La misforma vizagxo de Ratobucxulo esprimis nek lacon nek malplezuron. Sxajnis, ke la grandegulo centuriestro kapablas tiel pasxadi la tutan tagon, la tutan nokton, kaj ankoraù tagon - tiom, kiom necesos. Plu tiel pasxadi, metinte la manojn sur la pezan zonon kun gxiaj kupraj platetoj, same jxetante la severajn rigardojn jen al la fostoj kun la ekzekutatoj, jen al la soldatoj en la gardocxeno, per la pinto de sia vila boto same indiferente forpusxeti la survoje renkontatajn homajn ostojn, blankigitajn de la tempo, aù malgrandajn silikojn.
La kapucxulo estis sin instalinta sur tripieda tabureto nemalproksime de la fostoj, kaj sidis serena kaj senmova, nur foje-foje li pro enuo fosis la sablon per vergo.
La antaùa aserto, ke ekster la legiancxeno ne restis ecx unu homo, ne tute gxustas. Ekzakte unu homo ja tie estis, kvankam ne cxiuj povis lin vidi. Li lokis sin ne sur tiu deklivo, kie estis lasita la pasejo sur la monteton kaj de kie oni povis la plej oportune spekti la ekzekuton, sed sur la deklivo norda, ne la malkruta kaj facile surirebla, sed la malglata, kun eroziajxoj kaj fendoj, kie sin krocxante je la senakva tero malbenita de la cxielo, en rokkrevajxo, provis vivi malsana fig’arbacxo.
Gxuste sub gxi, sub la arbacxo donanta nenian ombron, sin instalis tiu sola spektanto - ne partoprenanto! - de la ekzekuto, kaj tie li sidis sur sxtono ekde la komenco, jam pli ol tri horojn. Jes, por spekti la ekzekuton li elektis ne la plej bonan sed la plej malbonan lokon. Tamen ankaù de tie la fostoj estis videblaj, tra la kordono videblis ankaù la du brilmakuloj sur la brusto de la centuriestro, kaj tio, versxajne, plene suficxis al la viro, kiu evidente volis eviti troan atenton kaj eventualan cxikanon.
Sed antaù kvar horoj, kiam la ekzekuto estis komencota, tiu homo, tute male, agis ecx tre atentige, kaj supozeble gxuste tio nun devigis lin sxangxi sian konduton kaj sin retiri.
Antaù kvar horoj, kiam jxus pasinte la kordonon la procesio atingis la pinton, li unuafoje aperis cxi tie kaj aspektis kiel homo evidente malfruigxinta. Li anhelis, sur la monteton li ne pasxe iris sed kuris, li dispusxadis la antaùirantojn, kaj kiam li vidis, ke antaù li, same kiel antaù cxiuj aliaj, fermigxis la gardocxeno, li naive provis, sxajnigante ke li ne komprenas la kolerajn avertokriojn, tragliti inter la soldatoj sur la lokon mem de la ekzekuto, kie la kondamnitoj jam estis decxarigataj. Pro tio li ricevis sur la bruston pusxegon per la malakra ekstremo de lanco, kaj forsaltis de la soldatoj kun krio esprimanta ne doloron sed malesperon. Al la pusxinta lin legiano li jxetis malklaran kaj tute indiferentan rigardon, kiel homo nesensiva pri korpa doloro.
Tusante kaj anhelante, tenante sian manon sur la brusto, li kuris cxirkaù la monteto, sercxante sur la norda deklivo ian ajn interspacon en la gardocxeno, kie li povus tragliti enen. Sed li malfruis. La ringo jam fermigxis. Kaj la viro, kies vizagxon tordis aflikto, devis rezigni siajn provojn penetri al la cxaroj, de kiuj oni jam malsxargxis la fostojn. Tiuj provoj povis rezultigi nur lian areston, kaj esti arestita en tiu tago neniel akordis kun lia plano.
Tial li deiris malantaùen al la rokkrevajxo, kie estis pli kviete kaj kie neniu lin gxenis.
Nun, sidante sur sxtono, tiu viro, nigrabarba, kies okuloj pusis pro la suno kaj maldormado, sopiregis. Jen li suspiris, malfermante sian eksbluan, malpure grizan taliton trivitan dum la vagadoj, kaj nudigis la kontuzitan bruston, sur kiu fluetis la malklara sxvito; jen li, en neeltenebla turmento, levis la okulojn al la cxielo kaj observis la tri vulturojn, kiuj jam delonge kroze sxvebis en la alto antaùsentante baldaùan regalon; jen li fiksis sian senesperan rigardon sur la flavan teron kaj vidis tie duone disfalintan hundan kranion kaj kurantajn cxirkaù gxi lacertojn.
Lia turmento estis tiom granda, ke fojon post fojo li rekomencis paroli al si mem.
– Ho, stultulo mi estas! - li murmuris, en sia animdoloro sxanceligxante sur la sxtono kaj per la ungoj skrapante sian brunhaùtan bruston, - stultulo, malsagxa virino, timulo! Ne homo mi estas sed kadavrajxo!
Li silentigxadis mallevante la kapon, poste, trinkinte el sia ligna pendbotelo kelkajn glutojn da varma akvo, li denove plivigligxadis, ekprenante jen la trancxilon, kasxitan sub la talito sur la brusto, jen la pergamenon kusxantan antaù li sur sxtono, apud kalamo kaj inkujo.
Poste:
Nun Levio Mateo senespere skribis per la akra kalamo jenon:
Tion skribinte li senlarme singultis kaj refoje per la ungoj skrapis sian bruston.
