Ийэм т?рд? Ойуун уу?а диэн ааттаналлара. Ааттаммат кырдьа?астар бааллар дииллэрэ. ?рт уота кинилэр бэйэлээх эргиирдэрин сиэбэт эбит, дьон тиистэрэ ыарыйда?ына к?рд???н-аатта?ан туран, кыра ма?ы эмти тардан ылан эмтэнэллэрэ ??? диэн кэпсээччилэр. Сэттэ о?о т?р??т???нэ ??э ойуун, т??рдэ мас, тимир уустара буолаллар эбит. Эбэтэр сэттэттэн т??рдэ – ойуун, ??э – уус. Сэрии сут-кураан сыллара мэ?эйдээн, а?ата ?л?н, сэттис кылаа?ын ситэ б?тэрбэтэх. Ол эрээри ??рэ?эр олус дьо?урдаах эбит. Айыл?аттан талааннаах, ?ч?гэй куоластаах ырыа?ыт буолан, 1957 сыллаахха Москва?а Аан дойдутаа?ы ыччаттар фестивалларыгар кыттыыны ылар дьолломмута. Биир дойдулаа?а, саха с?д? ки?итэ С.А. Зверев-Кыыл Уола Туйаарыма Куо тойугун толорорго бэлэмнээн илдьэ барбыт. Ийэбит кинигэни таптаан аа?ара, би?игини о?о эрдэхпититтэн эмиэ аа?арга ??рэппитэ. «Молодая гвардия», «Подвиг», «Смена», «Советский Экран», «Охота», «Роман-газета», «Хотугу сулус» сурунааллары, элбэх ха?ыаты суруйтарара. Почта?а би?иги т??лбэ?э баар сурутуу 90 быры?ыана би?иэнэ буолара. Нууччалыы ?ч?гэйдик са?арара, элбэх частушкалары билэрэ, сцена?а ыллыыра. Ордук с?б?лээн «Катюша» уонна «Капитан Гастелло» ырыалары толороро. Т?р?пп?ттэрбит би?игини киинэ?э илдьэ сылдьаллара. Ийэм дь??гэлэрэ, эмээхситтэр к?рд????лэринэн, киинэ са?атын тылбаастыы олорооччу. Кини аахпытын, истибитин ?й?гэр умнубаттыы хатыыр дьо?урдаа?а. Дневник сурунарыгар дьон аатын, араас сыыппаралары бэлиэтэнэн и?эр, хос-хос хатылаан ?й?гэр хатыыр дьо?урун сайыннарар-эрчийэр идэлээ?э. Урутаан эттэххэ, кыы?ыгар Наташа?а а?ыс уон а?ыс саа?ыгар диэри олорон, к?н ?йд??х сылдьан, олохтон бараахтаабыта.
Уон алта саастаахпар, ийэбит огдообо хаалбыта. 1981 сыллаахха к???н, атырдьах ыйын б?т??тэ, а?абыт т??рт уон а?ыс саа?ыгар Элгээйиттэн мотоцикл коляскатын, буочука бензини тиэйэн и?эн, к??стээх тыаллаах, долгуннаах к?н эбэ?э ууга былдьаммыта. Дьи?эр, кини уу?ут ки?и этэ, Б?л?? эбэни т?тт?р?-таары харбыыр идэлээ?э. Илиитин дэ?нээбит буолан, «Вихри» а?аар эрэ илиитинэн салайа сылдьыбыт этэ. «Кэлэн ылан бардылар…» – диэбитэ оччолорго ийэм. А?ыс о?отун со?ото?ун иитэр-улаатыннарар, ??рэттэрэр кы?ал?а?а т?бэспитэ.
– Оччо?о, эн, олдьот сааскыттан ыла бэйэ? иннигин эрэ буолбакка, дьиэ кэргэн б?т?нн??т?н ту?угар кы?алла-м??эллэ, дьиэ ?лэтин-хамна?ын барытын дьа?айа ??рэммит эбиккин. Кыра эрдэххиттэн хар ?лэ?э бу?ан-хатан, спордунан дьарыктанан, эт-хаан ?тт?нэн сайдыылаах, ыарахантан толлубат ки?и буолан, ?рд?к ??рэххэ ха?ан киирбиккиний?
