"Саракагадовы актор маленькага правінцыйнага тэатрыку ўсё жыцьцё хацеў сыграць Гамлета. А граў толькі Зайчыка ў дзіцячым спэктаклі. Ужо скроні пасівелі, а ён замест плашча ды шпагі ўсё чапляў заячыя вушкі й пушысты хвосьцік. Скакаў пад елачкай, а пасьля заліваў крыўду на лёс у буфэце. Гэтак раз быў выскачыў падчас спэктаклю па чарговыя сто грамаў. У гэты час маці цягнула праз фае маленькага хлопчыка — спазьніліся на спэктакль. А хлопчык паказвае на актора й радасна крычыць маці: "Мама, мама! Глядзі, дзядзя Зайчык кушае!" Падумаў актор, паглядзеў у кілішак і сумна сказаў: "Ну, вось і слава прыйшла..."
Гэтай мілай показкай я пачаставаў двух актораў у службовым буфэце Купалаўскага тэатру, які днямі адкрыўся для публікі. Тыя нават не пасьміхнуліся, адно абдалі мяне халоднымі позіркамі. Пэўна, я закрануў нешта балючае.
Аднак калі маеце жаданьне выпіць у кампаніі Ягайлы й Жыгімонта Аўгуста — сьмела адчыняйце дзьверы службовага ўваходу Купалаўскага тэатру й адразу направа. Бар недарагі, навокал знаёмыя твары, атмасфэра адпаведная. Як і мова зносінаў.
Памятаю імпрэзу ў кінатэатры "Зьмена", прысьвечаную памяці народнай арысткі Беларусі Стэфаніі Станюты. Сабраліся тыя, для каго Купалаўскі тэатар і Станюта — гэта сьвятое. Нашыя мілыя кабеткі, мала не Станюціны аднагодкі, заўсёднікі палітычных акцыяў і тэатральных прэм'ераў. Пасьля цёплых прамоваў на адрас спадарыні Стэфаніі дэманстравалася дакумэнтальная стужка пра яе. Творчы партрэт акторкі й чалавека. Са здымкамі рэпэтыцыяў, хатняга побыту й закуліснага жыцьця. І з кожнай хвілінаю на тварах прысутных адбівалася ўсё большае расчараваньне, нават зьбянтэжанасьць. Скончылася імпрэза вялымі воплескамі й роспачным маўчаньнем, зь якім гледачы выходзілі з залі. Тое, што народная акторка Беларусі па-за сцэнай не прамовіла ані слова па-беларуску, было для ейных прыхільнікаў сапраўдным адкрыцьцём.
Седзячы з прыяцелем у купалаўскім буфэце, дзе па-беларуску размаўлялі толькі мы, я намагаўся апраўдаць сваіх улюбёных актораў, з кожным новым словам адчуваючы ідыятызм сытуацыі. Бо ў чым яны зусім ня маюць патрэбы, дык гэта ў маіх апраўдваньнях. "Ты ўяві, што б падумаў Купала, каб трапіў у гэты бардак? — пытаў у мяне прыяцель. — І як увогуле можна ставіцца да іхнай працы й да іх саміх сур'ёзна, чуючы іхныя "еще по рюмочке"?" — "Ты калі-небудзь бачыў, каб цыркавы акрабат, выходзячы з цырку, ішоў дадому на руках? — не здаваўся я. — Ці каб опэрны сьпявак працягваў свае сьпевы, стоячы на тралейбусным прыпынку? І хто цябе просіць сур'ёзна ставіцца да людзей, якія размаўляюць чужымі словамі?"
Я не пераканаў сябрука. "Моўныя трансвэстыты" — такім эпітэтам ён узнагародзіў купалаўскіх актораў. Што ж да самога Купалы... Я лічу, што публіцы няма чаго рабіць за кулісамі. Для яе тэатар павінен пачынацца зь вешака, працягвацца ў глядзельнай залі й сканчацца дзе заўгодна, пакуль жывуць уражаньні ад спэктаклю. Чым кіраваўся Купалаўскі тэатар, адкрыўшы для публікі дзьверы службовага ўваходу, я зразумець не магу. Можа, гэта зроблена адмыслова для тых людзей, для якіх беларуская мова ня ёсьць "моваю мастацтва" ці "рабочаю вопраткай"? А ўсяго толькі моваю зносінаў? Ня думаю, што дзякуючы нам "дзядзі Зайчыкі" ператворацца ў Вітаўтаў. Але, прынамсі, Купалу будзе да каго падсесьці... Адным словам, будзеце ў цэнтры — не абмінайце Купалаўскага тэатру. "Дзядзя Вітаўт кушае!" Хай адчуе смак славы...
«Лукашэнка памёр»
Ах, якую цудоўную ноч мы правялi з адным беларускiм акторам у адным менскiм стрыптыз-бары! Дзе менскiя прыгажунi зь целамi, нiбы вырашчанымi ў iнкубатары, колькi гадзiнаў спакушалi нас сваiмi нясьцiплымi танцамi. Дзе падобныя да сьцюардэсаў афiцыянткi называлi нас гаспадамi й грацыёзна падносiлi халодны «Бэйкер», каб мы сваечасова ахалоджвалiся ад сьпякотнага вiдовiшча. Дзе мы не шкадавалi грашовай масы, шчодра напаўняючы станiкi й майткі ўсiх гэтых Клеа й Мэры роднымi купюрамi, тлумачачы, што мы — беларускiя патрыёты. Дзе нiшто, аркамя дэбiльных выкрыкаў бандзюганаў за суседнiм столiкам, не выдавала сёньняшнюю РБ. Дзе мы на якi час забылiся пра панылую савецкую рэальнасьць за сьценамi й адчулi сябе ледзь не кiношнымi амэрыканскiмi агентамi, што заслужылi свой адвязны адпачынак пасьля цяжкай працы ў СССР.
Але за вокнамi пачынаўся новы шэры дзень, у залi запалiлi сьвятло, апранутыя танцоркi з экзатычных дзiваў ператварылiся ва ўсяго толькi сымпатычных паненак. Мы з прыяцелем выйшлi на шэры пустынны праспэкт. Мэтро яшчэ не працавала, а ў нашых запасах знайшлася бутэлька «Менскага бровару». Усеўшыся на бардзюр, мы пiлi кепскае пiва, пакрысе адаптуючыcя да краявiду.
Першымi, як мы зразумелi, у нашым горадзе прачынаюцца бамжы. Раней за дворнiкаў. Дзьве старыя абдрапаныя алькагалiчкi асьцярожна перасоўвалiся ў наш бок. Пасьля начнога шоў iхныя ранiшнiя постацi глядзелiся па-асаблiваму вычварна. Мы, не згаворваючыся, вырашылi не даваць гэтым жаўручкам «нi пойла, нi тары». Але далейшага прадбачыць нiяк не маглi.
