
Куорсуннаах са?а айымньытыгар уларыта тутуу сылларынаа?ы кыра куорат улахан кы?ал?алара аа?ааччыга тиийимтиэ гына ойууланар. Новелла геройа куорат араас т??лбэлэригэр к??? сылдьан дьон-сэргэ ?й?-санаата, олохсуйбут ?гэстэр хайдах уларыйбыттарын сатабыллаахтык арыйар. Ааптар куорат ???йээннэрин, судургу дьон олохторун хомо?ой тылынан хо?уйар. Манна киирбит кэрчиктэртэн ти?иллэн, Дьокуускай куорат саІа алыптаах, таабырыннаах сирэйэ айыллар.
Е.В. Слепцова-Куорсуннаах
Т??кэтэх ырай
Ма?ан переулога. Ч??чэ Маня
I
— Т??? да бу дойдуга т?р??б?т???м и?ин, туохтаа?ар да хаар т??эрин к??тэбин…
Уокка сыраллыбыт муос куукула курдук мырчыста?ас, ол эрээри хайдах эрэ о?олуу сирэйдээх эмээхсин, баран хаалыа диэбиттии, сымна?ас илиитинэн миигин харыбыттан тутан олорон кыыгыныыр. ?т?р-наар кими да кытта кэпсэппэтэх бы?ыылаах. «Бы?ыылаах» буолуо дуо, кэпсэппэтэх буолан сэргээн истэр ки?иэхэ т?бэ?эн, умнулла сыспыт кэ?иэхтээх куола?а са?а холбоммут араадьыйалыы хардьыгыныы-хардьыгыныы к?бдь??рэр. Бу – субан туруйа курдук собус-со?отох ыалым эмээхсин. Кини олбуоруттан быкпата?а сыл а?аара буолла. Хайа эрэ к?ст?бэт ки?и кэлэн, тыа?а-уу?а суох ас сыы?а быра?ан аа?ар.
Би?иги уулуссабыт – Строителлар уулуссаларыттан Халтурин уулусса?а киирэн а?ыйах хардыыны о?ордоргун эрэ, «Ма?ан переулога» диэн ааттаммыт куорат кииниттэн алыс ыраа?а суох да сыттар, билигин дьэбэрэ?э тимириэхчэ буолбут кэтэх дьиэлэрдээх, ?т?хс?йэ бы?ыытыйбыт т??лбэ о?ото. Оттон урут манна балачча кыахтаах дьон олорбутун туо?улуур модьу-та?а к?р??нээх, киин хочуолунайтан оттуллар буолан ха?ан да кырыарбат дьэндэспит улахан т?нн?ктэрдээх дьиэлэр уулусса икки ?тт?нэн кэчигирэ?эн тураллара. Нуучча ха?аактара эрэ кыайа тутан о?орбут, олбуор а?аарын б?т?нн?? нэлэс гыннарар с??кэннээх мас аартыктардаах, ?рд?к эркиннэрдээх к?р??лэр киэ? тиэргэннэрин истэригэр туох да ааттаах буола турарын сатабыллаахтык кистииллэрэ. Суола-ии?э кы?ыл кумахтан кутуллубут бэрт дэхси, ыраас буолан, о?о аймах таптаан оонньуура. Оччолорго уулусса чуумпута, б?чч?мэ олохтоохтору барыбытын ??рдэрэ.
Манна 70-с сыллар б?т??лэригэр а?ам т??рт хостоох, та?ыгар баанньыктаах, улахан ыскылаат сарайдаах уора?айа турбута. Ма?най куоракка киирдэхпит утаа уулуссабыт олус сэргэх, ача к??х мастарынан суугунуур палисадниктардаах, бэйэ-бэйэлэригэр киэптэ?эрдии бииртэн-биир дьэрэкээн о?уордаах ыстаабаннарынан симэммит дьиэлэрдээх, уу-хаар хоммотох кураанах миэстэтэ этэ. Дэлэ?э да?аны, переулокпытыгар киирдибит да?аны атахпыт та?а?ын туура тэбэн атах сыгынньах дыгы?а с??р??хп?т дуо. Дьиэбититтэн а?ыйах хаамыылаах сиргэ кы?ыл кирпииччэнэн тутуллубут халы? истиэнэлэрдээх, кыара?ас т?нн?ктэрдээх, бы?ыыта, былыргыта хайа эрэ баай ки?и туттарбытыгар с?пт??х, хас да кырыылаах кырыы?алаах дьиэ баара. Ити дьиэ к?н???н аана лип хатаа?ыннаах буолара. Оттон т??н?н би?иги харахтаабатах мааны массыыналарбыт кэлэн, ?йэбэр ??йбэтэх ?ч?гэйкээн хоруопкаларбын адьас тыа?а-уу?а суох тиэйэн баралларын утуйар хо?ум т?нн?г?нэн д?р?н-д?р?н к?р?р?м. Онон сылыктаатахха, кистэлэ? ма?а?ыын бы?ыылаа?а.
