Иккиэн ааан бтэн, тиэтэйэ-сарайа танан, туманынан брллбт уулуссаа тахсан, хаамсан хоочугураа турдулар. Сайсары клгэр киирэн, тэпсиллибит элбэх ыллык ортотугар тумаа хайысхаларын стэрэ да сысталлар, ууор туораан тахсаннар, стадион олбуорун кыйа барбахтыылларын кытта туман быыыттан Сэргэлээх таас дьиэлэрин уоттара тырымнаа тстлэр.
Тргэнник сылдьыах курдук санаабыттара да, хайа-хайалара бииргэ рэнэр оолорун ортолоругар киирэн, кэпсэтэн-ипсэтэн уаатылар, дьиээ-уокка наллаан крсбэтэхтэрэ да ырааттаа. Тннллргэр, таырдьа тахсыбыттара, тымныы арыый сыыйбыкка дылы, туман арыый дьэкэрэн, бэл э будулан быыынан туолбут ый кстр. Тымныы да, хойут да буолан, биир эмэ тиэтэйбит кии клглдьйэн ааар уонна туох да баара биллибэт, арай ханна эрэ ыт рэн ньаыйан иэн ах барда.
– Хайа, Дина туох диэтэ? – Бэргэн тымныы салгыны эирийимээри, иллэ илиитинэн саал былаатын сирэйигэр р тарда-тарда ыйытта.
– Чэ, дьиэбитигэр тиийдэххэ сиилии кэпсиэм, манна кии кыайан саарбат, тыыным хаайатарар…
Ол иин атахтарын эрчимнээхтик тээ ктээн, хоннохторун анныттан тутуан кллэрин устун балачча р хааман хаачыратан, син сыыры дабайдылар, кэмниэ-кэнээс олбуордарын ааныгар кэлэн, хатаммыт кэлииккэни аан, дьиээ киирдилэр, ити тухары биир да тылы бырахсан кэпсэппэтилэр.
Ааннарын аан иирдьэ атыллыылларын кытта, сирэйдэригэр сылаас салгын ил гына охсулунна, электрическэй лаампа умайан кндээрэ тстэ.
– Дьэ маннык, – диэтэ Ксенья сонун устаат да: – Мин манай Динаттан туруга хайдаын туоуластым, кыыым: «Оом улаатан хаалла быыылаах, тэрээри эмп иэн крбн да – билиммэт уонна эми сблээбэккэ дуу – срэим-быарым эриллэр», – диир. Мин олох туугар охсуан мунанар оо эрэйдээи нааа аынным: «Дина, ооун тэртэримэ, тр, бииги эйигиттэн ылан иитиэхпит», – диэтим. Кыыым нааа соуйда да, рдэ да быыылаах, манай ытамньыйда, ол курдук р кэпсэттибит, кини оотун аатын – аанньа билбэт киитин кытта быстах билсэн ааспыттарын, ол тмгэр оо скээбитин, ону трттнэ, соотох бэйэтэ оо чэкээйилэнэн олорор кыаа суоун, сс рэнэр уонна ыал буолар санаалааын эттэ. Чэ, онон сблэстибит, арай ол эмп испитэ оо доруобуйатыгар охсубат ини.
– Оо, эрэйдээи, оо мунаах тыыннаах хаалар тууттан т эрэ куттанан, олох туугар охсуан эрдээ, кии аыныах…
– Акаарычаан, кини билигин тугу да билбэт быыкаайык скэх эрэ буоллаа.
– Син биир, тыыннаах дууа диэн тыыннаах дууа.
Иккиэн да тр илик оону аыйан ах бардылар, устудьуоннарга ааан кэлбит буоланнар, чэйдээбэккэ эрэ баарыан тиэтэйэн хаалларбыт ииттэрин хомуйдулар уонна тута утуйаары сыттылар. Уу чуумпу. Ыалларын остуолбаа ыйаммыт лаампаларыттан тннк сабыытын быыынан сырдык кутуллар, ол биир дьирбиитэ хартыынаа бугул тэллээр олорор уоллаах кыыы сырдатар. Аны санаатахха, тоо кинилэр бэйэ-бэйэлэригэр кхслэринэн буоллулар? Арааа, иирсибиттэр быыылаах. Оок-сиэ, олох обургу уустук дааны, Толустуой эппитигэр дылы, хас биирдии дьоло суох ыал уратылаах. Билигин кинилэр эмиэ атын сири крллр, Ксенья улаа хайыан мунна сурдургуур, кэм да ытыыр быыылаах, оттон Бэргэн икки илиитинэн кэтэх тардыстан тиэрэ тэн, боруоран кстрн одуулаар.
Кэргэнин аынарыгар буолан, оо скээбэт буолбутун туунан сонуну аан маай хайдах эрэ кулгааын таынан аарбыта, билиги санаатахха, срдээх дьыала эбит – дьи бэйэтин оото суох буоллаына, бу орто дойдуга кэлэн барбыт бэлиэтэ – этэ-сиинэ, хаана-сиинэ кэлэр клнэлэргэ хайдах да хаалыа суох бэйэтэ буоллаа. Иитиэх оо диэн иитиэх оо буоллаа, саатар хаан аймахтарыттан атын, ол Дина кылгас кэмэ имэнээх тапталын тмгэр хайа кииэхэ оо оорторбутун бэйэтэ эрэ билэн эрдээ…
Бэргэн туран, остуолга тиийэн, чааскытын ылан, тымныы ууну куттан испитэ буола олордо, оттон кэргэнэ атын сир диэки хайыан сытан тохтоло суох сиигирэр хараын кистии-саба ытыын тэллэинэн соттор, маны барытын будул-идил туманы быыынан устаныыр ыйдаа эттэн одуулаар.
8
Итинтэн ыла уонча сыл ааста. Бэргэннээх ол тухары хоту улууска лэлээн баран, болдьоспут кэмнэрин хас да бк толорон уонна кырдьыгынан эттэххэ, кэнникинэн ыраах, кытыы сиргэ олох уустугурбутуттан, ас-таас сыаната сиэрэ суох ыараабытыттан сиэттэрэн, нуучча н хооонугар «балык уу дириэр, кии чгэй олоххо тардыар» дииллэринии, киин сиргэ чугааан, куорат таынааы дэриэбинээ кн кэллилэр. Ксенья ыал буолан, училище кэнниттэн салгыы рэнэ сатаабатаа, билигин оскуолаа биэлсэрдиир, оттон геолог идэлээх кии Бэргэн сптх лэ кстбэккэ эрэйдэнэн баран, хата, куоракка биир тэрилтээ харабылынан ылбыттарыгар да рдлэр. Ксеньяа учууталлар уопсайдара диэн ааттанар – уунан ититиллэр эрээри, туалета таырдьа, ууну массыынанан аалтаран буочукаа кутар дьиээ икки хостоох квартира биэрэн абыраатылар, рэхтэрин бтэриэхтэрин эрэ иннинэ Дина уол ооломмутун кинилэр крдн ыланнар, бэйэлэрин анныларыгар суруйтаран, Эллэй диэн ааттаабыттара манна кинилэр оскуолаларыгар кыра кылааска рэнэ киирдэ.