– Эн курдук булка ?рд?к к?рд?р??н? ситиспит атын булчуттар бааллар дуо?
– Истэ иликпин.
– Оттон Соц. ?лэ Геройун ?рд?к аатын ылбыт кырса?ыт булчуттар баалларын истибит курдукпун. Эн к?рд?р??г?н тэ?нээн к?р??ххэ баар эбит ээ.
– Саамай с?пк? этэ?ин.
Иван Яковлевич ити этиитин сыал-сорук о?остон, «Герои Социалистического Труда» диэн 1987 сыллаахха тахсыбыт биобиблиографическай справочнигы арыйталаан к?рд?м. Онно 52 страница?а Горохов Семен Васильевич уонна 74 страница?а Колесов Николай Саввич диэн Хоту дойду хо?уун булчуттарын ту?унан туох суруллубутун аа?ааччыларга били?иннэрэбин. Н.С. Колесов Усуйаана Туматыгар 1912 сыллаахха т?р??б?т чахчы да сорсуннаах булчут эбит. 1957 сыл алтынньы 1 к?н?гэр Соц. ?лэ Геройун ?рд?к аата и?эриллиэн и?эриллибит. Ол гынан баран ити кэм?э му?утуур к?рд?р??т?н суруйбатахтар. Ол оннугар 1964 сыллаахха Ийэ дойдутугар 100 000 солк. суумалаах к?нд? т??лээ?и туттарбыт эбит. Т??? кырсаны, атын т??лээ?и ханна бултаабыта суруллубатах.
Аны С.В. Горохов, эмиэ Усуйаана?а Юкагир диэн сэлиэнньэ?э (?) 1930 сыллаахха т?р??б?т байанайдаах булчут Соц. ?лэ Геройун ?рд?к аатын 1985 сыл от ыйын 9 к?н?гэр ылар чиэскэ тиксибит. Хомойуох и?ин, к?рд?р??тэ эмиэ ыйыллыбатах. Ол оннугар 1986 сыл устата 147 кырсаны 5500 солк. туттарбыта ыйыллыбыт. Оттон кинигэ тахсар сылын бастакы кыбартаалыгар 184 тириини 7300 солк. туттарбыт. Мантан сылыктаан к?рд?хх?, Николай Саввич Колесов 100 ты?ыынчалаа?ы биир сыл бултаабыта ки?и ?й?гэр хайдах да т?спэт. Семен Васильевич Гороховка сы?ыаран к?рд?хх?, 10 ты?ыынча суумалаах к?нд? т??лээ?и бултаабыт буолуон с?п бы?ыылаах. Биир нуул ал?ас эбиллибитэ к?ст? сылдьар. Ол эбэтэр т??? да улуу булчут биир сыл 2000 кырсаны хайдах да туттарыах ту?а суох. 1964 сыллаахха оччо кырсаны бултаабыт ки?и аарыма сура?ын, оччолорго Хоту дойду оло?ун и?эн-то?он ??рэтэ сылдьар Ф. Донской хайаан да билиэхтээх этэ. Онон кэккэ сылларга республика?а кими да иннигэр т??эрбэтэх улуу булчут Социалистическай ?лэ Геройун ?рд?к аатыгар т??эриллибэккэ хаалбыта, ити, кини кэпсиирин курдук, итэ?эстэри кытта эйэлэспэтэх к?н? с?р?ннээ?эр сытта?а диэн б?к эрэнэ?ин. Онуоха эбии «Холбоско», «Булу?», «Таймылыыр» совхозтарга булдун туттарарга к??эллибитэ, пятилеткатын дуу, уопсай т?м?г?н дуу та?аарыыга оччотоо?у «к????н» салайааччылартан тутулуктаммыта саарба?а суох. Онон, Семен Васильевич курдук, Герой ?рд?к аатын ыларын та?ынан ?лэ Кы?ыл Знамята, «Бочуот Знага» орденнарга тиксиэхтээ?эр буолуох, дь?р? биир да мэтээлинэн бэлиэтэммэккэ хаалбыта хомолтолоох.
Чахчы уол о?о уон у?уктаа?а эрэ, билбэт-к?рб?т хоту муоратын арыытыгар дьиэ кэргэнин илдьэ бултуу киирэн баран, Ийэ Айыл?атыныын эн-мин дэ?эн к?нд? т??лээ?и ?лл?кт??н с?п. Кини килбиэннээх сырыыта бэйэтэ туспа сэ?эн буолуох этэ. Ол ту?унан туох баарынан кэпсиир сорук ?сс? да иннибитигэр к??тэр…
Ааптар
Аччыгый Лээхэп ы?ыытыыр хоту у?уга. Кулун тутар 1 к?нэ ??нэр сарсыардата. Б?д??-бадыа. Ки?и хара?а ыларынан хаар саарыстыбата, ханан да барыарар баара к?ст?бэт, к?л?к т??эриэх биллибэт. Халлаан уонна хаар куйаара силбэспит курдуктар. Ол эрээри тумарык ?рдэ биллэр-биллибэттик к???р?мт?йэргэ дылы.
Аан дойду килбэйэр киинэ бу буолла?а диэх курдук, хо?урахха туруору сааллыбыт сонос то?о?о т?б?т? тулаайахсыйбыттыы суос-со?ото?ун чоройор. Тыал к?р?с-к?р?с к????рдэ?инэ, хаар ?рдэ ?ллэ?нээн ылар, оччо?о туох эрэ тыынар тыыннаах чугас баарын курдук санаа ??ск??р. Бай! Хантан эрэ бэрт чугастан ки?и са?атын дор?ооно и?иллэргэ дылы. Ону да?аспытынан итиннэ-манна ыттар бо?ур?астылар. ?рд?лэригэр тыал типпит хаарын тэбэммитинэн к?л??р ыттара туран ?ллэ?нэстилэр, у?а-ха?ас олоото?о-олоото?о тыылла?на?ан кэдэлдьистилэр, бэйэ-бэйэлэрин сытыр?а?ан ыла-ыла к?п кутуруктарын хамсатан эйэргэ?эн дуу, сэ?эргэ?эн дуу бардылар.
Ити кэм?э б?т?нн?? т?? та?астаах ки?и хаар хаптаччы баттаабыт балааккатын и?иттэн с?р сымсатык ньылбы ойон тахсан итииргээбит курдук бэргэ?этин кэтэ?ин диэки сэгэччи анньар. Дьэ уонна хомурах анныттан уп-у?ун сыар?атын туруору анньар, утуйан турбут та?а?ын-сабын, малын-салын дьып-дьап кэлгийтэлиир, ыттарын аалыктарын бэрийэ т??ээт: «Бата-бата!» – диэн хамаанда биэрэрин кытта, бэйэ бодолорун тардына охсубут ыттар барахсаттар иннилэрин хоту му? кыраайынан т???нэн кэби?эллэр.
Били к?рб?т тура?ас ура?аспыт ыт сыар?атын тохтотор тарыыр маспыт эбит. Оттон со?уйа истибит са?абыт «спидола» сэ?эргиир сонуна буолла. Хоту дойду хо?уун булчута Уйбаан Кырбы?аа?кын хо?урах анныгар хонон ааста?а ити. Ыттарын да а?аппакка, бэйэтэ да ?ссэнэрэ к?ст?бэккэ ойутан хаалла?а эчи су?алын.