Би?иги обургу олбуорбутуттан кыра а?аарын хайа охсон ылан, атын ыал буруо та?аарбыттар. Ол дьиэ му?ур хотуна – бу мин орой мэник о?о илиибин салыбырыы тутан олорор ч??чэ Маня. Кини дьиэтин ки?и дьиэ диэ?ин хайдах эрэ тыла тахсыбат. ??тээнтэн эрэ обургу, орук мас арба?а?ыныы адьарыттыбыт кырыы?алаах самнархай ыыспа. Дьэ манна ким да таайбатах таабырына буолбут дьэбириэй эмээхсинэ ч??чэ Маня чу?кук оло?о би?иги харахпыт ортотугар т?м?ктэммитэ. Оччолорго, сэбиэскэй былаас к?ннээн турар кэмэ буолан, бары кэриэтэ айыыттан-абаа?ыттан аккаастаммыт атыйыыстар этибит. Оттон эмээхсин, икки харахтаахтан кистээн-кистээн, т??ннэри та?ара холоругун иннигэр б?к т??эн олорон кириэстэнэн сапсынарын хомсомуол о?олор, би?иги, саалабыт т?нн?г?нэн с??рг?л?? к?р?рб?т. Ч??чэ Маня, билигин санаатахха, та?ара?ыт эбит. Арыт т??н кыра наада?ар та?ырдьа та?ыстаххына, аана лабыр?аан олорор буолара. Би?иги олбуорбутугар киирэр куруук сабыылаах т?нн?г?н н???? к?рд?хх?, с??нэ улахан ки?и к?л?гэ та?ара?а ??эн то?хо?нуура. Онтон эппит сала?ан т?ргэнник атахха биллэрэрбит. Эмээхсин дьиэтиттэн оччолорго да дэ??э быгара. Ол та?ыстар эрэ уора?айын и?э куоска ньаа?ынаа?ынынан, ыт моргуорунан туола т??эрэ. Кэлин б?д?г?рэ кырдьан баран, ч??чэ Маня килиэп да ыла барара ыараабыта. Арай биирдэ тахсыбытым, олбуорун иннигэр тайахтанан олорор. Улаханнык кэпсэппэт бэйэтэ миигин ы?ыран ылан, а?ыйах харчы биэрэн, килиэп, ??т атыыла?арбар к?рд?ст?. Онтон ыла олбуорум иннигэр то?уйан ону-маны атыыла?ыннарар идэлэннэ. Мин куттанан дьиэтигэр киирбэппин. Эмээхсин тимиччи т?сп?т, мо?ой курдук т?г?р?к хара хара?а туох эрэ дьикти тымныы суостаа?а, онон уулусса дьоно бары да дьиксинэрбит, толлорбут.
– Хаар сып-сырдык суор?анынан бу кирдээх куораты б?р?йдэ?инэ, мин санаам арыый сырдыырга дылы гынар.
Эмээхсин тугу эрэ кэпсээри о?осторун таайан аттыгар намы?ах мас лаабыска олордум.
– Мин тугу кэпсиирбин истиэххин ба?ара?ын дуо? – диэн баран аатта?ардыы илиибин имэрийэр.
– Ыы-?ы, – кэ?и?ниибин.
К?????? к?н хара?арыа эрдэ. Хаар хантан эрэ ыраахтан с?рэ?элдьээбиттии кыырайан кэлэн, ириэнэх сири булаат, тута ууллан, уостан хаалар. Тэйиччи о?олор тустан булумахта?аллар.
II