– Ука, кўп ўйлаб кўрдим. Ёл?он гап ичимга си?мади. Бу тахлитда ?аёт кечириш ?амо?дан минг марта ёмон экан. Охири ўзим келиб, во?еани тў?ри баён ?илиб бердим. Сени ?ам ёл?он гапиришга мен ундаганлигимни айтдим. Бусиз иложим йў? эди, ука.
Э?, дўстим! Шундай пайтларда ?анчалик о?ир бўлишини тушунасанми? Ер ёрилса-ю, ерга кириб кетсам. Менга нима бўлди ўзи? Ахир иккинчи марта сўраганда, тў?рисини айта ?олсам бўлмасмиди? Стулга михлаб ?ўйгандек, ?отиб ?олибман. Анчадан кейин:
– Инсонга яхшилик ?илмо?чи эдим, – дея олдим, холос.
– Инсонга яхшилик ?илиш – бу яхши одат, – таъкидлади терговчи. – Аммо натижаси – ёмонликка олиб борувчи яхшилик ?а?ида ўйлашлик – бу разилликдир. Сиз ўзингизга таниш бўлган бир кишини ?имоя ?иламан деб, давлатга, унинг ?онунларига, умумхал? манфаатига ?арши ва унинг болалари ?а?ида ўйлаб кўрмадингиз. Ёл?он гапирдингиз, шунинг учун хал? суди олдида жавоб берасиз!
Мана, дўстим, ?амо?хонадан хат ёзаётганимнинг боисини энди тушунган бўлсанг керак. Сенга шу гапларни ёзиб, бир оз юрагим таскин топди. Ўзимни енгил хис этаяпман. ?а, дўстим, энди менинг кўзим очилди. Сен ?ам э?тиёт бўлгин. Мен каби адашма. ?а?и?ат томонида турсанг, ?еч ?ачон адашмайсан.
Маъмуржон ЭРСОЛИЕВ.
МАНЗИЛИНИ ТОПГАН ХАТ
?икоя
Насимжон кроватда чал?анча ётганича боягина почтальон бериб кетган Самандаровнинг хатини яна бир марта ў?иб чи?ди. Хатда Самандаров Сочига со?-саломат етиб боргач, ажойиб дам олаётганини ёзиб, “ён?ин” чи?ишдан э?тиёт бўл, унинг олдини олиш учун бор имкониятларни ишга сол, – деб ?ўшиб ?ўйибди. Бир ў?ишда ?амма ?ам дар?ол тагига етолмайдиган бу жумлада раиснинг “мен йў?лигимда баъзи ?ин?ир ишларни очишга ?аракат ?илувчилар оё?ига болта ур” деган мазмун борлигини у яхши билар эди. Шу сабабли “ён?ин” чи?маслиги учун ?андай э?тиёт чораси кўриш ?а?ида ўйга берилди:
Киройи раис бўлса шундай бўлсада. – деди ўзича у. – Бирортаси унинг амалига кўзини олайтириб кўрсин-чи?! На? бели синади. Ю?оридан комиссия келса, раис елиб-югуриб ўзини о?лайди. Борди-ю, колхознинг ўзидан “и?вогар” чи?сачи? Унда мен кабиларга “мўйлов” ?илсалар бас. Раиснинг тагига сув ?ўймо?чи бўлганлар устидан “юмало? хат” ёзилиб, “ю?орига” юборилади.
Насимжон шу ?ўйи ўйга берилиб ётар экан хаёлига бир фикр келди-ю, ўрнидан туриб ?алам-?о?оз тайёрлади. Дастлаб силли? о? ?о?озга “?ийбатчи” деб сарлав?а ?ўйди. Сўнгра ўнг томонига “фельетон” деб ёздида, тагини чизиб ?ўйди. Таш?арига олазарак бўлиб ?араб олгач, шиддат билан ёза бошлади:
– “Осойишта” колхозида бўлганмисиз? Бўлмаган бўлсангиз, мана эшитинг: колхозга бир неча йилдан бери Самандаров раислик ?илади. Хўжаликда планлар ?ар йили ?ам дўндирилди. Биро? бу колхозда аравани ор?ага тортувчи айрим шахслар ?ам борки, уларни бегона ўт сингари илдизи билан су?уриб ташлаш лозим. Булар ким дерсиз? Улардан бири колхоз партия ташкилотининг секретари Теша Замоновдир. Бюрократликда унинг олдига тушадиган шахс бу ўртада топилмаса керак. Масалан, я?инда у бош бухгалтерга ?араб: “ферма мудири берган ёл?он-яши? фактларни ?абул ?илаверинг, – деб ба?ирди. – ?исобот мажлисида у сўзга чи?иб: “фермадаги тову?ларнинг кўпи сўйилиб йў? ?илиняпти” – деди. Бу бачканалик эмасми? У шундай икир-чикир ишларга ?ам аралашиб ўз обрўйини йў?отяпти. Фельетонимизнинг иккинчи ?а?рамони ревком раиси Равшановдир. Ўтган шанба куни унинг омбор ?оровули Тур?унпўлат аканикида палов еганини эшитганлар бор. ?атто, ичкилик ичишибди. ?ил?иликни ?илиб ?ўйиб, доимо пичир-пичир ?илиб ?ийбат ?илишганини айтмайсизми?”
Насимжон айрим кишиларнинг “?ислат”ларини эринмай бир-бир ёзиб чи?ди. Фельетонга имзо ?ўйишга келганда бир оз ўйланиб ?олди, “ўзимни ?ўйсаммикан? Йў?, бўлмайди. Бир группа колхозчилар, деб ?ўя ?олайми? Шундай десам бўлади, аммо бу илгарилари ёзиб юрганимдек, милиция ёки прокуратурага ёзилган шикоят эмас. “Муштум”дагилар авторсиз хатни босишмайди”.
Шу пайт унинг миясига бош?а бир фикр келди:
“Автор ўрнига “Муштум”нинг районимиздаги штатсиз мухбири Нўъмонжон ?иличбоевнинг номини ?ўйганим маъ?ул”.
Насимжон фельетонни ?айта бир бор ў?иб чи?ди, тагига “штатсиз мухбирингиз Нўъмонжон ?иличбоев” – деб ёзиб столнинг бир бурчагига суриб ?ўйди. Стол устида сочилиб ётган “Беломорканал”дан бир дона олиб, хонанинг у ё?идан-бу ё?ига юриб чека бошлади. Папиросни чекиб бўлмай, яна стулга ўтирдида, бош?а бир ?о?озни олиб ёза бошлади: