— Ага, ёй лёгка быць патрыёткай,— пакрыўдзілася Надзя.— Няхай бы яна пабыла на іх месцы. Соня расказвала, пасля якога нюхання яны ішлі з пагулянкі. Адзін уласавец так чапляўся да Валі! Набычана ўставіўся на яе і чаўпе: «От ты ўсё дзярэшся: мы і шкурнікі, і здраднікі... То чаго ж вы ліпнеце да нас? I зоркі разам з намі ў небе лічыце, і абяцаеце замуж за нас павыходзіць, як вайна скончыцца. Чаго?» А Валя — ты ж ведаеш яе хватку, не забыўся, можа, яшчэ? — сячэ і паліць: «Дзівак!.. Дык жа дзе цёпла, туды і рукі працягваеш, каб пагрэць іх. Зразумеў?.. А замуж я магу выйсці за цябе хоць зараз, толькі скажы мне па сакрэту, дзе немцы маёнтак табе выдзеляць за верную сдужбу. Хачу стаць графіняй. Ха-ха-ха!.. Ён звёў рыжыя бровы: «Кручаная ты дзеўка, Валянціна. І сапраўды, відаць, рукі пагрэць табе хочацца, і гэткай высакароднай карціць павыстаўляцца: усё вочы колеш. А што, калі б я цябе зараз да обер-лейтэнанта?.. Каб пацікавіўся бліжэй, што яно такое — тваё высакародства?» Гэта Валя толькі магла так — яна ўсміхалася: «Скажы мне, горды рыцар, як пішацца слова «дабро»? 3 вялікай ці з малой літары? — I не дала апамятацца ўласаўцу: — Не ведаеш? А вось обер-лейтэнант, відаць, ведае, што з вялікай. Хадзем папытаем?» Тут і Соня ўставіла сваё: «Не, давайце запросім обер-лейтэнанта сюды, у наш вясёлы гурт. Чалавек ён культурны, абыходлівы, з ім цікава будзе». «Не трэба,— запярэчыў уласавец. Пасядзеў, уставіўшы вочы ў дол, рэзка ўскінуў галаву: — Гляджу я на цябе, Валянціна, і думаю: да каго б ты была падобная, каб табе вусы прыклеіць?» «А няўжо падобная была б?» — пляснула Валя далонямі. Яна здагадалася, каго ён меў на ўвазе. I смуглявая ж, і нос з гарбінкай... Уласавец калюча, яхідна ўсміхнуўся, але адразу ж патух, прыгнуў плечы і нібы сціснуўся. «Кручаная ты, Валянціна, і дужа хітрая — усё на мазгі гарачым капаеш. Прызнайся, ёсць у цябе хто ў партызанах ці не?» «Ха-ха-ха! — закацілася рогатам Валя. Раўнуеш?»
— Вось такое было там нюханне,— закончыла расказ Надзя.
— Што паробіш! — развёў рукамі Аляксей.— Пасушыце зубы з тымі кавалерамі, пафліртуйце...— і дадаў. весела ўсміхнуўшыся: — на карысць Радзіме.— У вачах яго раптам загарэліся хітрыя іскрынкі.— Толькі глядзіце там!.. А то хаханькі, хіханькі ды, чаго добрага...
Надзя засмяялася:
— Раўнуеш? Раўнуйце, раўнуйце, злей ваяваць будзеце. Зноў жа, мацней...— Яна не дагаварыла, што «мацней», толькі бліснула вялікімі белазорымі вачамі. Ды ёй і не трэба было дагаворваць, Аляксей усё зразумеў. Скаааў з вясёлай жартаўлівасцю:
— А мацней некуды. Зразумела? Так і перадай дзяўчатам... Але, Надзейка,—да справы. Што яшчэ ў цябе?
— Яшчэ Вера перадавала асабіста табе. Прасіла, каб слова ў слова. Адзін уласавец, з пастаяльцаў вашага двара, падышоў да маці вашай і кажа: «Хадзяйка, дзіўны сон сёння сасніў я. Быццам ёсць у цябе сын, і быццам пайшоў ён у савецкую банду. А мы твайго бандыта злавілі. I прысніцца ж!.. Дык што скажаш, хадзяйка?» Маму як токам ударыла: шапарнуў хто? Божа літасцівы!.. Узяла сябе ў рукі, усміхнулася: «Харошы сон». Уласавец здзівіўся: «Харошы? Чаму?» «Значыць, не зловіце». Ён збянтэжыўся: «Дык што, сапраўды твой сын не ў Германіі, а ў партызанах?» «Ну во, хто ж на жарт адказвае сур’ёзна? На жарт — жартам».— Яна завярнулася і пайшла ў хату, а ён услед ёй: «За такія жартачкі — каб гаўптман пачуў!..» — Над Надзіным тварам навісала кучаравая галінка бярозы. Дзяўчына сарвала лісток з яе, прыклала яго да вуснаў, быццам пацалавала, уздыхнула.— Гэта я слова ў слова пераказала. Цяпер вось яшчэ. Вера гаварыла, што да таго ўласаўца трэба ёй прыгледзецца. Раніцай пра сон выдумляў, а надвячоркам украдкі ад сваіх чытаў нешта. Паазіраўся, ці няма каго на двары, шмыгнуў пад павець, выхапіў з халявы бота нейкую паперку і прыпаў да яе вачамі. А Вера за ліпай, што ў вас за плотам расце, стаілася. Ён прачытаў, хуценька сунуў паперу назад за халяву. Пакрочыў не ў хату, а да весніц. Вера выйшла з-за ліпы, кашлянула. Крутнуўся, як на стрэл. «Ты што?!» «Як што? Нічога». «I сапраўды, што я пытаю?» Разгубленая, горкая ўхмылка скрывіла яго рот.
Заціўкала птушка над галавой у вецці бярозы. Паспрабавала свой тоненькі спеўны галасок і змоўкла, нібы рыхтавалася, каб ужо заспяваць на ўсю моц і надоўга.
— Калі ён чытаў лістоўку, то дзе ўзяў яе? — гаварыла далей Надзя.— Нашу? Дык як яна трапіла да яго? Праз каго?
«Можа, трапіла і з іншага боку, ад Уладзіміра Якімава?» — мільганула ў Аляксея думка.
Надзя працягвала:
— Зноў-такі ж, калі лістоўка, то каго яна яшчэ сярод іх цікавіць? Пэўна ж, не аднаго яго... Усё гэта, Вера сказала, неадкладна пастараемся разузнаць і паведаміць вам... Ну, цяпер усё. Прывітанне Юру і ўсім астатнім.
— Наступны раз Юрка прыйдзе,— шматзначна сказаў Аляксей.
Яны развіталіся. Надзя, лёгкая, імклівая, як матылёк, хутка знікла за дрэвамі.