А?ам уон икки атынан пиэрмэ?э от тиэйэрэ, Ханта?ар диэн кырдьа?ас атын бастатар, кэнники сыар?аларыгар бэйэтэ айаа?аабыт айаас соно?осторун к?л?йэр. ?т?мэн ?г?с ма?ы кэрдэн са?аанныыра. Кини кэрдибит, са?ааннаабыт ма?ын са?аччаны кэлин туспа биригээдэ дьон ?лэлээн бэлэмнииллэрэ. Бултуура, т??лээхтиирэ, сылга уон ?с-уон биэс тайа?ы суу?аран, со?отуопка?а туттарара. ?кс?н сылгы?ытынан ?лэлээбитэ. Соно?остору бэйэтэ айаа?ыыра. Кэлин кини мас кэрдиититтэн тохтоон, уокка оттор, тутууга туттар ма?ын эрэ кэрдинэр буолбута. Онто и?э истээх эбит. Арай ийэм биирдэ т??ээтэ?инэ, дьиэтин к??лэтигэр тыатаа?ы утуйа сытара ???. Онтон ол кыыла у?ун ?р?? бытыктаах, баттахтаах о?онньорго кубулуйан хаалбыт. «Куола?а эт, бу манныктарбын алдьатан, муостаахтарбын бултаан б?тт?н!» – диэн илдьит тылы эппит… Ийэм онтон олус уолуйан у?уктан, тойон эрин к?рд???н маска ?лэлиирин, улахан булка сылдьарын тохтоппут. Ол иннинэ кэргэнэ иккитэ маска баттата сылдьыбытыттан аньыыр?аан улаханнык дьиксиммит эбит…
А?абыт а?ыс о?отун иитээри, к??скэ ?лэлиирэ. Мииринэйтэн «Дружба» эрбии, ити араа?а 1953–1954 сс. буолуо, а?алан ким-хайа иннинэ ?лэлэтэн туттубута. «Москва» уу мотуорун, тус-туспа олбохтоох, к?л??ск?л??х «Иж» мотоциклы 60-нус сыл са?атыгар ылыммыта. Пуонданан «Запорожец» массыына атыыласпыта.
Элгээйиттэн мас тыытын со?он собуостанан, та?а?ас а?алара. Би?игини адьас кыра эрдэхпититтэн от-мас ?лэтигэр ??рэппитэ. Миигин кыра сааспыттан, ньырамсыта сатаабакка, бары ?лэ?э илдьэ сылдьан такайбыта. Ол курдук т??рт-биэс сааспар сырыттахпына, айаас акка олордон турар. Алта саастаахпар уоннаах эдьиийим Раяны кытары а?абыт Лэппэчикээн диэн ?рэх ба?ыгар от ?лэтигэр илдьэ барбыта. Уон биирдээхпэр иккиэ буолан симментал с??нэ улахан о?у?унан сайылыктан сайылыкка холбуллубут ??т? та?арбыт. Ардахха бырыы да бадараан суолунан, бырдахха-о?оойуга сиэтэн ойуур быы?ынан, эрэйдээх суолунан ?лэлээбиппит. Ити курдук олох эрдэттэн ?лэ?э-хамнаска эриллэн бу?ууну-хатыыны ааспыппыт, ханнык да ?лэттэн толлон турбат буола улааппыппыт.
Биирдэ ??т тиэйэ сырыттахпына, о?у?ум ата?ын анныттан куртуйах о?олоро к?т?н тахсан ?рг?тэннэр, к?л? с????м туора ыстаммыта. Онно сыар?а анныгар т??эммин, илиибин дэ?нээбитим. Инньэ гынан, уонча хонук ?лэлээбэккэ олорбутум. Ити уон-уон биир саастаахпар. Тэ?ийбэккэбин, ыраах тыа?а ?лэлии сылдьар а?абар ?й?? илдьэн биэрэргэ сананным. Тиийэрим са?ана арай к?рд?хп?нэ, халлаа??а кыра ба?айы хап-хара былыт тахсыбыта. А?ам: «Т?ргэнник дьиэ?эр бара охсууй!» – диэн бэркэ ыксаабыттыы этээт, к?хс?б?ттэн ?т?р?йб?тэ.
Мин а?ам биэрбит пла?ын б?р?нээт, дьиэм диэки т???нэн кэбистим. К??стээх дохсун ардах т??эн ньирилэттэ, тыал улам эбиллэн, силлиэ?э кубулуйда. Си?и бы?а барыыбар иннибэр-кэннибэр мас б??? охтон барчаланна. Нэ?иилэ этэ??э м?чч?-хаччы т??эн, хонууга та?ыстым. Б????лэккэ тиийбитим пиэрмэ дьиэлэрин сарайдарын силлиэ тыал к?т?тэн, ?лт? сынньан кэбиспит этэ.
Ийэм Зинаида Александровна Токуева К??кэйтэн т?р?ттээх. Манна да?атан а?ыннахха, ити сиртэн уонтан тахса учуонай, билим дуоктара, академик, ол и?игэр фольклорист В.В. Илларионов, этнограф Р.И. Бравина, экономист Е.Г. Егоров, о.д.а. тахсыбыттара. ?р?сп??б?л?кэ вице-бэрэсидьиэнинэн ?лэлээбит А.К. Акимов эмиэ онтон т?р?ттээх. Ийэм ийэтинэн т?р?ттэрэ Крыжановскайдар. Макар Крыжановскай диэн кини таайа. Т?рд?лэрэ Польша?а бастаанньа кэнниттэн к?ск? кэлбит ки?и. Икки бырааттыылартан биирэ болдьо?о б?тэн, дойдутугар т?нн?б?т. Икки?э католик итэ?эллээх ки?и, анал к???л ылан, «туора урдус» кыы?ын ойох ылар. Бэйэтэ уус идэлээх ки?и эбит. Дьэ, кинилэртэн Крыжановскайдар тэнийэллэр.
