— Эй Пири бузургворам, нияти ман дигар аст. Иҷозат медиҳед, ки барои ситондани хунбаҳои Сабзалӣ теғ аз ғилоф кашам ва ҳамроҳи ёрони сарсупурда шабохун занам? Бисёр мехоҳам, то рӯҳи бародарам ранҷур нагардад…
— Эй фарзанди азиз! Худат хуб медонӣ, ки ҳеҷ вақт дасти ту аз шабохун кӯтоҳ накардаем ва аз даргоҳи он Ягона бароят пирӯзӣ мехоҳем. Маслиҳат ин аст, ки дар як вақт аз ду ҷониб шабохун занед — Шоҳмурод ва ёронаш аз пешу ту аз қафо. Фиреби назар мешавад, агар шумо либосу абзори муғулӣ пӯшида бошед…
Шабихунро раво медонам, аммо ту набояд саргарми интиқом шавӣ. Ҳар сарваре, ки саргирифта-даргирифта барои хунбаҳо итобу шитоб мекунад, тавқи мурод аз даст медиҳад. Улоқ имрӯз не, пагоҳ хоҳ-нохоҳ ҷон ба Ҷаббор месупорад, аммо ту набояд ҳисори олӣ ба душман супорӣ! Туро дар кӯдакиат Шери бобо мегуфтаму чун ба воя расидӣ, Шери Хуҷанд шудӣ, Ғазанфари олам лақаб гирифтӣ. Имрӯз туро Шерзилванд мегӯям, ки шакли қадимаи шердил асту дар ҷавонӣ эдун лақаб доштам. Чил сол муқаддам мисли ту далеру сухангӯй ва накурӯй ҷавонмарде будам. Маро дар мурувват ягонаи даҳр ва дар футувват нишонаи шаҳр меҳисобиданд. Хурду калон арҷ мегузоштанду душманон сахт меҳаросиданд. Кунун замона дигар гашту аҳли Хуҷанд аз ганҷ берун омадаю ба ранҷ пайвастаанд, ки муваққат аст. Худои мо, ки меҳрубон ва азиз аст, ҳар дуи моро вазифадор кардааст, то дигарбора ба хуҷандиён шодию нишот бахшем ва Хуҷандро чун Тирози ҷаҳон нигаҳ дорем. Иҷрои ин вазифа кори азим саҳмнок асту хеле ва хайле гарон! Муғулон, ки ҳолиё аз ишғоли қалъаи обӣ оҷиз мондаанд, ҳалқаи муҳосираро торафт сахт мекашанд, то дар кори ту рӯз ба рӯз нуқсон беш гардаду аз ҳар гӯша халале ва аз ҳар ҷониб шикофе пайдо шавад. Аммо ту набояд лаҳзае аз ғазо дур шавӣ. Туро мебояд парчами Хуҷанд баланд афрохта, дар Сайҳун ҳарбро гарм нигоҳ дорӣ, то зафар наздику хатар дур шавад. Дар лаҳзаи зарурӣ ман ба мадад меоям. Хайр, Шерзилванди Хуҷанд. Ва мо ан-насру илло мин инда-л-лоҳӣ…134
Мирмалик ва Шоҳмурод тибқи маслиҳати Пири амалфармои худ дар дили шаб аз ду ҷониб ба лашкари мағрургаштаи муғул баробар ҳамла оварданду доди шуҷоат дода, доди худ аз қотилон ситонда, зангор аз оинаи дил зудуданд. Улоқ Нуйон кушта нашуд, аммо садҳо ҷангиёнаш дар Хистеварз ба хоки сиёҳ ғелиданду дар дашти ҷигарсӯз аз оташ сӯхтанд. Мирмалик муждаи марги душмани бадсиголаш Аҳмади савдогарро шунида, ҷангро хотима бахшид ва ёрони боқимондаи Сабзалиро аз пинҳонгоҳҳо ҷамъ оварда, самти ҳаракатро тағйир доду тавассути пойоби соҳил ба қалъа расид. Лекин имкон наёфт, ки нафас рост кунад: Ҷағатой чархи нави сангандозӣ рост карда ва бист газ зиёдтар пайроҳаи сангфарш созонда буд. Бо амри шаҳриёр чор сафинаи ҷангӣ оҷилан барои идомаи мубориза ба ҳаракат омад…
Шоҳмурод низ фурсати дамгирӣ наёфт. Ҷағатой бар ивази талафоти шабохун ба Улоқ Нуйон дуҳазор сарбоз ва сеҳазор ҳашарӣ мадад фиристоду муғулҳои тозанафас бо сарварии Мангу Буқа аз ҷониби Фарғона ба шаҳри Хуҷанд ҳуҷумро оғоз карданд. Онҳо гумон доштанд, ки қувваи асосии хуҷандиён дар қалъаи обӣ ҷамъ асту шаҳри бешаҳриёрро ба осонӣ ишғол мекунанд. Вале боз хато карданд: хуҷандиёни меҳмоннавоз, ки чандин моҳ омадани чингизиёнро интизорӣ мекашиданд, меҳмонҳои нохондаро бо тирборону шамшерзанӣ ва сангафшонӣ «пешвоз» гирифтанду ҳатто аз болои девор ба сарашон оби ҷӯш рехтанд. Душмани тангчашм тангайш шуду ба ҷойи талаттуфи бисёр талафоти зиёд гирифта ва аз дидаву дил ашку хун рехта, шармандавор қафо гашт. Ҷағатой бовар кард, ки хуҷандиён мисли фанокатиҳо чун бодоми кағотӣ пӯсттунук нестанд. Балки чормағзи басо пӯстғафсанд ва на ҳар дасти тавоно ин гирдакони сахтро шикаста метавонад! Аз алам ва нотавонӣ пушти даст газиду бо килки хунолуд ба падар боз як номаи ҷигарреш навишт: дар миёни сангу обу оташ мушавваш мондаам…
* * *
Мактуби писар дар вилояти Бухоро ба дасти Чингизхон расид. Подшоҳи муғул, ки аз зимистони тӯлонӣ дилтанг гашта буд, дар марғзори доманфарохе рӯйи сабзаи навхез, лаби чашмаи обаш чу марворид ғелон хайма ниҳода, куфти роҳ мебаровард. Ин ҷойи хушу хуррам ва мақоми бонузҳат чарогоҳи меросии Пири чӯпонҳо Бобо Зангӣ буд, ки дар сафи суфиёни пандпазир мавқеъ дошт ва яке аз соликони Шайхи кабири Хуҷанд ба ҳисоб мерафт. Муқаррабони Чингизхон бо хунсардии ҳайратангез, аз соҳиби мол напурсида, чанд гӯсфанди фарбеҳро мувофиқи одати муғулҳо хафа карда куштанду хӯрданд. Аз ин густохӣ Пири сиёҳҷурда зиқ нашуд, балки бо лабханди пурасрор ҳама устухонҳоро ҷамъ оварда, асои даст назди ғарам гузошта, дузону нишаст ва зери лаб дуои офият хонд. Сипас бовиқор аз ҷой хесту рӯй ба қибла гардонда, бо нидои ҷарангосии «Ё ҳу!» нӯки асо ба устухонпорае расонд. Ҳамон замон гӯсфанде падид омаду калла афшондаю маҳин овоз бароварда, сӯйи рама тохт. Шайхи мӯъҷаз нӯки асо ба устухони дигар расонду манзараи аввала такрор шуд ва ҳама гӯсфандон умри дубора ёфтанд.
