– Өзің біл, мен онда даладағы жігіттерге барайын, бүгін ауа райы жақсы… Жалғыз өзім ішетін маскүнем емеспін ғой.
– Жарайды, ренжімеші, Толян. Өз-өзіме келіп, досыммен кездесуім керек.
– Жаңағы алаяқпен бе? Мен саған ескерттім, енді өзің біл, – деп, Толян шығып кетті.
Кіреберіс бөлмеде еденде бірнеше ер адам жатыр екен. Оларды өлік пе деп қорқып қалып еді, кейіннен мас болып я есірткінің әсерінен ұйықтап жатқандарын байқады.
– Қара, анау Кананың ағасы ғой, – деп сыбырлады Асқар, эмбрион тәрізденіп жатқан ұзын жігітті көрсетіп.
– Оны Евлоевтар құлдыққа сатып жіберіпті деп естідім, – деп жауап берді Дәулет.
– Не үшін? – деп таңғалды Асқар.
– Бірдеңе бүлдірген… Кейін айтамын.
Бұл үйге кіру үшін олар бір апта бойы биік шарбақ ішіндегі иттерге біресе ет, біресе сүйек тастап жүрді. Келісілген түні қақпадан «Жигули» шығып кетісімен, екеуі иттерге ұйықтататын дәрі қосылған ет лақтырды. Иттер тынышталған соң шарбақтан секіріп түсіп, ішке кірген.
Бұл үй туралы түрлі әңгіме айтылатын. Дәулеттің атасының айтуынша, соғысқа дейін бұл жерде қаңырап қалған жер үй болған. Ал соғыстан кейін сол үйді Ингушетиядан қоныс аударған шал мен алты баласы бар жас келіншек паналапты. Кейін шал қайтыс болған соң келіншек дүкенге еден жуушы болып жұмысқа тұрады. Дәулеттің атасы оның балаларына жәрдемақы тағайындауға көмектесіпті. Уақыт өте келе сол әйелдің балалары өсіп, тегіс сауда саласына жұмысқа орналасады. Екі қызы дүкенде сатушы болып, ұл балалары сауда базасындағы қоймаларда істепті. Жер үйдің орнына кішігірім үй салып, оны кейін кеңейте берген. Отбасы мүшелері көбейген сайын үй де кеңейе беріпті. Тоқсаныншы жылдары олар үйдің айналасын биік шарбақпен қоршап тастапты. Ол кезде жас келіншек қартайып, сол үйде жасырын арақ сатумен айналысыпты. Сыбыс бойынша, олар панасыз адамдарды малын бағатын құл етіп ұстапты. Ақырында бәрі отбасымен Ингушетияға қайта қоныс аударыпты да, тек екі ұлы осында қалып қойыпты. Жақында ауылда олар осы үйде қарызға батқан адамдарды қамап ұстайды, соңынан құлдыққа сатады деген шу шыққан.
Бұл Дәулет пен Асқардың осы үйде не болып жатқанын өз көздерімен көргісі келіп кірген беттері еді. Бір бөлмеде – ұйықтап жатқан мас еркектер. Екінші бөлмеде – үйіліп жатқан бос шөлмектер, спирт я басқа сұйықтық құйылған үлкен цистерналар. Басқа бөлмелер бос, кішкене қойма аспалы қытай құлпымен бекітілген. Асқар құлыпты әрі-бері шайқап көрді.
– Сындыра салайық, ана бөлмеде балға бар, – деді Дәулет.
– Жоқ, сыммен ашып көрейік, – деп жауап қатты Асқар. – Маған шаммен жарық түсірші.
Асқар біраз уақыт әуреленген соң, құлыптың ішінде бірдеңе сырт етіп, ілмегі ашыла қалды. Қойманың қабырғасындағы сөрелерде азық-түлік жатыр екен. Еденде бірнеше жәшік арақ тұр.
– Жоғарыда не бар екен? – деген Асқар төменгі сөреге тұрып, қолымен жоғарғысын ақтарып шықты да, ештеңе таба алмады. Төменге түсе беріп, аяғымен сөренің шетін басып қалды да, құлай жаздады. Сол сәт сөре бір жағына көтерілгенде Дәулет оның астында жатқан сөмкені көріп қалды. Іле-шала суыра тартып алды.
– Мәссаған! Мынау есірткі сияқты, – деп тақ ете қалды Дәулет, сөмкеден бөлшектеп байланған орамаларды шығарып.
– Тыныш! – деді Асқар, саусағын аузына тақап.
Іле-шала екеуі есікті жауып, сыртынан құлыпты ілді де, сарт еткізіп бекіте салды. Үйден бірталай қашықтыққа ұзаған соң, екеуі де велосипедтерінен түсті. Дәулет есірткінің бір орамасын ашып:
– Мұнымен не істесек екен? – деп сұрады.
– Қайдан білейін? Инеге арналған болар, одан да шегуге арналғанын көрейік, – деп жауап берді Асқар.
– Тамаша! Әкел! – Дәулет газет қиындысынан дөңгелектеп папирос жасады.
– Жаңа сен осы Кананың ағасы жөнінде не айттың? – деп сұрады Асқар, папиросты шөппен толтырып.
– Ол кезінде қылмыскерлермен араласты, көп ақша тапты, күшті көлік сатып алды.
– А, есімде, «бэха» ғой? – деді Асқар, демін ішіне тартқан күйі папиросты тұтатып жатып.
Шөп сытырлап жанып, қоңырсыған, ащылау иіс сезілді. Асқар жөтеліп, папиросты Дәулетке ұстатты.
– Сосын ұрлығы үшін оны құлдыққа салыпты, – деді Дәулет, түтіннен көзін сығырайтып.
– Сен оны қайдан білесің? – деп сұрады Асқар.
– Кана айтты. Үйлеріне келіп, тінту жасапты. Содан соң ағасы жоғалып кеткен, көлігі де ізім-қайым жоқ.
– Мынаның әсер ететін түрі жоқ, – деп, Асқар сәлден соң күліп жіберді.
– Тағы да шегейік, көп қой бізде! – деді Дәулет қуанғандай, жерден ыршып түсіп.
– Немене қыз сияқты секіресің?
– Өзің қыз, масайған неме!
Әлихан нағашысының үйі биік тас дуалмен қоршалған екен, оны Асқар байсымақтар салатын мазарға ұқсатты. Атасы ондай мазар туралы: «Ата-аналарыңды тірі кезінде құрметтеңдер, өлгеннен кейін қандай мазар салсаңдар да, керегі шамалы», – дейтін.
Асқар есіктің қоңырауын басты. Қақпа ашылып, ол көлікпен кең аулаға кірді. Қырда тұрған екі қабатты үй. Үйдің алды – асфальт төселген алаң. Оның оң жағында – төбесі жабылған, бірнеше көлік сыятын тұрақ, сол жағында – бассейні бар балалар алаңы. Үйдің артында – бақша мен жылыжай.
Әлихан нағашысы – бойшаң, толық келген адам. Спорт киімімен алауошақтың алдында газет оқып отыр екен.
