Enciklopedio de Esperanto полностью

Batta Jozsef, hungaro, fertornisto. Estis sekr. de HESL, red. de Munkáskultura. En 1926 politika elmigrinto el Hungarujo, poste kunlaboranto en SAT-organoj. Unu el la gvidantoj de IPE kaj red. de Internaciisto ĝis 1933.

Baudet (bode) André, franco, inĝeniero-industriisto. Nask. 18 apr. 1876 en Paris. Eminentulo en la komercaj rondoj, en kaj ekster Francujo. Prezidinto de multaj komercaj oficialaj societoj. Prezidis la Parizan Komercan Ĉambron dum 4 jaroj, kaj la kunvenon de la Komercaj Ĉambroj. En 1921, komisiita por raporti at la Komerca Ĉambro de Paris pri utileco kaj elekto de int. helplingvo, li komencis sian studon skeptike, sed rapide fariĝis konvinkoplena E-isto, penetrigis la lingvon en la komercon en kaj ekster Francujo, E-igis multajn komercajn ĉambrojn. Delegito de la Pariza Komerca Ĉambro al la Kongresoj de Genève (1922), Venezia (1923), Paris (1925). Fondis kaj prezidas la Asocion E kaj Komerco. Al li E dankas siajn progresojn en la komercaj rondoj de Francujo. Verkis broŝurojn pri E kaj Komerco, rimarkindan paroladon kun kurso de E en unu horkvarono, kaj La komerco antaŭ kaj post cent jaroj prelego farita ĉe la 24-a UK. — L. BASTIEN.

Baudouin de Courtenay (boduen de kurtnej) Jan Micislaw, polo, devenanta el franca familio, univ. prof. Nask. 3 marto 1845 en Radzymin apud Warszawa, mortis 3 nov. 1929 en W. Eminenta lingvisto, ano de la Pola Akademio. Aktiva liberpensulo, prez. de la Pola Asocio. Kuraĝa defendanto de la interesoj de ĉiuj naciaj malplimultoj. Varma amiko de E, multaj artikoloj en la E kaj pola gazetaro, multaj paroladoj. Kiel vicprez. de la Delegitaro en 1907 defendis tie E-n kontraŭ aliaj projektoj.

Baxter (bakster) James G., skoto, asekuristo. Nask. 30 jan. 1865 en Liverpool. UEA-ano n-ro 1030. Red. kaj eld. grupan gazeton Nia Propra. Speciala ekzamenisto por BEA.

Bayol (bajol), franco, oficiro. Nask. 20 jan 1871 en Lille, mortigita en la milito 1915. Konata pro sia propagando ĉe la Ruĝ-Krucaj Societoj, al kiuj li faris multajn paroladojn en tuta Francujo. Fondis la societon E-Croix-Rouge (1905), kaj redaktis ĝian bultenon. Verkis: E kaj Croix-Rouge, trad. en sep lingvojn.

BEA: Brita E-Asocio, v. Britujo.

BEA: Bulgara E-Asocio, v. Bulgarnjo.

BEAT: Bankfaka E-Asocio Tutmonda, v. Bankfakuloj.

Beauchemin (boŝmen) A P., franca kanadano, pioniro de E en Kanado. Fondis grupon «La Lumo» en 1901; red. de gazeto La Lumo. Iama L.K.

Beaufront (bofron) Louis de, franco, prof. Nask. 3 okt. 1855 en Paris. Ĉe liaj studadoj lingvistikaj li ricevis konsilojn, eĉ lecionojn de Max Müller mem kaj tio faciligis pli malfrue al B. ricevi de tiu granda lingvisto laŭdan mencion pri E. Li ankaŭ studis speciale la Dominikanan filozofion, kiu kondukis lin al la teologio; li ricevis doktorecon pri teologio, sed fakte estis nek monaĥo, nek sacerdoto. Vojaĝante en Hindujo kaj en aliaj landoj, B. spertis mem ne ĝustecon de la aserto, ke oni povas kompreniĝi ĉiuloke per la franca kaj angla lingvoj, sed B ja komprenis ankaŭ la gernanan, hispanan, italan, hungaran kaj araban lingvojn. Tiu fakto inspiris al B. (18-jara) la rimarkon, ke la vortoj «tabako», «teatro» k.a. kompreniĝas internacie malgraŭ formalaj diferencetoj, kaj tio kondukis lin al ideo pri artefarebla lingvo int. Fariĝinte privata instruisto ĉe amikoj en 1877 post financa katastrofo kaj gravega tifo, li provis realigi L I. per sistemo, kiun li nomis Adjuvanto, sed la manuskripto, deponita ĉe notario, malaperis (laŭdire pro detruo aŭ ŝtelo.) B. estis la unua franca E‑isto, aliĝis al E jam en 1888, kaj tuj komencis propagandi en la regiono de Toulouse kaj Albi. B. eldonis en jan. 1892, laŭ la rusa lingvo, la unuan lernolibron por francoj. Fondis en jan. 1898 la revuon L’ E-iste kaj SPPE, kiu elvokis en Francujo la fondiĝadon de la unuaj grupoj kaj la organizon de instruado, pri E. Ekde la fondo prezidis tiun societon; eksiĝis en 1908. Li la unua ellaboris plenan gramatikon de E, klarigante la manieron por esprimi en bonstila E la naciajn parolturnojn, kaj tiamaniere evitante la danĝeron de naciaj dialektoj en E mem. En la daŭro de kelkaj jaroj (1892–1905) li eldonis tutan serion da lernolibroj, ekzercaroj vortaroj, i.a. la faman Commentaire sur la grammaire E, 1900; kaj plie Preĝareto por katolikoj 1893. verkis prop. librojn; la unua aperis en 1895. B. altiris al E multajn eminentajn kaj influajn personojn kaj diversajn asociojn. En 1894 B. estis kontraŭ reformoj en E. En 1908 li anonime prezentis al la «Delegitaro» (v.) sian projekton de reformoj en E sub ps. Ido. Tio okazigis la «skismon». B. mem fariĝis ĉefa gvidanto de la Ido-movado.