А?ата Нам?а кэлэн прорабтыы сылдьан уолун ы?ыртаран ылбыта. Са?ардыы бииргэ олоруох курдук буолан и?эн, Модукка тутуу ыыта тахсыбыта. Уйбаанын Модуттан т?р?ттээх эдэр уолга олохтообута. Маны Дьыл?а Хаан ыйаа?а бы?ыылаах диэххэ с?п. Саа?ыары Модут Маайыгар ыанньыксыттыы сылдьар кыыс а?ыйах хонукка убайыгар киирэн, та?а?ын-сабын бэрийэн тахсыбыта. Уйбаан онно кыыс туттара-хаптара т?ргэнин, чэнчи?ин бэлиэтии к?рб?тэ. Баата ыстааны, тэлэгириэйкэни биир к?н тигэн б?тэрбитин с??? санаабыта уонна ?лэ-хамнас ки?итигэр абыраллаах кэргэн буолуу?у диэн т??йб?тэ. Сайыныгар кыыс аны фронтовик а?атын ыарыылыы киирбитэ. Сэриигэ ылбыт баа?а к?б?н ол эрэйдээх у?аабата?а. Уйбаан, кыыс убайа Б??т?рд??н тэ??э сылдьан, а?аларын харайсыбыта. Онно кыыс уолу сэргии к?рб?тэ чахчы, онон иккиэн биир айылгылаах дьон т?ргэнник чуга?ыспыттара. Уйбаан трактористар курс-тарын б?тэриитэ холбоспуттара уонна «Карл Маркс» колхоз биригээдэтигэр киирэн, Лена т?рд?гэр Остуолба хайа чуга?ыгар Хоохучча?а ыкса к?????э диэри балыктыы хойуук тыынан киирбиттэрэ. Ол кы?ын Уйбаан К????ргэ столярдаабыта, Шура балыы?а?а санитаркалаабыта. Дьэ ити 1954 сылтан ыла, Уйбаан аармыйа?а сулууспалаабытын аахсыбатахха, эдэр дьон хоту олохсуйбуттара.
Маны аахпыт дьон: «Ки?и ыал буолара судургу да эбит!» – дии саныахтарын с?п. Били, Эллэй Боотур Омо?ой Баай мара кыы?ын, ?лэ?э-хамнаска эриллибитин таба к?р?н, кэргэн ылбытыгар майгыннатыахтара. Би?иги да дьоммут ?б?гэлэриттэн харыс хаалбатах бадахтаахтар. Ол эрээри Уйбаан с?рэ?ин с??йб?т кыргыттар да бааллара. Ону кэлэргэ ха?ааныа?ы?. Оттон бу сырыыга олох оскуолатыгар Чылаа кырдьа?астан у?уйтарбытын умнумуо?у?. Ол кырдьа?ас Эллэй э?эбит ту?унан эппитэ-тыыммыта и?эн итинник бы?аарынна?а. Тас к?р??? кытта ки?и ?лэтэ-хамна?а дь??рэлэ?эрэ сэдэх к?ст??. Кыыс кылааннаа?ын уол о?о уон у?уктаа?а бэйэтигэр тэ?нии к?рд???.
Сыар?а сы?аа?а дэгдиргиирэ т?ргэтээбититтэн уонна у?а-ха?ас охсуоламмытыттан Уйбаан бала?ана чуга?аабытын сэрэйдэ. Били утуйан айанныах буолбута баара, бииртэн биир санаа тыыннаах хартыына буолан, т?б?т?н и?игэр к??рчэхтии ытыллан олорор. Олору барытын ситэр кыаллыбат. ?т?? да, м?к? да ?йэлээх ?йд?б?ллэр ?лл?кт??ллэриттэн бу сырыыга Аччыгый Лээхэпкэ аан бастакы айаннарын ахтан аа?ар, араа?а, ааспыт сырыыга быктарбыппытын ситэрэн-хоторон биэрии?и.