– Ийэбитигэр к?м?л???н, с????, хотон, дьиэ ис-тас ?лэтин бэйэбит к?р?рб?т. Оскуола?а ?ч?гэйдик ??рэммиппинэн, СГУ ГРФ ??рэ?эр туттарсарбар аттестатым баала ?рд?к буолан, т??рт экзаментан иккитин эрэ туттаран киирбитим. Инньэ гынан, абитуриенныыр сайыммар университет тутар-?р?м??нн??р учаастагар кровельщиктаан, хамнас ылан эбиммитим.
Сиэйэ?э 9—10 кылаастарга ??рэнэрбэр Василий Ананьев-Чороонноох Ба?ылай уонна Игорь Дмитриевич, кмс, эрчийбиттэрэ. Уаров Ванялаа?ы кытары Тойбохойунан, Элгээйинэн, совхоз, оройуон уонна араас ыаллыы улуустар хамаандаларын кытары к?рэхтэ?иилэргэ кыттарбыт. Онтон оскуоланы ситии?иилээхтик б?тэрэн, СГУ ГРФ-гар ??рэххэ киирбитим. Университекка ??рэ?им быы?ыгар Александр Тыасытов уонна «Спартак» кулуупка Артур Кравченко тренердэргэ дьарыктаммытым. Саха сирин с??мэрдэммит хамаандатыгар Союз улахан куораттарыгар элбэх к?рэхтэ?иилэргэ кыттыбытым. Саамай улахан сити?иим – Б?т?н Союзтаа?ы турнирга иккис миэстэ?э тахсыбытым. Бокса?а ССРС спорка маастарыгар хандьыдаат буолбутум. Маастар нуорматын армия?а барарбынан толорбокко хаалбытым.
Галялыын 1983 с. ыал буолбуппут. I-кы курсу б?тэрбиппит кэннэ армия?а ылбыттара. СГУ бронята у?уллан, 150 студент бары бииргэ барбыппыт. Биир курска ??рэнэр уолаттарым О?отоойоп Сэмэн, Луковцев Ганя, Кривошапкин Игорь, Винокуров Владик о.д.а. бааллара. Сэмэнниин биир взводка т?бэспиппит. ?ч?гэйдик сулууспалаабыппыт. Монголия?а артиллерийскай полк танковай дивизиятыгар сулууспалаабытым. Комсорг, взвод командирын солбуйааччы буолбутум. Бииргэ сулууспалыыр уолаттарбытыттан Игорь Дудо диэн молдован уола: «Миэхэ кэли?, барыгытын виноградынан, яблоконан к?нд?л??м!» – диэн ки?иргиирэ. Атын да?аны со?уруу дойду Кавказ, Украина уолаттара киниттэн хаалсыбаттар этэ. Онно биирдэ мин кы?ыйан: «Онтон мин э?иги ити фрукта?ытын самородок к?м?скэ б?т?н вагонунан, састаабынан атыыла?ан ылыахпын с?п!» – диэн к??скэ эппиппин кулгаа?ым эрэ истэн хаалла. Дьоннорум киэптэтэн, бары са?ата суох баран хааллылар. Онтон киэ?э утуйаары сытан: «Бэйи эрэ, мин то?о ити курдук эттим? Сымыйаччы курдук к?ст?бэт инниттэн тугу эрэ толкуйданнахпына сатаныы?ы… Арай геолог буолбакка, хайа инженерин идэтин ыллахпына, кырдьык да к?м?с хостуохпун с?п ээ,» – диэн ону-маны эргитэ санаатым. Уонна ити армия?а сылдьан илдьиритэн толкуйдаабыт санаабын олоххо киллэрэргэ бы?аарыммытым.
