186 LVis., VI, 1, 2 Ch. (ред. Эрвиг.); VI, 1, 5 Ch. (ред. Эрвиг.); VIII, 4, 16 (ред. Эрвиг.).
187 Е. Perez Pujоl. Ор. cit., t. II, р. 198.
188 W. Wilda. Ор. cit, SS. 427-429; Е. de Hinоjоsа у Naveros. El derecho en el poema del Cid. Obras, t. I. Madrid, 1948, р. 188, No. 10.
189 Fuero Viejo 1 5, 16. Ср. II, 1, 19; Е. Hinojosa. Ор. cit., р. 188.
190 LVis., VII, 3, 3; VIII, 4, 16; VI, 1, 2 Ch.; VI, 5, 14 Ch.
191 LVis., VIII. 4, 16: Honestum D solidi componantur, de ingenuis personis in annis XX CCC solidos conponantur... MGH, Legum sectio I, t. I, p. 337.
192 LVis., VI, 1, 3 Egica.
193 LVis., II, 3, 4 Ch.
194 Conc. Tolet. XI, can. 5.
195 LVis., III, 1, 5 Ch.
196 Назначение королем Вамбой некоего Теудемунда, находившегося на дворцовой службе (в качестве спатария), нумерарием в Эмериту было расценено как унижение и самого Теудемунда и его потомства. Король Эгика издал даже эдикт, которым очистил этого спатария и его потомков от нанесенного им оскорбления. Edictum Regis concilio directus. MGH, Legum sectio I, t. I, pp. 483-484.
197 LVis., VI, 1, 2 (ред. Эрвиг.): ...primates palatii nostri eorumque filii. Cp. Con. Tolet. XI, can. 5: ...puellae nobiles.
ГЛАВА VII
1 F. Dahn. Op. cit, Bd. VI, S. 141; M. Torres. Lecciones de historia del derecho espanol, vol. II, p. 289.
2 E. Th. Gaupр. Ор. cit., S. 396.
З C. Sanchez-Albornoz у Menduina. En torno a los origenes del feudalismo, tt. I, III, parte 2; eiusdem. El Aula Regia У las asambleas politicas de los godos; eiusdem. El "stipendium" hispanogodo у los origenes del beneficio praeufeudal.
4 L. de Valdeavellano. Historia de Espana, t. I, p. I. Madrid, 1955, pp. 312-314.
5 LRVis., NMarciani, III, 1: ...ut soluto canone a possessoribus in perpetuum teneatur, et impletis fiscalibus debitis, illi, qui possident, heredibus suis relinquendi aut quibus voluerint donandi habeant potestatem. Cp. LRVis., CTh., X, 1, 1.
6 F. Dahn. Op. cit, Bd. VI, S. 141; M. Torres. Lecciones.., vol. II, р. 172.
7 См. относительно leudes: К. Zeumer. Op. cit., Bd. XXVI. Hannover und Leipzig, 1901, S. 146; Th. Melicher. Der Kampf zwischen Gesetzes - und Gewohnheitsrecht in Westgotenreiche. Weimar, 1930, SS. 157-158. Относительно fideles см. С. Sanchez-Albornoz. El "stipendium" hispano-godo... passim; его же. En torno a los origenes del feudalismo, t. I, p. 38. К. Цеймером высказано было предположение, что в поздних вестготских законах вместо слова leudes употребляется другое - gardingi (см. MGH, Legum sectio I, t. I, р. 202). О гардингах см. ниже, стр. 196-197.
8 Iord. Getica., 228; 233; Apollin. Sidon. Epist., I, 2.
9 Iord. Getica., 189; 163.
10 LVis., JV, 5, 5.
11 В соответствии с принципами римского классического права Lex Romana Visigothorum признавала неограниченное право собственности сына на peculium castrense. LRVis., CTh., I, 11, 1; LRVis., PS, III, 4, 3. А. д'Орс, отрицая принадлежность вестготских левдов к служилой знати, в то же время неправомерно сопоставляет постановление Вестготской правды о распоряжении военной добычей сына с положением Бревиария о peculium castrense. А. dOrs. Varia Romana. Los "Leudes" de LV. Antiqua 4, 5, 5. AHDE, t. XXIV, 1955, р. 638.
12 LSal., Capit V, 2-3.
13 LBurg., CI, 2. Ср. LBurg, II, 2.
14 LVis., XII, 2, 1 Recces.: Quod post datas fidelibus leges oportuit infidelibus constitutionem ponere legis.
15 Иордан, например, сообщает, что Атаульф, направляясь в глубь Испании, оставил в Барселоне свои сокровища, часть "верных", а также больных воинов (Iord. Getica, 163: ...per suas opes Barcilona cum certis fidelibus delectis, plebeque imbelli interiores Hispanias introivit). Церковный собор в Эмерите постановил: в связи с военным походом приносить молитвы за короля, fideles и войско (Conc. Emerit., can. 3: ...pro eius (короля. - А. К.) suorumqe fidelibus, atque exercitus sui salute offeratur); см. С. Sanchez-Albоrnoz. Il "stipendium" hispano-godo..., p. 121, n. 3.
16 Согласно Вестготской правде, жалоба королю может быть подана через посредство fidelis regis (См. LVis., VI, 1, 6 Ch.).
17 Про клиента Теодориха - Агривульфа, изменившего своему королю, Иордан пишет: Vir si quidem erat Varnorum stirpe genitus, longe a Gothici sanguinis nobilitate seiunctus, idcirco nec libertatem studens, nec patrono fidem conservans (Iоrd. Getica, 233).
18 LVis., IV, 5, 5 add. MGH, Legum sectio I, t. I, p. 201: ...seu fidelis aliquid ei donaverit.
19 См. примеч. 1 к стр. 179.
20 Е. Perez Pujol. Op. cit., t. II, pp. 195, 211; С. Sanchez-Albornoz. El "stipendium" hispano-godo.., pp. 21-22; eiusdem. En torno a los origenes del feudalismo, t. III, p. 2, Epilogo.
21 LVis., IV, 5, 5.
22 LVis, II, 4, 6 Ch.; VI, 1, 2 Ch.; IX, 2, 5; X, 1, 11.