– Кытылга са?а кэлбиппит, – диэн кэргэнигэр дьиэни булбут ки?и курдук эрэллээхтик эппитэ. У?а-ха?ас тэйэ хаамыталаан дьиэ баар сиби?ин ол эрээри булан к?рб?т???. Тыалга баарыстатан лаппа халыйдахтара. Илин диэки биэрэстэ курдук бардахха туга-ханныга биллии?и.
Оту ха?ан та?аарбыт сирдэригэр чаас кэри?э тохтоон к??-дьаа кэпсэтэн, ол быы?ыгар о?олорун к?р?н-истэн са?а-и?э б??? буолан ньамала?аллар. Улахан уоллара «дьиэ да дьиэ» диэн ??йэ-хаайа тутар, кыыстара ас к?рд??н ууга-уокка т??эрэр. Ол аайы:
– Дьиэ?э ?сс? тиийэ иликпит, онно тиийдэхпитинэ биирдэ ки?илии а?ыахпыт, – диэн нэ?иилэ уоскуталыыллар.
Дьиэ барахсаны бэйэлэрэ да ахтыбыттара с?рдээх. Уйбаан Ки?илээх булчутуттан ылбыт ?с ытыттан биирин талан бэриэччитин солбуйар, илин диэки хайы?ыннаран баран: «Бата, бата!» – дииригэр ыта ?йд??б?т?х курдук мылаччы туттар. Анараа ки?и соруйар тылын ?й?лээн ыйыппатах. Араастаан нууччалаан к?р?р?гэр букатын кы?аммат, маатырылаата?ына эрэ кутуругун хамсата т??эр. Хайыай, бэйэтин ытын уларытан к?л?йэр:
– Атас! Дьиэ?э тириэрт! Бата! – диэтин кытта ыта ?с хоту иннин хоту дь?кк?йэр. Чаас а?аара бараат, иччитин хамаандатын истибэт буолан хаалар. Ытым быста сылайда?а диэн, а?ата-а?ата ыыта сатыырын букатын истибэт. Хата, чуга?аата?ына, ырдьыгыныыр, суо?ур?ана ?рэр уонна сытынан кэби?эр. Атын ыттара хонук сирдэрин булбут курдук хаары хасталлар. Уйбаан да ону хайыай, араа?а, манна хоноллоругар тиийэллэр. Балаакка туруорар то?оостоох сири к?рд?? сылдьан мас чоройон турарыттан и?нэн охто сы?ар. Уу а?албыт ма?а быгар диэн ма?най онно эрэ кы?аммат. Ол туппахта?а сылдьан сыыр сырайыгар кэтиллэр. Ыттара ол хаххатын булан тохтообуттар эбит. Ону дь?л? ха?ан балаакка туруордахха тыал баарыстыа суох. Сыар?атыттан тимир к?рдьэ?ин ыла кэлбитигэр кэргэнэ:
– Хайа, хонор буоллубут дуо? – диэн со?уйа т??эр.
– Ытым барбат. Балаакка туруоран баран бэйэм к?рд??н к?р??м. Тимир о?оххун булаар эрэ, мас баар бы?ыылаах.
– Оо, бэрт эбит. Хата, миин и?иэхпит.
Тимир к?рдьэ?инэн хаары биирдэ-иккитэ ха?ыйа тарыйбытыгар туох эрэ харааран к???ннэ. Ону баран туппахтаабыта мас буолла. Испиискэтин уматта?ын аайы тыал саба охсон и?эр, туох мас сытара биллибэт. Лаппа ха?ан баран туппахтаабыта, дьиэ т?нн?г?н ?рд?нээ?и б??р?к ма?а буолла. Т?нн?к суох. ?сс? дь?л? ха?ан баран, и?ирдьэ т?б?т?н уга сытан испиискэ уматан к?рб?тэ: дьиэ и?э ортотугар диэри хаар, аан баара биллибэт. Утары ала-чуо биир сиринэн хаар ?рдээбитинэн сылыктаата?ына, хал?ана букатын да суох бы?ыылаах.
