Бу олорон Ксенья Бэргэнигэр махтана санаата – кини оолонор кыаа суоа биллибитин кэнниттэн арахсан, трр-уууур атын да дьахтары булбута буоллар, туох диэн буруйдуо этэй? Оттон кини бэрт эрэллээхтик биир буралдьыны сосуа сылдьар уонна Эллээйчиккэ хара ааныттан олох ылларан, билигин хайаларын да киирэр-тахсар кннэрэ уолчааннара эрэ.
Оолоро да срдээх толкуйдаах, лоп бааччы этэ, манайгы кылаастан саалаан наар «биэс» сыаналарынан рэнэн, атыттарга холобур буолбута, трппттэр мунньахтарыгар Эллээйчик хайаннаын аайы Ксенья ис-ииттэн дьоллоноро, киэн тутта атын трппттэри кылап гына крр, дьэ онно бааллара оолоро куааннык рэнэн, бэрээдэги кээн, мэлдьи сэмэлэнэр буолан, сири-буору кымыстыы олорор ийэлэр, оттон сорохторо сирэйдэрэ-харахтара холлон, синнэригэр тэн, дьорооттук туттан, учууталлары кытта мккэн, кргйдээн да тураллара.
Ксенья хас трппттэр мунньахтарын кэнниттэн дьиэтигэр рэн-ктн кэлэрэ, уруогун ааа эбэтэр остуолга оонньуу олорор Эллээйчигин кэтэиттэн сыллаан ылара, киээ утуйаары сытан, учууталлар оолорун хайдах хайаабыттарын, туох диэбиттэрин Бэргээ эгэ-дьаа сиилии кэпсиирэ, онтон олус астынан, иккиэн ыга куустуан нус-хас утуйан хаалаллара.
Эллээйчик кинилэри арай биирдэ ыксата сылдьыбыттааа, ол куоракка кхтэрин эрэ иннинэ хоту улуус оскуолатыгар рэнэ сырыттаына этэ. Биирдэ кнс балыыаттан оотун аатаары кэлбитэ, уола салбаырбыт сирэйдээх-харахтаах крсбтэ, рднэн р чыычаах кпптн атаахтык скээбит буолан, дьонуттан толлубата, ол иин ийэтэ киирэрин кытта с саа малтаччы ыйытан чаылыннарбыта:
– Ийээ, мин аам атын кии дуо?
Ксенья олус соуйан, тутан киирбит суумкатын муостаа тл ыыктан кэбиспитэ, атахтарын тааын олорон эрэ уларытталларыгар аналлаах, киирэр ааа туруорбут олоппоугар лах гыммыта:
– Туох даа?!
– Сордо Вовка: «Эн нууччалыы дьннээххин, оттон ийэлээх аа мас сахалар, ол аата, эн дьинээх аа нуучча быыылаах», – диир.
Ийэтэ ону истэн р тыыммыта, хата иитиэх оо буоларын туунан тугу да эппэтэхтэр эбит.
– Сордо Вова диэн кимий?
– Оттон ити… Щукин Вова…
– Эллээйчик, бииргэ рэнэр табаарыскын хос ааттыыры куаан. Оттон аа биикки трттэрбитигэр сахалартан ураты араас омуктар бааллара – нуучча казактара, поляк сыылынайдара, олохтоох эбэкилэр. Онон эйиэхэ европейскай хааны, бгэлэри дьннэрэ-бодолоро хас да клнэ кэнниттэн эргийэн кэллээ дии, ити уустук боппуруос, улааттаххына рэтиэ-билиэ, оттон Щукин Вованы кытта аны оонньоомо, кини билииттэн оорон кр-кр сымыйа хобу-сиби таратара олус куаан, биирдэ баран эттэххэ, кини сиртэн да быга илик оочоос дии, онно тугун дьыалатай?! – олус кыыыран-кыйаханан, тугу да эбии булан эппэккэ, хоугар киирэн хаалбыта. Уолун уоскуппута курдук буолла да, дьиэр ыллахха бэйэтэ сымыйалаата, ол эрээри Эллээйчиккэ «эн ийэ-аа атыттар» диири син биир тыыннаах этиттэн быстарар кэриэтэ ыарыылаахтык саныыра.
Ол киээ Бэргэн лэтиттэн кэлбитигэр, оото моуоктаах ыйытыытын туунан ботур-итир кэпсээбитэ.
– Уоугар уоаа куурбакка сылдьан, хобу-сиби таратар туох буолбут оонуй – ол Щукин Вова?! Дьэ ити буоллаына, мин сарсын оскуола дириэктэригэр бардаым! – кэргэнэ кыыырбыта.
Кырдьык, дириэктэри кытта Бэргэн кэпсэтиэиттэн араас уорбалааынынан ким да оолорун сирэй-харах анньыбат буолбута. Ол да буоллар, дьэбиннээх тимир рбэ кэлэн срэхтэрин ыарыылаахтык таппыт быыылааа, хаан эрэ кырдьыгынан кэпсиэхтээхпит диэн санааттан иккиэн да олус саллаллара, «сгэ тр диэри дл сынньанар» диэбиттии, ол туугар олус ыарахан, хобдох тгэни уата-кээтэ сатыыллара, син биир кии лр л киниэхэ кэлиэхтээин санаабакка кыалларын курдук…
Ксенья р тыынан баран, эркиэ ыйаммыт хаартыскаа оолор ортолоругар турар Эллээйчигин сыллаан ылла уонна уотун умулларан, хостон тахсан, Бэргэнигэр чугааата. Эрэ киниэхэ кыаллыбакка, бэркэ тартаран кинигэтин ааар, онуоха Ксенья «Сириус» эргэ радиолатын холбоон, Моцарт «Реквиемын» пластинкатын туруорда. Сонно санньыар музыка кутуллубутугар, Бэргэн кинигэтин рднэн кр тстэ.
– йдгн дуо, Бэргээн, аан манай билсибит кммтн, ити музыканы истэ, эн таайы аах дьиэлэригэр иккиэйэин олорбуппутун?
– йдбн, хайдах йдбт буолуомуй…
Таырдьа ыас хараа, оттон манна, кыараас хоско, чаыл сырдык, ыар нэр музыка дьрйэр, дьрйэр…
Итинтэн ыла эмиэ сэттэ-аыс сыл ааста. Уларыта тутуу т-та бырааттааына арыый аматыйан, олох кэм снньн булуох курдук буолбута. Ханна кистэнэ сыппыта буолла – мааыыннарга да, ырыынактарга да эт-ас, табаар арааа биирдэ тоо тардыллыбыта. Харчылаах буоллу да талбыт омук массыынатыттан саалаан, дыбарыаыгар тиийэ тугу баарар атыылаыаххын сб. Ол иин дьоо-норуокка эр Тааралара харчы буолбута, ханна да хачыгырас кумааылаах быраап, птээх э сылдьар олоо кэлбитэ. Социализма дьулуар сырдык идеаллар умнуллубуттара, оччотооу кэми кими да тыыннарбакка ыга баттааын, диктатура, репрессия йэтэ этэ, оттон Сталины палач, Ленин да киниттэн ордуга суох хаанымсаа диэн лгэрдээхтик хсэр буолбуттара, социализм ситииилэрэ саба тэпсиллибиттэрэ, урукку олох бтнн хара кыраасканан ньаайдаммыта, ол оннугар тмэн б глэтээччилэр – араас олигархтар, бэрик ылан кммттэр ргйдбттэрэ.
