Бл кітаптаы оиа 1951 – 1954жылдары болан. Латвия тбіндегі соыс кезіндегі аза солдатыны басынан ткен оиа.
ани лихан
Болан оиа желісімен
– мір бойы кініп келемін, – деп гімесін бастады ырман басында жатан арт кісі. Сонау 1997жылы бидай басына барандаы бейтаныс арияны гімесі осылай басталды. Жас баламын, дрет алуа мана суын жылытып беремін, тама алдынан олына су ямын, барынша сыйлап "Сіз отыра берііз, мен зім шыып арайлап келемін" деп алдына тсе бердім. Тспей айтемін, жасы жетпіске таяп алан арт кісі кні бойы тнжырап жреді. з зімен кбірлеп гімелесіп ойып, абаы бір ашылмайды. Алып денелі ата кдімгідей салматы да зілді сйлейді. Сзі де ткір, кзі де ткір. Бір араанда ссты крінгенімен тс айта тез тіл табысып кеттім. Ата енді ашылып сйлей бастады. Ананы – мынаны айтып алжыдай бастады. Кн кешкіре лгі атаны кзінен м кетіп, жзіне клкі йіріле бастады.
Сонда ана ашы гімеге кшіп:
– Балам мамандыы бар ма? – деп срады.
– Жо ата- дедім .
Онан рі мазаламады. Заманны мені тсымда урап кеткенін айтып налыан болды. Біра осы алау – далау заман кетіп, жасы мір сретінімізді айта келе:
– Сонда ай маманды иесін тадаушы еді, егер ммкіндігі болса? – деп срады. рине, мен журналист болым келетінін, біра оуа тсе алмаанымды, ал мына кітапты шінші айтара оып жатанымды айтып олымда жрген "Бес асыр жырлайды" деген кітапты крсеттім.
– Аладама балам, лі жассы. Биыл болмаса келесі жыл тсерсі, талабы болса тауа шыасы, жетістіктерге жетесі, – деп бір айырды.
Мен болсам енді маан оуды керегі жотыын, себебі, йленіп ойанымды айттым. "йленіп ойам" деген сзіме жалт брылан арт кісі:
– Бала бар ма? – деп срады. Мен балам жо екенін, йленгеніме лі бір ай да бола оймаанын айттым.
гіме осылай рбіді. рбігенде андай сз. Сзге жаласып атаны сзін нсіз отырып тыдай бердім.
"Мен скерге кеткенде 1951 жылды кктемі еді. Ол кезде скерде болу азіргідей, белгіленген екі жыл емес, кемі ш жыл, тіпті бес жылдап жріп айтандар болды. Мен сол кеткеннен мол кетіп, трт жыл жріп айттым. Балты жаалауындаы жаа ашылан скери блімшеде болдым. Бл азіргі Латвия республикасы" деп барып бір – а тотады. "скерге келуім сол екен, он шаты жігітті ш ай оуа жіберді. ш ай бойы оытып машина жргізетін шопырлар дайындады. Содан скери блімшелерге блді. Мені осы Балты теізіні бойындаы жаа блімшеге жіберді. Келген кннен а командирді машинасына отырып шопыр болып шыа келдім. Содан не керек, командирім отыздан кеткен “хохол” жігіті болды.Тез тіл табысып кеттім. атты ол командирім болса да менімен те жмса сйлесетін. Ол кездері командирлерге блімшеден продукт берілетін. Соны апарып беруге, блімшеге арама – арсы орналасан кшені ары жаындаы екі абатты йдегі командирімні йіне апарып беретінмін. Бл осылай жаласа берді. Кніне продукты апарамын. Бертін келе тіпті бір кнде екі рет апаратын болдым. Сйтіп жріп командирді келіншегімен достасып та лгірдім. Блімшеден шыамын да йіне араймын. Кретінім сол командирімні келіншегі болатын. Ол да мені саына ктіп трандай крінетін. Кзарасы да атты згергені белгілі, о баста "солдат" деп мрнын шйіретін сары бас сылым келіншек, енді маан "солдатик дейтін болды. Кліп арсы алатынды шыарды. Тіпті йге кір дейтінді шыарды.
Бойымда аным тасып тран аншама жас болсам да, командирді босаасын аттауа батылым бармай жрді" деп сзін жаластырды ата.
"Сонымен не керек осы мені кнделікті жмысыма айналып кетті. Кейде картоп тушенька нанды тске дейін апарсам, тстен кейін са-тйек нрселерді алып айта баратынды шыардым. Блімшедегі жмысым болса таерте машинаны от алдырып алады бір айналып жріп ту, сонан со з командиріме машина жргізуді йрету. Баса істейтін жмысым жо. Кндер осылай сырып екі ай кзді ашып – жманша те шыты. Мені бір ойым ауылда алан шешем мен екі бауырым да болса, аыл есім "Татюша" дейтін командирді йелінде болды. Ойлап оямын “кет рі” емес сияты. Сары шашты сылым слу маанда найтыны жасырын емес. зіні менен бес – алты жаса лкендігі болмаса, п – демі талдырмаш келген сйкімді келіншек. Осылайша санам жан – жаа жгіріп, шатай салуа ыайланып барамын да, клімдеп есік ашанын кргенде ая олымнан жан кетіп атамын да аламын. атпай айтем, негізі дрыс емес екенін мен де білем, ол да біледі. Капитан шенді Летченко (Лещенко болуы да ммкін осыан сас) з командирім ой. "Сезіп ойса, Сібір айдатса" деген рей таы бар. Ол заманда Сібір айдау, Итжеккен, Барса келмес деген сздерден атты орушы едік. Себебі, бл сздер мені шешемні туысандарын да айналып тпегені бар. Ал командирді сылымы болса, мен баран сайын а халатты тймесін шала ілдіріп шыып тіпті “солдатик “деп басымнан сипайтынды шыарды. Ол ол ма, келесі бір баранымда олымнан стап йіне кіргізіп алып:
