Каб каму папалася такая дзялянка, дык пагараваў бы сабе, але не крычаў. Але Павел, які за сваё брыгадзірства адвык ад чаргі,— заўсёды сена браў там, дзе хацеў,— цяпер падняў лямант, што, маўляў, дзяліць не трэба, што трэба спачатку скасіць, а потым важыць.
Павел і Колька ішлі за брыгадзірам, пакуль ён не нарэзаў усім дзялянкі. I тады аказалася, што засталося яшчэ гектары са два сенажаці, праўда, не самай лепшай, але і не самай горшай.
— Можа каго абдзялілі? — сумеўся Кастусь.
— Усё правільна, брыгадзір. Так яно і павінна быць. Усе лічаць, што ў гэтым кавалку пяцьдзесят гектараў, а на самой справе пяцьдзесят два.
— Трэба сказаць Кулагіну.
— Ну і дурань будзеш, калі скажаш,— абурыўся Павел.— Вось што, брыгадзір. Няхай думаюць, што тут толькі пяцьдзесят гектараў. У нас кожны год будзе нейкі рэзерв. Тут заўсёды на працэнты аддаюць. А цяпер гэта сена падзелім на трох, ніхто і ведаць не будзе. Мы з Колькам выкасім і тваю дзялянку. I сена табе прывязём. Зробім так, што камар носа не падточыць. У нас вопыт… Ну, што глядзіш? Хочаш, за гэта мы выкасім і тваю законную дзялянку?
Кастусь не згадзіўся.
— Ну, добра,— пачаў Колька.— Не хочаш з намі дзяліцца, давай надрэжам па колькі сотак тым, каму дрэнныя дзялянкі папаліся.
— Таксама можна,— згадзіўся Павел.— Вось у мяне, напрыклад, што за сена? Лаза адна…
— Не, хлопцы, скажу старшыні… Мо потым і надрэжам, але надрэжам у першую чаргу ўдовам,— перакінуў Кастусь праз плячо «казу» і пайшоў на сваю дзялянку.
— Выслужыцца захацеў! Сваім людзям шкадуеш. Думаеш, старшыня табе ордэн павесіць. Чакай…— крычаў на ўвесь луг Павел.
Кастусь з нейкай незразумелай апантанасцю, не адпачываючы, касіў і касіў да таго часу, пакуль не паклаў у пакосы ўсю траву. А потым прыпаў да біклагі з вадой, прагна піў. Вада цякла па падбародку, па шыі, па грудзях. Потым ён абедаў, еў сала з хлебам… Лёг адпачыць на мяккім зялёным пакосе.
Сонца хілілася на захад, спадала гарачыня. Недзе блізка, ледзь не над самым вухам, гудзеў чмель, шукаючы сваё гняздо, можа дзе пры-валенае травой. Вось і зусім звечарэла. Ад ракі пацягнула вільгаццю. Дамоў ісці не хацелася. Ад адной думкі пра дом стала невыносна сумна. А можа, застацца на лузе, зрабіць буданчык і пераначаваць?
Пачало цямнець, калі Кастусь падыходзіў да свайго двара. Над вуліцай яшчэ вісеў сухі пыл, што паднялі каровы, вяртаючыся з пашы. Кастусь адкрыў самаробную паштовую скрынку. Адны газеты… Няўжо яна чакае, пакуль ён напіша першы? Ці, можа, хоча, каб ён паехаў услед? Не, гэтага ніколі не будзе.
У хаце, не запальваючы святла, Кастусь напіўся цёплага сырадою і выйшаў зноў на двор. Спаць не хацелася. Успомніў, што хацеў расказаць Кулагіну пра лішнія гектары, пайшоў да яго. Кулагіна дома не было. Кастусь пасядзеў, пакурыў. Не дачакаўся. Пайшоў паўз двары, не ведаючы, куды і навошта ідзе.
На ганку каля клуба сядзеў Іван Малёк.
— Усё спакойна, Арцёмавіч? — прысеў каля яго Кастусь.
— Ціха, Ігнатавіч,— адказаў Малёк.— А ў вас што, вячэрні мацыён?
— Спаць не хочацца. Выйшаў — нідзе нікога…
Пасядзелі яшчэ моўчкі.
— Ігнатавіч,— пачаў неяк таямніча Малёк.— Я хачу табе расказаць пра адну рэч, ды ўсё не асмельваюся. Я вельмі вінаваты перад табой. Я заўважыў, што твая маці ходзіць па ваду ў калодзеж, што ля Вухаеда. Дык вось я ў той калодзеж усе срэбныя манеты і высыпаў, каб, значыцца, там вада была з іёнамі. Я спачатку не хацеў табе гаварыць, але цяпер можна. Усё роўна твая жонка паехала… Слаўненькая яна была ў цябе, гавару табе, як мастак. Ты мне можаш паверыць, я нямала па свеце паездзіў, усякіх сустракаў, такой не бачыў. Ну вось…— Малёк падняўся, дастаў з кішэні будзільнік, пстрыкнуў запалкай.— Хутка адзінаццаць, трэба ісці званіць.
— Дзякуй, Арцёмавіч, за добрае слова,— стараўся быць ветлівым Кастусь.— Гэта нічога, што яна паехала. У той калодзеж многія па ваду ходзяць, так што…
— Ды я табе і не хацеў гаварыць, але…
— Ну, добра, Арцёмавіч, ідзі звані,— развітаўся Кастусь і пайшоў дамоў. Не даходзячы да свае хаты, твар у твар сутыкнуўся з Верай.
— Ой, хто гэта? — адскочыла яна ўбок.
— Вера! А гэта я…
— Ты? — здзівілася Вера, хоць добра ведала, каго сустрэла. Яшчэ з вечара яна сядзела на лавачцы каля свае хаты і бачыла, як выйшаў на вуліцу Кастусь.
Пасля таго, як паехала Ліна, Вера ўсё больш стала думаць пра Кастуся.
— Дык куды ты ідзеш? — знарок абыякава спытала яна.
— Не ведаю. Спаць не хочацца, дык я… А ты?
— Мне таксама не хочацца. Можа там танцы якія?
— Каля клуба нікога няма. Накасіліся за дзень, дык спяць.
— Выйдуць яшчэ.
— А можа… Дык што, сходзім?
Яна згадзілася.
Ён узяў яе пад руку. Ішлі моўчкі, бо на які момант адчулі, што ім няма пра што гаварыць.
— Ты на мяне не крыўдуеш? — раптам спытаў Кастусь.
— Ой, што ты! — ціха засмяялася Вера і неяк даверліва прытулілася да яго.
