Кыычыкыын олус байбыт, нааа элбэх слэммит. Былыр биллэр баай дьон тугунан эмит аатырыахтарын баараллар эбит. Кыычыкыын т клйэ оосторго быаарыммыт. Кини ол окучаын нааа дири гыннарарга санаммыт. Окучаы хаарга нэилиэк дьоно бтнн сордоноллор. Оччолорго ханнык чгэй сэп-сэбиргэл кэлиэй? Буорун ииккэ кута-кута быанан тааараллар . Кыычыкыын лэлэтэр дьонун оус баынан аатар эбит. Кини бу аын ууннук буарар идэлэээ . Тоо? Клйэ хаар дьон, оус баа буарын кэтээн, ууннук лэлиэхтээхтэр уонна ууннук буан сымнаабыт эти кинилэр тргэнник сии охсон, лэлэригэр туруохтара . Кыычыкыын абааыны-таараны итээйэр кии диэн ааттыыллар. лэиттэр, эстиилэрэ-быстыылара буолан, кинини куттуурга быаарыналлар. Ол курдук кинилэр ардах тсптн кэннэ тыыннаах балыктары ыыппыттар. Кыычыкыын куттаммыт уонна, Аллараа дойду оонньоро балыгы мээнээ ыыппатаа буолуо диэн санаабыт да, окучаын кмнрн кэбиспит. Бу йээни атыннык эмиэ кэпсииллэр. Сорохтор таас ылаары хастарбыт дээллэр. Сорохтор сир анныттан балык тахсар диэн хастарбыт дииллэр. Ол гынан баран, хастарыытын чахчы хастарбыт. Билигин ол окучах онно хотоол сир буолан турар. Киниэхэ тииттэр нэн тураллар. Окучах онно Кыычыкыын кл илин ттгэр баар.
Тылы быаарыы:
1Кыычыкыын кл – Блтээи Чочу нэилиэгин сирэ. Нэилиэк киинэ Сыдыбыл дэриэбинэтин уугар сытар.
Икки Чохороон икки ардыгар Дэлгэртэн хоту Ампара Быстыбыта диэн сир баар. Ол аата манныктан буолбут.
Дардаар Боотурап Тоус сиригэр мухаа, кырдьан баран, сылдьыбыт.
«Аатырар хааннаах батастаах, ргс лээх Дардаар Боотураптара бу дуо?» – дии-дии биир кии итиннэ тнэритэ ктр, манна охторор.
«Оо, абаккам, бу кммэр тбээин, кл ктт оттон. Саатар, ообор Мэлтэгэр Боотурапка тбэспэт буоллаы!»
«Бай! Оннук оолоох буоллаххына, дьэ, уолгар этээр. Аны кн сэтинньи ый кыыл туолар киээтигэр тиийиэим», – диир да, туруору анньан кэээн баран, хаарын тэбээн биэрэр.
Дардаар, умнан кэээн, ону уолугар эппэтэх. Кн Мэлтэгэр туаыттан, айатыттан куобах бн сгэн, бэркэ саллан-сылайан кэлбитэ, куйах хатыытын курдук харахтаах, сарын, курбуах иччитэ кии ктн тэр. Хантан сылдьар, ким диэн киигиний диэн кэпсэтиии буолар.
«Дьэ, мин суол курдук сурахтаах, аат курдук ааттаах киибин. Ампара Хоуун диэммин. Мин быаас ааынан илдьиттээбитим. Оунан ытыалаарга, илиинэн охсуарга».
«Аыйах охтооум сайылыкпар хаалбыта».
«Оччоо илиинэн охсууох».
«йэбэр охсуспатах баайым».
Онуоха киитэ тахсан, кээлии-кээлии, куккууктуу-куккууктуу, тойон баын тосуйан хонор. Мэлтэгэр саныыр: «Бу икки атахтаахха айыыга киирбэккэ тннм диэбитим. Дьэ, бу кии айыыга киллэрэр буолла быыылаах».
Сарсыарда халлаан сырдыыта анараа баайы, кини тахсыбытыгар, рдгэр тэр. Охсор да, хотуппат. Соччо лрр-хаалларар курдук туттубат. Мэлтэгэр буоллаына таба охсубат. Аарыгаа олус. Хонноун аннынан ити ааар, бу ааар. Ону киирэр аан таыгар баанаа йнн турар быраата Сыспа Сыыах крн туран: «Ыа, курданыаххынан нии, курданыаххынан», – диэн киинэйэр. Ону йдн крбтэ, оус кутуругун курдук сууоа субуруйан ааар эбит. Онтукатыттан харбаан ылаат, икки тгл кхсгэ охсор. Киитэ: «Тохтоо, сп буоллум, крдбт кмспн ыллым! – диир. – Дьэ, т кии буоллаы, дьылалаа эрэ, т баран охтуомуй?»
«Мин курдук кии охсубутун кэннэ этэин ээ. Ортону аннынан кии буоллаым дии. с к толоруоу», – диир Мэлтэгэр Боотурап.
«с хонон баран суоллаар. Хоонньубар 12 кырсаны уктан турабын. Ону ылан баран, арааста тутан кээээр», – диэбит Ампара Хоуун.
Ол баран, Дэлгэр хоту ттгэр тиийэн лбт.
Мин олорор сирим кыракый дэриэбинэ. Кини аата Кыргыдай диэн. Былыр манна тоустар олорбуттар. Онно сахалар кэлбиттэр. Кыргыыы буолбут. Ол саана туттар сэптэрэ ох саа эбит. Бу кыргыыыга тоустар хотторбуттар. Ол иин бу кырыыстаах сири Кыргыдай диэн ааттыаы дэспиттэр. Онтон ылата Кыргыдай дэнэр.
Бииги дэриэбинэбит таыгар Эргичийэр диэн сир баар. Ол сир туунан маннык кэпсииллэр. Ити кыргыыы саана биир кии элбэх тоус тоууругар тбэспит. Ол дьон, кинини тгрктээн баран, ох саанан ытыалаабыттар. Ону туран, кини эргичийэ, тула холоруктуу сылдьан, охторун барытын тарбаын ыырааын быыыгар кыбытан испит. Бэйэтэ элбэх киини лрбт. Онтон, биир оо хаалбытын кэннэ, кинини срэххэ тэрбиттэр. Кинини чиэстээн, ити сир Эргичийэр диэн ааттаммыт. Онон сахалар Кыргыдайы улахан эрэйинэн ылбыттар.
Дьахтар Клэ. Бу кл туунан маннык йээн баар. Бу кл таыгар сэттэ дьахтар олорбут. Онно кыргыстар кэлэн, дэлби сэймэктээн, эттэрин-сииннэрин алдьаппыттар. лрбттэр. Ол иин Дьахтар Клэ дэнэр.
