У адсутнасць Ахрэма старпом паспеў ужо выдаць падрыўныя прылады. Каля іх задумліва стаяў Хвалей і, як наўмысна, пагладжваў свае піжонскія вусікі.
— Што засумаваў, сонечны зайчык? — адчуваючы, як нешта смокча сэрца, спытаў Забалотны.
— Загаду такога не было.
— I не будзе,— Ахрэм паглядзеў на хлопцаў.— Хто з вас шыбы ў дзяцінстве біў? Мо выпадкова, а мо наўмысна. Прызнавайцеся, галубкі, як на споведзі.
Матросы недаўменна пераглянуліся, але наперад ніхто не выйшаў.
— Я маю на душы такі грэх,— нарэшце азваўся Максім.
— Дык падзяліся вопытам,— падахвоціў Ахрэм.
— Які там вопыт. Адны эмоцыі і слёзы. Некалі гуляў з суседавай дачкой. А маці ў яе ну чысты боцман,— Максім схіліў галаву.— Прабач, Піліпыч, гэта не пра цябе… Як даведалася, што ў нас з Зойкай лямур, дык узяла ў моду надвячоркам зачыняць дачку ў хаце. Сітуацыя, я вам скажу. Выдумала старая, што кіну я Зойку з малым… Не вытрымаў я такога недаверу. Неяк шпурнуў у акно камень, а сам падаўся да ваенкома,— закончыў пад смех Максім і ўдакладніў: — Здалёку цэліў…
— Можа, ты яшчэ што-небудзь узрываў з такой абразы?
— Дынаміту не было.
— Будзе табе дынаміт,— у гэты момант Ахрэм канчаткова вырашыў узяць у падрыўную каманду Хвалея.— Ёсць магчымасць вызначыцца. Пойдзеш са мною на лёд.
Максім і брывом не павёў. Толькі дурнавата заззяў тварам.
— 3 табой, Піліпыч,— выгукнуў ён,— далібог хоць у жаночую лазню…
Чакалі зялёную ракету.
— Можа, у іх порах падмок? — спытаў нехта.
— Выдумаў. Звычайная перастрахоўка.
— Навошта варажыць, хлопцы,— улез у гамонку Хвалей.— Хто свайго чакае, той дачакаецца…
«Не заўсёды,— падумаў Забалотны.— Бывае ўсё жыццё чакаеш, а мо і шукаеш, ды не знойдзеш. А знайшоўшы, адразу згубіш…»
Ён не верыў, што чалавек, калі захоча, можа ўсяго дамагчыся. Пэўна, таму і не ставіў перад сабой задужа вялікіх мэт. Боцман — і хопіць. Ды і само жыццё быццам абараняла ягоныя жыццёвыя прынцыпы. Ці ж не хацеў ён жыць з Аленай?
Сустрэўся з ёй пасля вайны, калі Алене яшчэ і васемнаццаці не было. Саромеўся не толькі пацалаваць, але і ўзяць за руку. Ды і прапанаваў выйсці за яго неяк няўклюдна: «Мне вось начальства пакойчык дало…» I калі Алена паглядзела на яго прыхільна і шчыра, здалося, што ён узляцеў на грывастую крутую хвалю, якая шпарка панесла яго ў невядомае.
Ахрэм любіў вяртацца з мора. Глядзець, як рухава, з грацыёзнасцю, што невядома адкуль у яе з’явілася, ходзіць па пакоі Алена. Як бы незнарок, пакласці на яе маленькую цёплую далонь сваю загрубелую, усю ў шрамах і мецінах руку.
На беразе ён ужо прышукваў для сябе работу на суднарамонтным заводзе. Думаў зрабіць яшчэ колькі рэйсаў, каб на першы час хапіла грошай, і кінуць якар у самім Мурманску. Балазе на заводзе працавала многа былых матросаў.
Аднак прайшоў год, другі, а Забалотны так і не спісаўся са свайго судна. Камандзе шанцавала. Кожны раз траўлер вяртаўся ў порт з багатым уловам. Пералічваючы ў касе новенькія паперкі, Ахрэм, як чалавек, што зрабіў цяжкую работу, па-гаспадарску клаў іх у маленькі брызентавы чамаданчык.
Дома ён ставіў гэты чамаданчык на стол, і яму станавілася трохі крыўдна, што Алена не выказвае асаблівай радасці. Тады ён вінавата апускаў галаву: «Усё, старая, апошні рэйс, і прыпісваюся на вечную стаянку каля цябе…»
Саромеючыся, ён браў у свае яе маленькія зграбныя рукі і заглядаў у вочы. Яму станавілася так добра і спакойна, што паступова забываліся ўсе дробныя непрыемнасці, якіх хапала на пуціне. Ахрэм быццам раздвойваўся: няўтрымна і прагна клікала мора і хацелася, каб заўсёды побач была Алена.
«А ці мог я вырашыць неяк інакш? — падумаў Ахрэм.— Няўжо каханне павінна прывязваць чалавека, як казу да плота? Чаму і цяпер жанчыны чакаюць нават мёртвых, а Алена не магла чакаць мяне жывога?..»
— Максім,— ён хацеў сказаць «сонечны зайчык», але стрымаўся,— пасачы за парадкам, а я пайду на бак перакурыць.
— 3 чаго такая павага? Мо на павышэнне па матроскай лесвіцы іду?
— А ты як думаў? Цяпер маладыя лазуць, што мухаморы…
На баку нікога не было. Ахрэм з асалодай закурыў. Доўга глядзеў на бераг, дзе сям-там блішчалі ў цемры кволыя агеньчыкі. Нечакана ён падумаў пра Васіліну, што яна зараз робіць? Мо спіць як пшаніцу прадаўшы?
Ахрэм яскрава ўявіў яе ў пасцелі,— і адчуў, як у скронях нібы зазвінелі спакуслівыя малаточкі.
«Вось стары кнехт,— ужо амаль весела падумаў ён.— Жыццё шпурляе, быццам трэску, а не ўгаманюся. Ладна, хай сабе Максім. Дык той што флюгер: куды падзьме, туды і павернецца. А я?..»
Смеючыся ў душы, Ахрэм у роздуме паківаў галавой і пачаў спускацца па трапе. Ужо на палубе ўбачыў, як проста над галавой у чорнай маўклівасці неба загарэлася зялёная ракета.
Раздзел чацвёрты
Такога дажджу Вольга не помніла. Здавалася, што лілося не з нізкіх хмар, якія ледзьве не чапляліся за дахі дамоў, а аднекуль з бясконцай вышыні: празрыстыя кроплі быццам завісалі над асфальтам, а потым рассыпаліся над ім, нібы хтосьці біў аб зямлю крыштальны посуд.