Уладзiмiр Мiкалаевiч Шыцiк
Трансплутонавыя афелii*
Пройдзе час, з зямных касмадромаў возьмуць старт вялiзныя зоркалёты i накiруюцца да далёкiх галактык.
Магчыма, гэта адбудзецца ўжо ў наступным стагоддзi, магчыма, значна пазней. Але наша мара не хоча чакаць, мы ўжо цяпер хочам ведаць, што напаткае бясстрашных астралётчыкаў у бясконцай прасторы. Аб iх прыгодах, лёсе i знаходках расказваецца ў гэтым зборнiку фантастычных апавяданняў.
______________
* Афелii - найбольш аддаленыя ад Сонца пункты арбiт планет або камет.
Выклiк вiдэафона прагучаў меладычна, як лёгкi музычны акорд. Засвяцiўся экран, i на iм узнiк твар радыста планеталёта.
- Праз чвэрць гадзiны сувязь з Плутонам, - напомнiў радыст.
- Дзякую, - адказаў Зыль i выйшаў з каюты.
Рэйсавы планеталёт Зямля - Плутон мiнуў ужо арбiту Нептуна. Да канечнага пункта заставалася ўсяго некалькi дзён, i выклiкаць Плутон пiльнай патрэбы не было. Тым больш што экспедыцыю з Капэлы там чакалi не раней як тыднi праз тры. Усё гэта Зыль добра ведаў i ўсё ж папрасiў капiтана планеталёта, каб яго звязалi са сваiм касмадромам. Iм у апошнi час усё часцей i часцей авалодвала незразумелае нецярпенне. Што гэта - нервы? Вiдаць, працяглае знаходжаннне на далёкай i незаселенай планеце не прайшло бясследна. Зыль не стаў звяртацца да медыкаў. Маючы час, ён проста рашыў адпачыць на Зямлi. Здавалася, адпачынак пайшоў на карысць. Але прыйшло паведамленне, што вяртаецца зоркалёт, i ён адчуў, што яго месца там, на касмадроме Плутона.
Хваляванне не знiкла нават пасля працяглага знаходжання на Зямлi. Ён разумеў, што калi так будзе i надалей, то ўсё ж давядзецца звярнуцца да медыкаў. А ў iх прысудзе ён не сумняваўся. Прыйдзецца назаўсёды развiтацца з Плутонам.
Гэтыя думкi былi асаблiва балючымi. Жыццё заўсёды iшло мiма яго. Ён ужо быў звыкся са сваiм лёсам, спраўна нёс службовыя абавязкi, не марачы нi пра што iншае. Але, калi пачынаў працу на Плутоне, ён быў маладзейшы i, напэўна, больш моцны духам. А зараз? Зараз яму ўжо не адолець новую справу, бо яна будзе яшчэ больш далёкая ад той ягонай колiшняй юначай мары.
- Аб чым сумуеце, капiтан?
Зыль адчуў руку на сваiм плячы i азiрнуўся.
Незнаёмы чалавек у форме астралётчыка шчыра ўсмiхаўся. Зыль усмiхнуўся ў адказ i сказаў:
- Нават сам не ведаю: цi то аб мiнулым, цi то аб будучынi.
- Тады нармальна, - незнаёмец засмяяўся i, кiўнуўшы галавой на развiтанне, пайшоў далей па калiдоры.
А Зыль адчуў нiякаватасць. Ён нiяк не мог прывыкнуць, што яго, начальнiка касмадрома на Плутоне, ведае, напэўна, уся Зямля, што людзi, сустракаючыся, iмкнуцца выказаць яму сваю павагу i сiмпатыю, як вось гэты незнаёмец. Ён не разумеў, што прыкметнага ёсць у яго асобе. Iншая справа, каб на яго месцы быў астралётчык. Прафесiя гэтых людзей была для яго марай, бо з раннiх год ён сам рыхтаваўся да яе. Ён быў блiзка да сваёй мэты вучыўся ў школе пазапланетных сувязей. Але здарылася непрадбачанае. Перад самым выпускам на апошнiм медыцынскiм аглядзе ўрачы вынеслi безапеляцыйны i суровы прысуд - за межы Сонечнай сiстэмы не выпускаць.
Пазней ён зразумеў, што медыкi не маглi сказаць iнакш. Наўрад цi ён адолеў бы шматгадовае знаходжанне ў абмежаванай прасторы зоркалёта. Гэта яму адкрылася пасля таго, як ужо трапiў на Плутон i ўбачыў карабель, што вярнуўся з прасторы.
А тады яму было вельмi крыўдна. Назначэнне на Плутон ён спачатку прыняў як пачэсную ссылку, i на першым часе здаралiся хвiлiны, калi ён быў гатовы адмовiцца ад сваёй прафесii канчаткова, выбраць нешта iншае. Ён не хацеў палавiну чаго-небудзь, яму патрэбна было толькi цэлае.
Аднак што такое палавiна i што такое цэлае? Чым iх вымяраюць? Не адлегласцямi ж ад Зямлi да Плутона, дзе ён зараз працуе, або ад Зямлi да Капэлы, з якой неўзабаве вернецца экспедыцыя? Мера тут нейкая iншая. Даўней гаварылi, што яна залежыць ад самога чалавека, бо цэлае ёсць паўсюдна, яго трэба ўмець толькi знайсцi. А ён з гэтым пагадзiцца не можа.
Мiналi гады. Абавязкi начальнiка касмадрома не вымагалi шмат клопатаў. Усю будзённую справу выконвалi аўтаматы, якiя цудоўна арыентавалiся ў складанай касмадромнай тэхнiцы. Уласна Зыль браўся за работу, калi меўся прыбыць зоркалёт. Увесь астатнi час ён i яго нешматлiкiя памочнiкi займалiся сваiмi справамi - кожны меў любiмую галiну навукi або тэхнiкi.
Жылi i працавалi ў будынiне, якая была падобна на касмiчны карабель i знешне, i ўнутры. Цэнтральны пульт, салон, каюты, машыннае i лабараторнае аддзяленнi - менавiта гэта падабенства, дапасаванае да сапраўдных знешнiх касмiчных умоў, у свой час прывабiла Зыля.
