Ахсааны тылынан туттарыыга Сима, хайдах эрэ арыллан, чуолкайдык кэпсиир. Эксээмэни икки эдэр дьахтар, кинилэри кыргыттар да диэххэ с?п, туталлар. Кинилэр биирдии эбии ыйытыыны биэрэллэр. Онно Сима кылгас, чуолкай эппиэттэри биэртэлиир. Бу эксээмэ??э кини «биэ?и» ылар. Синицина уонна биирдэрэ Арендарчук диэн дьиибэ араспаанньалаах преподавателлэр илии баттаабыттар. Тахсар аа??а ыы муннунан Лида?а кэтиллэ сы?ар. Кыыс киирэн хаалар. Сима, Лида туттаран тахсарын кэтэ?иэх ки?илии, к?р?д??ргэ хаамыталыыр. Ол сырытта?ына, манна, абитура кэмигэр са?а билсибит уолаттара к?т??ккэлэ?эн киирэллэр. Киниттэн хайдах туттарбытын, тутааччылар кимнээхтэрин сура?аллар.
– Унаарап, абаа?ы ки?игин бы?ыылаах. Уол «биэ?инэн» саайан и?э?ин, – уолаттар эр-биир илиилэрин биэрэн, э?эрдэлииллэр.
Ол кэннэ, истиэнэ?э ?й?н?н, кинигэлэрин арыйбахтаан бараллар. Билигин хас чаас-м?н??тэ к?нд?ркэйбит кэмэ.
То?отун бэйэтэ да билбэккэ, к?р?д??р устун хаамыталыыр Сима уол, Лида б?тэн тахсар кэмэ чуга?аабытыгар улам дьулайан, сээбэ?нээн барар. Бу т?р?к? билбэт кыы?ыгар то?о кэтэ?эн турабын диэ?эй? Сатамньыта суохха дылы. Ээ, чэ, киирдэхтэринэ, биэс сылы бы?а билсиэхтэрэ турда?а. Уол оптуобус тохтобулугар тахсар.
Абитура кэмигэр ийэтинэн айма?а Матрена Алексеевналаахха т?сп?тэ. К?т??т Сэргэй ханна эрэ, куорат тэрилтэтигэр бу?аалтыр, эдьиийэ оскуола?а омук тылын ??рэтэр. Кинилэр ?с о?олоохтор: улахан уол быйыл икки?и б?тэрдэ, кыыс бу к???н оскуола?а киириэхтээх, кыра уол – дьиэ ки?итэ. Бэйэлэрэ-бэйэлэригэр букуна?а сылдьар дьо?ун дьон. Киэ?этин, «убаай, остуоруйалаа» диэн хаайдахтарына, кыра уолу т??э?эр, икки улаханы икки ?тт?гэр олордон, Сима билэр остуоруйаларын кэпсиир. Кини Арыылаах оскуолатыгар ??рэнэр кэмигэр, кыра о?олорго остуоруйалыыр буолара, элбэх остуоруйаны билэр. Куорат интэринээтигэр олорон, тохсус – онус кылаастарга ??рэнэр кэмнэригэр, тыа о?олоро, кыыстыын уоллуун биир хоско мустан, уоту умулларан олорон, ньээ?кэлэртэн кистээн, сэ?эргэ?эр этилэр. ?кс?н т?бэлтэлэри, абаа?ыны кэпсэтэллэрэ. Анекдоттары кэпсиир уолаттар бааллара, оттон Сима абаа?ыны кэпсиирэ.
– Утуйдубу-оот! – эдьиийэ о?олору ы?ырар, – утуйу?, чыычаахтар, убайгыт эксээмэнигэр бэлэмнэнэр.
Сотору о?олор ылы-чып бараллар. Сима, кырдьык-хордьук, куукуна?а остуолугар кумаа?ыларын тэлгэтэн, бэлэмнэммитинэн барар. Чаас олороро дуу, суо?а дуу? Дьаа?ыйан, утуктаан, саала?а киирэн, дьыбааны булар.