Балааккатын дьиэ хаххатыгар туруоран, били чоройор ма?ыттан бы?ыта сынньан быр-бааччы, дьэ, ки?илии а?ыыллар. Дьоннорун утуталаан баран, кыра?ыынынан умайар тыал саба ?рбэт банаарын илдьэ дьиэтин ?сс? ?ч?гэйдик чинчийэ тахсар. Бу сырыыга аан баар сирин ту?унан ки?и киирэригэр-тахсарыгар табыгастаах гына ыраахтан дь?л? ха?ар. Сэрэйбитин курдук, хал?ана букатын да суох. О?ох турбатын ту?унан дьиэ ?рдэ хобордоох са?а дь?л???ст??х. Ол турда?ына кэргэнэ Шура т?нн?г?нэн ???й?р.
– Хайа, ки?и олоруу?у дуо?
– Утуй-утуй. Билигин туга биллиэй.
– Эрдэ дии. К?м?л????м ээ.
– Аана, т?нн?гэ суох, ??лэ?э а?а?ас, орто сиэрдийэтинэн чэ? дьиэ?э ки?и хайдах олоруон ?й?м хоппото. Бу айылаах кэбилээн бараннар, эгэ кэлэн биир к?т?х ма?ы хаалларбыттара буолуо дии саныыгын дуо? – Уйбаан дьоннорун бу айылаахха а?алтаабытыттан куола?а титирэстээн ылар. Бэйэтэ эрэ эбитэ буоллар, хомура?ы да хастан утуйа сылдьыа этэ.
– Хайа, Уйбаан, хайдах буоллу?? Бу диэн. Онноо?ор уоттаах сэриигэ умса анньыллыа? турар. Манна би?игини ким да к??эйэн ??рэн а?албата?а, бэйэбит ба?атыйан кэлбиппит. Оччолоох эрэйи-кы?ал?аны ?сс? да к?рс??хп?т турда?а…
– Оо, сэгэрим барахсан! Санаабын к?т?хт???? ?ч?гэйин! Эн эрэ м?лт??б?т?рг?н, ?ч?гэй буолуохпут. Ыттарым сынньаннахтарына, ма?ы да булаа инибит. Тимир эрэ баар, бири?иэн да баар. Онон ?л?н-охтон биэриэхпит суо?а!
Иккиэн тиритэ-хорута тибилийэн дьиэ и?ин ыраастаан кэби?эллэр. Тэлгэ?э хаарын тула олбуор курдук ч?м?хт??т?лэр. Бу тухары биир харда?а?ы да булбаттар. Уйбаан о?ох ?рд?н чинчийэ дьиэ ???э тахсан к?рдьэ сылдьан хал?ан булан ылар. Хата, о?оххо укпатахтар эбит. ??лэс дь?л?????н тугунан ба?арар б??л???э. Хапта?ыны сыар?атын адарайыттан ылыа, оччо?о т?нн?к да торуллуо. Дьиэ б?тэйдэннэ?э ол дии! Икки-?с к?н били и?нэн охто сыспыт лаабыс ма?ынан оттунан эриэхтэрэ. Кытылы кэрийэн, онуоха диэри тугу эмит булаа ини. Ыттара барахсаттар дьиэни эрэйэ суох буллардахтара бэрдин. Ки?итээ?эр айыл?а?а чугастара к?ст? сырытта?а, дьэ, ити баар! Сотору ыйда?арыа, дь?кээбил уота кутааланыа, халлаан сыыйа сырдаан да барыа. Биир эмэ кыыл таба баар ини. Били тимир лиистээх киирээр диэбит о?онньор олохтоох кыыл баар диэн эрэрэ.
О?олоро турууларыгар кэ?эс тэлгэ?э, сып-сылаас дьиэ бэлэм буола т??эр. Мал-сал, и?ит-хомуос барыта орун-оннун була т??эр. Арай а?алара ыттарын илдьэ ханна эрэ баран хаалбыта о?олору туохха?ыппытыгар ийэлэрэ:
