Иван Иванович Нестеров-Уччугуй Уйбаан (1914). Амма улууа, Алтан нэилиэгэ. Сакычах аатын ууа. 1989 с. суруйбутум.

<p>КЫРГЫСПЫТ РЭЭ</p>

Дьэ, итиннэ содуом буолбут сирэ. Икки ини-бии баар эбит. Онтон быраатын аата Хааы Токунай диэн эбит. Убайын аата, арааа, Хатачча Б диэн эбит.

Хатачча Б буоллаына окко киириэх иннинэ куораттаабыт.

Хааы Токунай Одуоччу диэн сир илин бас халдьаайытыгар, тыа иигэр олорбут. Убайа буоллаына, оччолорго аата-суола суох рэх буоллаа, рэх баыгар Чохулаах Алаас утарытынан рэх халдьаайытыгар тумуска тыаны солоон, дьиэ туттан олорбут. Икки оолонон. с оотун хат эбит дьахтар. Ити олорон, Хатачча Б куораттыыр. Дьокуускай куората скээбитин кэннэ кэм быыылаах. Ону истэн, Хааы Токунай убайын кэргэттэрин лрт кэлэр. рэи р таххан, тиийэн кэллээ дии оттон. Дьиэ иигэр киирэр дааны, туох да кэпсэтиитэ суох, дьахтары тбтн хайа дайбыырдыы батыйатынан сырбатар. Ону дьахтар, тиэрэ тэн ааран биэрбитигэр, иин хайа дайбаан кэбиэр. Оото сиргэ тсптн дьахтар, саатыраан, орон анныгар тэбэн кэбиээхтээбит. Уонна лбт. Ону крн, сэттэлээх уол оо рэи танары куоппут. Ону эккирэтээри таырдьа ыстанан иэн, уот иннигэр ытыы турар кыыы тбтн быа дайбаан кэбиспит. Онтон уолу эккирэтэн иэн, атаынан кыайан сиппэккэ, оунан ытыалыыр. Ох тиийэ-тиийэ оо кхсгэр хатанан испит. Кыайан батары тэбинэн киирбэтэ . рэх тумуун быа тэн иэн, кэннибин хайыабын диэн, оо, силистэн инэн, охтон тиэрэ таылла тспт. Ол тиэрэ ттгэр биир ох курдары киирэн оону онно лрбтэ .

Онтон ыла аатырбыт рэх буомуттан аллараа тт Абааылаах диэн. Оо лбт сирэ. рэх буомуттан ээ тт Хатачча Б тн анна Кыргыспыт диэн ааттаммыт.

Оо лбтн кэлэн крн баран: «Бииги ийэ ууугар хаан дааны скээбэтэх-трбтх бухатыыр оо трбтн бу баайы, дьэ, сарбыйдым», – диэн аыйбыта .

Дьэ, бэйэтэ накааска тбээр ити кэнниттэн. Убайа куораттан эргиллэн кэлэр. Крбтэ, дьиэтэ-уота барыта кыа хаанынан ыыллыбыт, кэргэттэрэ лбттэр, быраатым Хааы Токунай лэтэ буолуохтаах диэн, киниэхэ барар. Кэлбитэ, оччотооу б дьоннор мунньустаннар Хааы Токунайы Одуоччу Кл ортотугар оочонон киирэн олорорго кэйбиттэр. Тута кэлбиттэрин, куотан киирэн клн оттотугар оочонон олорбут. Ол кэмэ убайа кэлэр.

Ол кл оттотугар ол кии с хоммута . с хонон баран, кытыыга устан таххан биэрбит. Ол таххыбытын тутан ылаллар да, бэс ыйынааы бырдахха сыгынньахтаан баран, икки кыыс бэрбээкэйиттэн биир тнэн кэлгийбиттэр. Олох ллбэт гына. Икки бэгэччэгиттэн эмиэ кэлгийэллэр. Сллбэт гына. Уонна икки аарыма хатыа чыры-чырбаччы баайан кэбиэллэр. Салгыа турар гына. Онно с хонукка тыыннаах хаыытыы турбута . Уонна лбтэ . Хаанын бырдах уулаан.

Оччотооу аа ууун баылыга айыытын-харатын манан боруостаан ллн диэн дьаалы таааран, итинник оотторбут.

Егор Филиппович Сутаков (1913). Амма улууа, Эмис нэилиэгэ. 2001 с. кэпсэппитим.

<p>КИНЬИИТ ХАППАРА</p>

Сдэ Баабылабына уруутугар, тбрннээн олорор дьону силэйэ-силэйэ, хайа хааман таххыбыта . Миэнэ эбэм буоллаа. Онно ахтатыгар кыыл кмс чылыгырыардааа . Ону истэн олорор дьон, кулгаах кулгаахтарыгар сибигинээн, кэпсэппиттэрэ : «Киньииппит хаппардаах эбит», – диэннэр. Инньэ диэн кэпсииллэр.

Мин эбэм – Микииппэрэп Уун Байбал кыыа. Мааны кыыстара. Кыыспытын чгэйдик таыннарыахха, тугу булан тэрийэбит диэннэр, кыыл лрннр, кыыл иинээи оотун тириитинэн туруусук тиктэрэн бараннар, ахтатыгар кыыл кмнэн симээн ыытыахха диэн быаарсыбыттара . Кыыл ол оотун тириитэ срдээх сырдык дьннээх, маан солко курдук буолара .

Алексей Дмитриевич Артемьев-Мойук лксй (1911). Мээ улууа, ээ Алтан нэилиэгэ (билигин Амма, Сатаай нэилиэгэ). 1995 с. суруйбутум.

<p>ЫТЫК АТЫЫР</p>

Ити Сакычах рээр Тргэн Клэ диэн салаа рэх баар. Онно Судьуунап Ньукулай диэн оонньорго баара маан атыыр. Мин кыра оо сылдьаммын крбтм. Маан дьннээх. ргэ сылдьар атыыр. Сымнаас баайы сылгы быыылааа. «Айдаарыма, маынан-отунан бырааайаыт. Кыыырыаа», – диэн бакаат б буоллаа дии.

Ол с дьиэтиттэн ханна да ыраах барбат дииллэр этэ. Ону ойууттар кыырдахтарына, рмпээ арыгы кутан баран, басты тннгнэн 1 биэрэллэр эбит. Туох да срдээх ойуулаах, симэхтээх ити атыыр сылгы. Дьэ ол арыгытын тннгнэн кэлэн иэн барар эбит. Биэрдэхтэринэ. Уонна ргэ сылдьар эбит. Ол сылгыны ойууттар былыр ытык атыыр оорбуттар. тэн. Хас да тн кыыраллар онно. с тн кыырбыттар. Маынан кыыл бн оорон, алдьархай тэрээиннээхтик оороллор. Саамай улахана – сэргэ. Ол сылгы, дьыл-кн туоллаына, саас дуу, кн дуу, онно дьиэ чугаыгар кэлэн олорон эрэн, икки ттнэн куоаныы-куоаныы, ытыын таынар эбит. Онно, арыгы баар буоллаына, арыгы илдьэн биэрэллэр эбит, хаан баар буоллаына, хааны илдьэн биэрэллэр эбит. Ол онно ииттэрэ хааа туос тордуйа буолар эбит. Кыра. Арыгыга буоллаына – хатыынан ооуллубут

Перейти на страницу:

Поиск

Книга жанров

Похожие книги