Осы орайда, болашаты білуі тиіс мліметтерді атап ткім келеді. азастан астаналарыны тарихы да те бай болан. ш мемлекетті: Батыс Трік, Тргеш жне арл аандытарыны астанасы Суяб аласыны іргесі негізізнен бесінші асырда аланан. Орталы Азиядаы аса ірі алаларды бірі Баласан (Атбе) – Батыс Трік аандыыны, арахан жне араидан мемлекетіні бас аласы болан. Е кне астаналарды бірі – Таразды атаы V – VII асырларды зінде-а, ытайдан Византияа дейін тараан. Тараз грек ламасы Птолемейді картасына тсірілген. X-шы асырдан бастап Тараз арахан улеті кілдеріні астанасы, кп уаыт бойы экономикалы орталы, лы жібек жолындаы жетекші сауда орны болан. Жазба деректерде «Бірінші ала» атанан даты Испиджаб (Сайрам) VII-ші асырдан белгілі. Клтегін, Білге аан тас ескерткішінде Тарбанд деген атпен жазылан Отырарды алай мыт алдыруа болады? IX– XI асырларда Сыр іріндегі Жанкент (Янгикент) Оыздар мемлекетіні, ал Ертіс бойындаы Имаия аласы има мемлекетіні ркендеген астанасы атанан. Дешті ыпшаты астаналары Орда Базар мен Женд, А Орданы бас алалары Сауран мен Сыана лденеше рет иратылып, айта жанданан. Рузбехан жазбаларында (XVI- асыр) Сыана саудасы ркендеген, бау-башасы жайалан, азаты бай аласы ретінде аталан. аза хандары Трсынны, Жолбарысты, Рстемні, Абдолланы, білазыны астаналары Ташкент аласы болан. аза хандыыны астанасы Тркістан аласыны тарихи орны да ерекше мекен. Тркістан Туке, айып, білайыр, Семеке (Тукелы), білммбет, Сейіт, Есім, Болат, Абылай, Тоай хан тсында азатарды айбынды астанасына айналан. Шаар жалпы тркілік мнге ие еді. ожа Ахмет Иасауиді есімі мен кесенесі оны Орталы Азияны діни астанасы – екінші Мекке мртебесіне дейін жеткізгені млім. Бгінде, сол асиетті мекеніміз айта жанданып, тамаша туристік орына айналуда. Елбасы Нрслтан бішлы Назарбаевты олдауымен бастау алан лкен рылыс жобасы жзеге асырылып, болашата жан-жаты дамыан туристік орталы болары сзсіз.
Еліміз сан асырлар бойы арман еткен, туелсіздікке ол жеткізіп, дербес мемлекетке айналан со, 1994 ж. соы екі асыр тарихында аза халы тыш рет з мемлекетіні астанасы туралы батыл шешім абылдады. 1997 ж. 20-шы азанда Р тыш Президенті Нрслтан бішлы Назарбаев Амола аласыны (1998 жылды 6 мамырынан – Астана аласы) азастан Республикасыны жаа бас аласы боланын жариялады. Бл шешім мемлекетімізді жаа баытта, лемдік дегейде дамып, ркендеуіні лы бастамасы боланы даусыз. Бгінде ел астанасы білім мен мдениетті, бірлік пен таулыты символы іспеттес сем де, заманауи мекенге айналан. лемні ткпір-ткпірінен аылан жрты жер кіндігінде орналасан «Арман аланы» круге деген ызыушылыы жыл санап сіп келеді. Кітап таырыбыны да «Армана бастар асулар» атанауыны себебі , дл осы шаармен тікелей байланысты.
Егер, адам баласы сіріп жатан жемісін тек ураан жапыратарынан ана тазартып отыратын болса, сімдікті ктімі дрыс болар ма екен?-деген сра мені де мазалап, олыма алам алан сттен бастап, рбір тіршілік иесіні тамырынан оректеніп ана жайалып серіне, тегіне арап бой тзейтініне баса назар аудару ажет екенін тілге тиек етемін. Болаша рпаымыз зі шыан тегін матан ттып, тп-тарихымыздан нр алып, лы елді рпаы екенін мгі есте сатауы тиіс деп ойлаймын. Сондытан, азаты тарихи мні бар, ркениеті мен мдениеті дамыан кне алалары жайында жас жеткіншек хабардар болуы тиіс деп, арнайы тотала кетуді жн санадым.
Кне алаларды бірі-Отырар. Отырар аласы VIII-ші асырды басында лемге Тарбанд деген атауымен белгілі болан. Бл атау Клтегін жне Білге аан рметіне арналан кне тркі жазбаларында кездеседі. Араб тарихшысы Табариді зерттеулеріне кз жгіртсек, Отырар IX- асырды зінде –а ірі ала болан! Оны айтуынша, бас ала айма есімімен Фараб аталан.
X-асырдан кейін Кедер тарихи жне географиялы жазбаларында ірі астаналар осы аймата – Фараб делінген. Отырар V-XV асырларда Арал бойындаы кшпелі тайпалармен сауда жасайтын Иран мен Орта Азиядан Сібірге, Монолияа жне ытайа атынайтын сауда жолындаы лкен ала болды. Кптеген зерттеушілерді пікірінше, алада сол кезде лемдегі аса ірі кітапхана жне кптеген мешіт-медреселер болан. Отырар алаларыны йлері ерте кезенен-а кварталды жйемен трызылан. детте 4-6 й бір кварталды райды. Таы да нды ерекшеліктеріні біріне ыш ыдыстара салынан 100-ге тарта таба белгілері жатады. Белгілерді негізгі тобы ру-тайпалы табалар. Бір ерекшелігі, мнда азаты ш жзіне де кіретін ру-тайпаларды табалары бар. Жергілікті мекен еткен халы мал шаруашылыы мен бірге жоары дамыан егіншілік баытын да станан. сталы, зергерлік олнер де жасы дамыан.
