Уол аттыгар субу, илиитин уунна да былгыччы кууан ылыаыныы, чгэйкээн кыыс сытарыттан срээ тэбэн тулутарыттан ааста, атаын анныгар тгээ биллибэт далай эмпэрэ сыырын рдгэр турардыы тыына хаайтарда, синим биир диэбиттии, эргичис гынан кыыс уоугар сыстан уураа да уураа, сыллаа да сыллаа буолла. Ксенья манай тттэн анньан, сирэйин куоттарыах курдук гынан иэн, кэнникинэн сымнаан-ууллан хаалбыттыы налыйда, бэл хардары уураан, уоа чупчуруйарын биллэ, салгын тиийбэккэ эппэнээ тыыннылар, сир-халлаан, кытыл-рс барыта булкуллан крчэхтии ытылыннылар, кн анныгар баар бары-барыта туох да суолтата суох буоллулар, мэйиилэригэр уот сарадахтар клмнэстилэр, энэн, кыырай халлаанынан сыдьаайар аанньаллар тмсэн кргмнэн дьиктилээх ырыаны тардан эрэр курдук буолла, кинилэр улаата-ууга биллибэт халлаан куйаарыгар эргичийэр сир шарыгар иккиэйэин эрэ хаалбыкка дылылар…
Кэмниэ-кэнээс тохтуу тспттэрин кэнниттэн Ксенья ип-итиинэн тыына-тыына сипсийдэ:
– Ийэтэ суох улааппыт буоламмын, аам миэхэ ийэ-аа тэинэн буолбута, мин туспар хайдах курдук кыалларын-мэллэрин, кыра эрдэхпинэ мииигин кмс чыычааым дии-дии наар сгэ сылдьарын, ктхсн олорон тэлэбиисэринэн «тутуллубат иэстэээччилэрдээх» киинэни кррбтн йдн, уйадыйан кэлэбин, аабар махтана саныыбын…
Кыыс ах барбытыгар аллара долгуннар кллрг охсуллар тыастара иилиннэ, рнэн тэйиччи хойутаабыт кии мотуорун тыаа куугунаан ааста. Бэргэн кыыс дыргыл сыттаах сымнаас ньаассын баттаын имэрийэ-имэрийэ сыллаан ылла. Бу курдук иирэн барыахча курдук тгэни кини олоор аан манай крср этэ, олус чгэй кэрэ кыыы кытта таптаспыт биир тн туугар олоххун барытын да биэрэргэ бэлэмэ дылыгын…
Ханна эрэ ыраах эти этэн лгрэттэ, чараас бирииэн курдат чаылан клппс гыммыта кннэ. Аыйах таммахтар табыгыраан ыллылар. Онтон тыал крдэр крдэ, балааккаларын кттэн илдьиэххэ айылаах инэнэттэ, ол аайы кыыс куттанан уолга ыга сыынна, тыал сирилэс тыаыттан ураты атын туох да ииллибэт буолла. Онтон тыал эмискэ ньим баран хаалла, ол оннугар эти субу кинилэр рдлэригэр саайыллыахтыы барчалаата, чараас бирииэни курдаттыы, балаакка иин барытын кндээрэ сырдатан чаылан сандаарынаата, ону кытта ардах хаххаларын рдгэр эрчимнээхтик клээн иэн, кскэ тэн куугунатта.
Сир-халлаан синэр бу алдьархайыгар кыыстаах уол иккиэйэин хаалбыттыы куустууохтарынан куустустулар, силлиэ-тыал кттэн илтэинэ да, кстээх ардах уу ортотугар хааллардаына да, хаан да арахсыбат, тэйсибэт курдук бииргэ силлистилэр. Тн хойукка диэри эти лгрргэр, уу чалымныырыгар рэнэн, имэнээхтик сыллаа-уураа сыттылар, бу ньиргиэр эти, барытын сандаардар чаылан уота кинилэр таптаалларын умнуллубаттык уратылыыр быыылааа. Итинник тыас-уус ортотугар сарсыарда буолан эрдэинэ утуйдулар.
Хаска утуйбуттарын Бэргэн билбэккэ да хаалбыт, ууктаат, ардах астан, чэмэлкэй кн кинилэр балааккаларын курдаттыы сырдатарын крд, кулгааар биллэр сылаас тыыныы диэки тбтн хамсатаат, саа тыллыбыт ньургууннуу кыысчаан киниэхэ сыстыаынан сыстан, утуйан буккуруу сытарыттан срээ лскэн рнэн туолла. Тлгэр туох эрэ чгэйи крн, мичийэ сытар кыыы уугуннарымаары, илиитэ кйбтн рднэн адьаын хамсаабакка сытта. Аттынааы талахтарга чыычаахтар чырыптааллар, ырыых-ыраах мотуор кыкыныы ыллаан ааста.
Балаакка таыгар атах тыаа сырдыраан кэллэ, онтон Ксткн саата: «Эдэр ыаллар, туру! Кн ыраатта, хомунуоххайы, илимнэрбитин ээн баран дьиэлиэ этибит, аны куоракка айанныыргыт баар дии», – диэтэ. Кыыс сааттан ууктан кэллэ уонна кинини крн мичээрдээтэ. Бэргэн кыыы уоуттан уураан ылла, кйбт илиитин араарда, туралларыгар тиийэллэр – хайыа баарай, туох барыта, ол иигэр чгэй эмиэ, бтэр ууктаах, ааар аналлаах…
Туран таырдьа сыыллан тахсыбыттара, ардах кэнниттэн сууммут-тарааммыт курдук кх окко-маска, иирэлэр сэбирдэхтэригэр сиик кылбачыйа чаылыйар, хомо мэндээркэй иэнэ чэрэниилэ н кр суумнуур.
– Дьэ быйыл тэ илик кстээх ардах синэн ааста, ити – -быйа бэлиэтэ, эиги дьоллоох-соргулаах ыал буолуоххутун кэрэилээтэ, – диэтэ Ксткн сис туттан маадьаллан туран.
Инчээй оту кээн, тээннэригэр баран иэн, Бэргэн биир дойдулаах аа табаарыыгар махтанарын биллэрэн илиитин ыга тутан ааста. Сып-сап ааат, н кллэригэр баран, илимнэрин крдлэр, тннн бултарын ллэиннилэр. Муха, илим балыктарыттан Ксткн солуурчахха инчээй муох быыыгар аста уонна: «Куоракка киириэххитигэр диэри дьдьэйбэккэ сибиээйдик тиийиээ», – диэтэ. Балааккаларын, илимнэрин, мухаларын хомунан, оочолоругар киирдилэр.
Ксткн собуоттуур быатын эрчимнээхтик тл тардарын кытта мотуор бирилии тстэ, скэ киирэн оочо суптугур тумса ууну таарыйбакка р хоройон, харааччылыы дайдылар. Кыыстаах уол кскэ сирилиир тыалы утары нрчч туттан, хардары-таары бииллэриттэн куустуан олордулар, оочо хайыппыт долгуннара ртэ кыынньан, ыыахтыыр бырдаалара кн уотугар клмрд оонньууллар, мотуор бээээиттэн быдан сэргэхтик, дьол-соргу ырыатын ргйдхтк дьиэрэччи тардарга дылы. Сотору срн скэ киирдилэр, эбэ кэтит-киэ иэнигэр да долгуннар улаатан, арастарыгар олорсон, оочо ртэ ктн ыла-ыла, тгэинэн уу урсунугар охсуллан лаыраата.