Физиканы туттара тиийбитэ, туох эрэ уларыйыы тахсыбыта биллэр. О?олор, то?о эрэ, б?л?х-б?л?х туран, ботур-итир кэпсэтэллэр. Сирэйдэрэ турбута, тыйы?ырбыта к?ст?р. Сура?ан билбитэ: бэ?э?ээ киэ?э паарка?а нуучча – саха диэн улахан охсу?уу буолбут. Маа бэйэлээх сырдыкка – ??рэххэ дьулу?уу, эксээмэн туттараары долгуйуу сибикитэ к?ст?бэт буолбут. Ханнык да б?л?хх? тиий, барытыгар б?л????? охсу?ууну ырытыы и?иллэр.
Бу к?н, физика эксээмэнигэр о?о а?аара барабааллаабыта. Туттарбыттар да?аны а?аардара «?скэ» эрэ эппиэттээбитэ. Туттарбыт о?олору аахпыттара, ахсаа??а киирээччилэр 87 эрэ ки?и ордон хаалбыт. Аны нуучча тылыгар суругунан туттараллара эрэ хаалла, онно уон иккиттэн элбэх о?о «неудтанна?ына» – недобор.
Сима нууччатын тылын туттараары тиийэр. Бастакы эксээмэ??э кэлэн, бу к?р?д??ргэ долгуйа турбуттарын санаан кэлэр. Б?г?н ки?и биллэрдик а?ыйаабыт. Лида к?ст?бэт, о?олору аа?а к?р?тт??р – суох, кэлбэтэх. Физикатын барабааллаата?а. Бу кыы?ы уол бэрт а?ыйахтык к?рд?, биирдэ да?аны бэл кэпсэтэн к?рб?т?лэр. Ол эрээри кини кэлбэтэ?э то?о ку?а?анай? Кини, Сима, сыппа?ыттан билсибэккэ хааллахтара, то?о куру?ай…
Нууччатын тылын «т??ркэ» суруйбут. Ханна эрэ тылы сыы?а суруйда?а, сурук бэлиэтин к?т?ттэ?э. Оскуола са?аттан кыайтарбатах таба суруйуу. Унаарап, эн бэйэ? да?аны к?т?мэх табаарыскын. Баччаа??а диэри буукубаны сатаан туттарга ??рэнэ иликкин. Кумаа?ыны да с?пк? «марайдаабат» м?лт?х ки?игин. Барытын «биэскэ» саайбыта буоллар, саныахха астык уонна кэпсии да сылдьарга ?ч?гэй буолуох эбит. Билигин, т??рт эксээмэ??э 19 баллаах, ??рэ?эр киирэрин киирэр. Ол эрээри…
Биэс хонугунан ??рэххэ ылыллыы т?м?гэ биллиэхтээх. Онуоха диэри манна тугу «ба?ын кырбана» сытыа?ай, дойдутугар та?ыстар икки-?с к?н сааланыа этэ. Билигин кус к???ллэнэн турар.
Сима Саха государственнай университетыгар, физика-математика факультетыгар, ахсаан салаатыгар ??рэххэ ылыллыбыта. Са?а киирбит о?олор бала?ан ыйыгар бары практика?а бараллар. Уопсай дьиэ?э наадыйааччылар сайабылыанньа биэрдилэр.
Икки оптуобу?унан тиэллэн, Амма оройуонугар айаннаатылар. Сорохтор к?р? илик сирбитин, аатырар Амманы к?р??хп?т диэн, ??рэллэр. Т??рд? аа?ыыта оройуон киинигэр, Солобуода?а тиийдилэр. Остолобуойга тохтоон, бэйэлэрин харчыларыгар а?аатылар. Биир оптуобус ки?и Строд аатынан холкуоска к?????? оттоо?у??а, иккис оптуобу?у «Амгинскай» сопхуоска, бурдук ?лэтигэр утаардылар. Сима бурдук ?лэтигэр т?бэстэ.
