— Добры вечар! — павітаўся я.
— Добры вечар.
Я паціснуў яе далонь і прысеў за столікам. Адчуваў сябе крыху няёмка. Мне было прыкра, што дзяўчыне давялося прыйсьці сюды дзеля таго, што я магу заплаціць ёй за «каханьне». Я адчуваў нават згрызоты сумленьня і пачуцьцё віны перад ёю. Але мне давялося надалей граць ролю багатага маладзёна, які хоча забавы зь дзяўчынаю.
— Нешта зьясьце або вып’еце?
— Ну то мушу.
— Чаму мусіце?
— Бо гэта прыбытак шэфіні.
— Зусім ня мусіце. Шэфіня сказала мне, каб замовіў для вас гарбаты і порцыю торту.
— Сапраўды? Ведаеце, я не люблю алькаголю.
Я націснуў гузік званка. Калі прыйшла пакаёўка, замовіў гарбаты і порцыю торту для Алены, а для сябе кілішак каньяку і дольку цытрыны з цукрам. Падалі нам гэта хутка — быццам бы ўсё было даўно гатова.
— Вы доўга мяне чакалі. Я не магла прыйсьці раней, бо хадзіла ў аптэку па лекі.
— Для сябе?
— Для мамы. Давялося пайсьці ў дзяжурную аптэку, уночы толькі адна яна працуе.
Было нешта ў выразе твару і вачах маладзіцы, што мяне дзівіла, ды нават непакоіла. Адчуваўся нейкі боль альбо цяжкая туга. Яна падалася мне зусім не прастытуткай, але беднай і прыстойнай дзяўчынаю.
— Таму вып’ем за здароўе вашай мамы! — я ўзьняў кілішак і даткнуўся філіжанкі Алены. — Гэта раптоўная хвароба?
— Не, хранічная. Але часам ёй горшае.
— Ці няма нікога ў доме, каб ёю апекавацца бяз вас?
— Мы жывём адны. У мяне быў нарачоны, але ён загінуў на вайне ў дваццатым годзе. Яго магіла на вайсковых могілках у Баранавічах.
— А бацька?
— Бацька згінуў. Ён працаваў у Харкаве ў гандлёвай фірме. Пасьля рэвалюцыі да нас не вярнуўся. Але для вас гэта сумна і нецікава.
— Мяне гэта зусім ня нудзіць. Ці можна спытаць: дзе вы працуеце? Ці толькі тут?
— Не… Я працую па прафэсіі… Я мадыстка. Бяру работу на дом. Пераважна яе дарабляю.
— Колькі вы зарабляеце?
— Вы забаўны. І што з таго, калі даведаецеся?
— Папросту цікаўлюся, колькі зарабляюць на розных прафэсіях.
— Ня больш чым пяць тысяч у тыдзень. Часам чатыры ці нават тры. З гэтага нельга пражыць.
Алена выпіла гарбату і зьела торт. Пасьля спытала, каторая гадзіна.
— Адзінаццатая.
— А дванаццатай мушу сысьці.
Я зарыентаваўся, што яна дае мне зразумець, што на «каханьне» мала часу. А я думаў пра яе маці, якой цяпер, магчыма, патрэбна дапамога дачкі. Выняў з бакавой кішэні пінжака пяць банкнотаў па тысячы марак і падаў Алене.
— Калі ласка. Вазьміце гэта.
— Вялікі дзякуй.
Яна схавала грошы ў торбачку, узьнялася і пачала здымаць сукенку.
— Не разьдзявайцеся.
— Чаму? Я не хачу, каб пакамечылася сукенка.
— Во… мне шкада вас. Ідзіце дадому.
— А гэтыя грошы?
— Забірайце іх сабе.
— Задарма?
— Зусім не. Вы прыйшлі сюды да мяне. Страцілі час. Таму гэта ўжо не дарма.
— Мне прыкра, што я вам не падабаюся.
— Вы надзвычай мне падабаецеся, і таму я хачу, каб вы пайшлі раней дадому. Ці мама ведае, што вы тут… ну… падпрацоўваеце?
— Яна не павінна ведаць!
— Тады ідзіце. Можа, вы патрэбны дома.
— Але я магу застацца да дванаццатай.
— Ня трэба.
— Што вы скажаце шэфіні?
— Што вы прыгожая, мілая, зграбная. І што некалі я запрашу вас на ўсю ноч.
— Сапраўды?
— Так!
Алена паціснула мне далонь. Потым ціха выйшла з пакою. Пэўны час я сядзеў нерухома за столікам. Я думаў пра яе, пра дачку Рэванскага, пра Сабіну. Я думаў, што ёсьць жанчыны, якія жывуць душою і сэрцам. Іншыя жывуць целам і пачуцьцямі. А ёсьць такія, якія жывуць розумам і ідэямі. Есьць таксама прамежкавыя тыпы… Ева яўна жыве толькі пачуцьцямі. Грачанка, відаць, целам і халодным разьлікам. Сабіна пачуцьцёвая, але жыве любоўю да сына. А Алена? Тая, сапраўдная… Я нічога пра яе ня ведаю. Я выпіў каньяк, згасіў сьвятло ў пакойчыку і выйшаў на калідор. Вярнуўся ў салён. Колька сядзеў за столікам разам з Ганкай, якая цяпер была без фартушка. Але дзяўчына нядоўга нам складала кампанію, бо, відаць, адчула, што мы хочам паразмаўляць сам-насам. Яна сказала:
— Пайду да шэфіні. Можа, ёй трэба дапамагчы. Калі вам нешта спатрэбіцца, калі ласка, пазваніце мне коратка два разы.
— Ідзі, даражэнькая.
— Што ў цябе? Нудзішся? — спытаў я Кольку.
— Не. Ганка вельмі цікава гаворыць. Вялізны спрыт. А як ведае мужчынаў! Як зь іх кпіць! А гэта ж вясковая цялушка. Ну, і маладая. Ёй дваццаць гадоў.
— Як гам буржуазія? — я паказаў у бок кабінэту, адкуль чуўся сьмех Еўкі. — Бавяцца?
— Адзін ужо гатовы. Труп! А другога Еўка таксама даб’е. Тузін бутэлек шампанскага пайшло. Тактыка Ёўкі спрытная: як госьць падап’е, то бутэльку віна, да паловы поўную, адсылае з кабінэту і замаўляе поўную.
— Колькі гэта будзе ім каштаваць?
— Дзьвесьце тысяч, відаць. Але гэта для іх нішто. Будуць фанабэрыцца, што здольныя добра піць і гуляць зь дзеўкамі.
— А хто труп?
— Таўстун. Мама паклала яго спаць. Дзяўчаты дапамаглі перанесьці ягамосьця ў другі кабінэт… як калоду.
— Ці ведаеш, што ў таго другога, лысага, ёсьць чароўная жонка?
— Так?!
— Так. А ў жонкі ёсьць каханак.
— А яе каханка, відаць, таксама ёсьць жонка, якая таксама мае каханка. І гэтак кругом. Але адкуль ты ведаеш, што ён мае жонку?
— Ведаю.
— Ты, браце, таямнічы. Я пра цябе нічога ня ведаю, ты ведаеш пра мяне ўсё.
— Ты верыш, што я да цябе добра стаўлюся?