Уйбааннаах Лээхэпкэ киирэргэ 1962 сыл сайыныгар дуогабар т??эрсибиттэрэ. Оччолорго т??лээх та?ас к?ст?р? бэрт кырыымчык этэ. Харчы да суо?а бэрдэ. Онон, санан да сананардыы сананыахха диэн, са?а туттубут ат эккирэтэр дьиэлэрин «Приморскай» совхозка атыылаан кэбиспиттэрэ. Дьэ ол кэнниттэн, ту?а?а туруо диэбиттэрин к?рд?лэр да атыыла?ан, син бэлэмнэммит курдуктара.
Ар?ааттан аа?ан и?эр караваны к?рс? киирэр кэмнэригэр бухта?а муус хал?а?ата ыга анньан кэби?эр. Ыраах рейдэ?э турар «Леваневскай» диэн кыра ледоколу кытта кэпсэтиилээхтэрэ. Аны онно киирэргэ катерданыахтааххын. Дьэ ол и?ин Уйбаан кытылга киирэн хаамыталаабыта ха?ыс да хонугар, муус арыый дьай?аран, ??стэн биир катер кэлэн анньыллар. ?р?ксээхтээх уолаттар ?гд???л???н тахсан б????лэк диэки т???нэн кэби?эллэр.
– Хайа, до?ор, бачча долгу??а ханна бараары кытылга киирди?? – диэн са?ара-са?ара катердаах уол аргыый а?ай киниэхэ чуга?ыыр.
– Ээ, катер мана?абын.
– То?о?
– «Леваневскайга» бырахтараары. Лээхэбинэн аа?ар хараабылга киллэриэхтээхтэр этэ.
– Кэл, быра?ан биэриэм.
– Со?отох буолбатахпын, та?а?ас да баар. Аны ыттардаахпыт.
– Тугуй? Лээхэптэн сылдьа?ыт дуо?
– Ээ, са?а киирэ сатыыбыт. Урут сылдьыбатах дойдубут. Бултуохпут этэ.
– Оттон дьоннору??
– Дьоннорум диэн – бэйэм кэргэттэрим. ???э бааллар. Биир-икки чаа?а суох хомуна охсубаппыт буолуо. Уонна биир сырыыга баппат дьоммут.
– Ол ха?ыа?ытый?
– Кэргэним ?с о?отунаан…
– Ыалынан киирэр буоллаххыт. Онно б????лэк баар дуо?
– Суох. Биир бала?ан баар буолуохтаах.
– Бай! О?олор ??рэхтэрэ…
– Саастара кыра, улаханым алтатыгар сылдьар.
– Дьэ, до?ор. Дьиктини кэпсиир ки?и буоллу?.
– Итиннэ туох дьиктитэ баарый?
– Оттон билбэт-к?рб?т сиргэ ?с кыра о?ону илдьэ барыы – дьикти буолбатах дуо? То? ха?аа бала?а??а, ма?а-ото суох дойдуга…
– Хоту дойду суруллубатах сокуоннаах дэ?эллэр. А?ыйах хонукка оттор мас баар ини.
– Онтон?
– Бачча ки?и ма?ы ба?ас булуллуо. К?рб?кк?н дуо, кытыл барыта мас дии?
– Буолтун и?ин, саха санамматын санаммыккыт.
– Онон дьэ туох диэн буолла? Иккитэ-хаста кырыныаххын с?п дуо?
– Мууспут хайыыра буолла?
– Чэ, ???э тахсыах, саара?ныы турдахха сарсын буолан хаалыа. Муора хараабыла би?игини к???тэн турбата чахчы. Баттаспатахпытына, ыырбыт ыраатар.
– Бэйэ? тахсары? дуу. Мин катербыттан тэйэрим сатаммат. Манаатахпына табыллар. Уонна бастаан уолаттарбын илдьэттиэм. «Леваневскай» диэти? дии. Олору кытта кэпсэтэн, катердарын ыыттарыам.
Инньэ гынан ол к?н? бы?а т?тт?р?-таары мэскэйдэнэн, син ледоколларын этэ??э булаллар. Катердаах уол, эмиийдээх о?ону к?т??? сылдьалларын к?р?н, т?б?т?н бы?а илгистэр. С?хп?т?н омунугар:
– Хайа, до?ор, ол тиийиэхтээх бала?а??ыт булуустаах дуо? – диэн ыйытар.
– Дьэ билбэтим. Ону то?о ыйытты??
