Ён ішоў, а яна чакала. Гэтае чаканне не было такім салодкім, як пра гэта пісалі ў кніжках, а маўклівым і горкім: «Мо я і не патрэбна яму?..»
Толькі пазней, калі ад яе збег Валянцін, Алена Канстанцінаўна з адчаем зразумела, што не навучылася ці проста не хацела чакаць. Тады няўмелыя Ахрэмавы пацалункі, яго густы, бы карабельны звон, бас успаміналіся як лепшае ў жыцці, як шчыры падарунак за жаночую вернасць.
«За вернасць…— куточкамі вуснаў горка ўсміхнулася Алена Канстанцінаўна.— Якая ж вернасць, калі з’явіўся Валянцін?..»
Адчуўшы, што зусім змерзла, яна ўстала з лаўкі.
Над горадам, над залівам, над сопкамі павіс чорны парасон ночы. Густая цемра, як ліпкі мазут, расплылася па плошчы. Ноч быццам праглынула людзей. Амаль нікога не было на станцыі таксі, зачыніліся кіёскі, і толькі насупраць у магазіне сноўдалі пакупнікі.
Алена Канстанцінаўна заспяшалася ў магазін. Не хацела, каб раней за яе вярнулася дадому дачка. Тады будзе злаваць, што няма чаго павячэраць, і глядзець спадылба, нібы дзіця, у якога забралі цацку.
Вячэра ўжо даўно астыла, а Вольга ўсё яшчэ не прыходзіла. Алена Канстанцінаўна стаяла ля шырокага акна і глядзела на машыны, якія, разразаючы цемру, праносіліся міма. Дачка, калі затрымлівалася на рэпетыцыі, часта вярталася на таксі.
Гэта непакоіла Алену Канстанцінаўну. Неяк яна паспрабавала дапытацца ў Вольгі, хто яе праводзіць дадому. Тая паглядзела на яе з нямым дакорам.
— Ці ж я вінавата, што ты не знайшла сапраўднага мужчыну?
Алена Канстанцінаўна згадала Валянціна, які яшчэ тады, калі не прадавалі машын, толькі марыць мог займець хоць нейкі трафейны матацыкл,— і не знайшла, што адказаць.
Цяпер яна стаяла ля акна і адчувала, як трывожна б’ецца сэрца. Нават калі пачула, што ля пад’езда віскнула тармазамі таксі, на душы не палягчэла.
Раздзел трэці
У няяркім трапяткім святле ракет, што раз-пораз узляталі з суднаў, за бортам «Хуткага» ўзнікалі на лёдзе фантастычныя малюнкі: нейкія вежы з вусамі маржа, нешта падобнае на казачныя хаткі, разгалістыя дрэўцы.
Удалечыні сноўдалі маленькія фігуркі падрыўнікоў. Яны то вынырвалі з цемры, то зноў знікалі, і ад гэтай бязладнай мітусні верзлася, што хлопцы штурмуюць нейкую нябачную вяршыню
3 мегафонаў даносіліся адрывістыя каманды: хтосьці незласліва лаяўся, хтосьці дакладваў, што ў яго поўны парадак,— і ўсе гэтыя ўстрывожаныя гукі спляталіся ў нябачны клубок, які каціўся ад судна да судна.
Ніякіх распараджэнняў Забалотнаму не паступала. Аднак на ўсякі выпадак ён сабраў на палубе матросаў.
Максім адразу ўзлез на кнехт, паклаў нагу на нагу. Па ягоным твары бегалі палахлівыя водбліскі.
— Дзівак у чымсьці — чалавек,— уздыхнуў Худалей.— Нават калі кожны з нас быў бы геніям, усё роўна мы — нікчэмныя карлікі перад прыродай. У Каліфорніі, перадавалі, страшэнная засуха, у Іспаніі — паводка, а ў нас — во гэтыя льды. А чалавек лунае пасярэдзіне сусвету. Хоць, можа, і не назіральнік, але ж, хлопцы, і не ўладар… Арэ поле, тушыць пажары і будуе ледаколы… А тут бац — землетрасенне ці нейкі метэарыт прарвецца да зямлі…
— Ты выпадкам не збег адтуль?..— пакруціў пальцам ля скроні нехта з матросаў.
— Збег. Але пра гэта другім разам. Калі нам выдадуць пасведчанні, што мы прайшлі Арктыкай...
— За твой язык наўрад ці…
— Сціхні, божая кароўка,— адмахнуўся Максім.— Гэтым пасведчаннем будзеш ганарыцца, як медалём «За адвагу». I не таму, што праявіў реройства, проста паспытаў таго, што не кожнаму выпадае. А чалавек таму дзівак, што нават самая жудасная з’ява яго не толькі палохае, але і цікавіць. Вось і мяне цікавіць, чаму днём у Арктыцы лёд блакітны, а снег белы… I, можа, я пра гэта ніколі не задумаўся б, калі б не трапіў да Ахрэма Піліпавіча Забалотнага… Пабыў з ім і зразумеў: зямля не можа быць пакрыта цалкам лёдам і снегам — памрэ цывілізацыя. Вось таму,— ён засмяяўся,— побач з боцманам-таросам на судне яшчэ і я — маленькі сонечны зайчык…
Жарт атрымаўся трохі абразлівы. Ахрэм не ведаў, ці то шумнуць на Максіма, ці то прамаўчаць. Але тут яго паклікалі на хадавы мосцік.
Капітан, у накінутым на плечы кіцелі, размаўляў па радыётэлефоне.
— Я ж не шах персідскі, каб нагабляваць у гарэме дзесяць падрыўнікоў,— даводзіў ён некаму.— Нас у апошні момант уключылі ў караван. Ну так… Падвялі забеспячэнцы. Дабро. Будзе зроблена!
Паклаўшы на рычаг трубку, капітан паскроб пальцамі падбародак.
— Чуў?
Ахрэм прамаўчаў.
У тым, каб паслаць на падрыўныя работы дзесяць чалавек, ён не бачыў нічога незвычайнага. Прыцісне, дык і ў адным нацельніку пабяжыш. Пяць хлопцаў з пешнямі, пяць закладваюць зарады. Простая арыфметыка.
Яму згадаўся франтавы сябра Мікола-музыкант: хударлявы, з вялікімі і зялёнымі, нібы ў сібірскай кошкі, вачыма; увесь — бы клубок нерваў. Тады разам з дэсантам іх паслалі захапіць маленькі астравок у Баранцавым моры. Ды і які там астравок: плюнь — не трапіш.
«А як хоць называўся той астравок? — падумаў Ахрэм. Яму стала ніякавата, што ён не можа ўспомніць, дзе загінуў Мікола.— Дык як жа ён называўся?»