Маны барытын кытта сэ?э??э ураты дьикти уйа?ас сюжет арыллар. Саха сириттэн сэриигэ 45 ты?ыынчаттан тахса саамай басты? аттары хомуйан илдьибиттэр эбит. Бастаан омуктар кылгас атахтаах, у?ун т??лээх, улахан т?б?л??х аттары аты?ырыы, сэнии да к?р?лл?р. Ол гынан баран саха аттара тымныыттан куттамматтарын, бэйэлэрэ ха?ан а?ыылларын, ууну булалларын, тулуурдарын с???лл?р. Манна ?т?? бы?ыылаах-та?аалаах, к??стээх-кыахтаах Туо?ахта эмиэ тутуллан барар. Туо?ахта уонна Лэкиэс ахты?аллар-суохта?аллар уонна бэйэ-бэйэлэрин куруук к?рд?? сылдьаллар. Туо?ахта баа?ырбыт Лэкиэ?ин быы?ыыр.
Ураты ?йд??х ат Туо?ахта м?чч? туттаран, ыраах дойдутун ту?аайыытынан т???нэн кэби?эр. Онно араас бы?ыыга-майгыга т?бэ?эр. 1943 сылтан айаннаан ахтыл?аннаах алаа?ыгар Кыайыы кэннэ кыл тыынын а?алар, тапталлаах иччитин к?рс?р…
Уйул?ан общество оло?ун, дьон сы?ыанна?ыыларын бэркэ ойуулуурун та?ынан, айыл?а к?ст??лэрин, дьиктилэрин, кистэлэ?ин арыйан к?рд?р?р ураты дьо?урдаах.
Ки?и уонна ат таас ?йэттэн ыла до?ордоспуттар, биир тыыннаах, ?йд??х-санаалаах буолбуттар эбит. Суруйааччы сылгылар тугу ?йд??ллэрин-саныылларын, ба?аралларын-дьулу?алларын арыйыыта кэрэхсэбиллээх. Онуоха барыта кини, саха ки?итин бы?ыытынан, сылгыны ис с?рэ?иттэн таптыыра, с???р?-махтайара, с?г?р?йэрэ к?ст?р. Кини, Джек Лондон «Белый клык» айымньытыгар бэриниилээх ыты ойуулуурун курдук, сылгыга гиимин ыллыыр, ?р? тутар. Ол гынан баран ?сс? а?ары баран суруйааччы саха атын уратытын, дьиктитин арыйан к?рд?р?р, саха ки?итин дуорааннаах оло?хоттон ыла до?оругар с?г?р?й??т?н, тапталын биллэрэр.
Уйул?ан, бэйэтин псевдонима да этэрин курдук, маннык сюжетынан аа?ааччы уйул?атын хамсатар, долгутар, сэ?эни ки?и биир тыынынан аа?ар. Ааптар тыла-???, ойуулуур-кэпсиир дьо?ура кини били??и кэм прозаигын бы?ыытынан у?улуччу талааннаа?ын кэрэ?илиир.
Онон Уйул?ан били??и саха литературата сайдарыгар уонна ?рд?к та?ым?а тахсарыгар бэйэтин улахан кылаатын киллэрэр.
Варвара Окорокова,
филологическай наука доктора,
профессор, литературовед
<p>Бастакы т???мэх</p>Былыргы дьыллар былдьа?ыктаах быралыйар быраман мындааларыгар, урукку дьыллар уоттуйар уора?астаах, о?оллоох-охсу?уулаах уор?аларыгар иннинэн сирэйдээх, иэгэйэр икки атахтаах ки?илии кэбин кэтэр кэрдиис кэмнэрин кэриилэрин кэтэ?ин сэгэтэн к?рб?ттээ?им…
Икки атах тобугун аа?ар томороон илиилэрин бакыр тарбахтарыгар таас ?лт?ркэйин бобо тутар Таас ?йэтэ. Ол ы?ыранан, ырдьыгынаан кэпсэтэр ынырык кэм, у?уутаан онолуйа одуула?ар одуруун олох т?? ула?атын арыйан к?р????, к?нд? аа?ааччым, сэргиэ? буолаарай?
Чэй эрэ, оччо?уна буолла?ына…
Икки атах уутуйан ??ск??н иннинэ, босхо бастаах бодотуйуор диэри м?л?й??н сыллар ула?аларыгар суорба таас очуостардаах ыраах Саха сирин Дири? ?рэ?ин дьикти сэ?энин тимэ?э ???л?ннэ?э буолуохтун.
* * *
