолаттары булуммута. Кинилэр с?бэ-ама кэпсээннэригэр, дь??л-дь???н сэ?эннэригэр кыттыспыта. Онно ордук дойду киин сирдэригэр ??рэххэ тарды?ыы к??стээх курдуга: сайдыылаах, киэ? ыырдаах, басты? учуонайдар т?м?лл?б?т сирдэригэр тиийэн ??рэнэр быдан ордук, кэскиллээх диэн ис хо?оонноо?о.
Аны биирдэ киинэ?э сылдьаары дойдутун ки?итэ Ба?ылай На?абыы?ыны к?рс?н сэ?эргэспиттэрэ, кэлин ыкса билси?эн барбыттара. Кини ??рэххэ туттарса кэлбит уолга сибээс тэрилтэтигэр монтерунан ?лэлиирин эппитэ уонна сибээс эйгэтэ улахан кэскиллээх хайысха буоларын бэрт сэргэхтик, ылыннарыылаахтык ойуулаан сэ?эргиир буолан биэрбитэ. Бэриэт бэркэ сэ?ээрбитэ, сотору ханна ??рэнэ барарын бы?аарыммыта – сибээс ??рэ?ин талбыта. Дойдутун Бар?а дэриэбинэтин сибээ?э м?лт??? бу бы?аарыныыга ордук суолталаах буолбута диэтэххэ омуна суох буолуохтаах.
