Ити кэнниттэн уун кэмнэргэ Хатыс куолутунан уруккутун курдук бултаан-алтаан кн-дьылы билбэккэ олорбута. Кыратык сааыран барбыта. Дьэ, ити Орто Халыматтан хаалбыт икки ыччата, саастарын ситэн, крэн-уоуран баран, ааларын кытта сылдьыбыт Хатыс Эбэлэригэр Хатыс оонньортон трппт ааларын иэстээ диэн тиийэн кэлбиттэрэ. Хатыс кинилэри, оччо-бачча кыыырбакка-уордайбакка, киилии чгэйдик крсбтэ. Уонна кинилэргэ, аата олорон, маннык диэн туаайан саа саарбыта: «Эиги сааскытынан эдэргит, саа сири-дойдуну кэрийэн, сырыыны-айаны сылдьан дьон бэртэрэ буолбуккут. Оттон мин инним кылгаан, сааыран, урукку кыаым, км млтн сылдьабын. Онон эиги, бука, миигиттэн с-саас ситиэ кэлбиккитин мин, кырдьаас кии, т сэрэйэбин. Эигини кытта мин охсуар, кргээр кэмим буолбатах. Онон, оолоруом, мин усулуобуйалаахпын. Бу крт дуо, ол тордоум рдгэр турар хороор тааы. Ити мин биикпин уурбут, бэрт кыра сааспыттан санаам тохтообут Ийэ Тааым буолар. Мин ити таас рдгэр алтан ууоум араастаныан, кмс ууоум ктллн баарбытым. Онон ытык кырдьаас кии тылын эигини ылыныахтара диэн эрэнэн этэбин. Оччолорго, эиги ааыт тылын истэн, эигини мин тыыппакка ыытан турардаахпын. Ол ону да санаа. Бу рэх ууоргу-маааргы ттгэр турар икки хороор таас тблргэр тахсыаы. Мин эиэхэ сэттэлии оу биэриэим. Эиги манай миигин эр-биир ол охторгутунан ытаары. Мин бэйэм баарар Ийэ Тааспар ууоум сытыан баарабын. Оттон сыыа туттар тбэлтэитигэр, мин бу эиги курдук эдэр оолору лртн, онно-манна с-саас оорор санаам суох. Кэлэн ааспыт бэлиэитигэр хаас илиигит чылгын смйэтин р уунан тураары».
Дьэ, ити курдук кэпсэтиэн, быаарсыан, утарыта турар хороор тааска ыттыбыттара. Анараа дьоннор кулгаахтарын кураатыгар дылы тардыалыы-тардыалыы бииртэн биир оу, Хатыс диэки туаайан, ыытан испиттэрэ. Ол эрээри бииги киибит, т да кырдьааын иин, билигин дааны кини илиитэ-атаа эрчимнээх буолан биэрбит. Кэлбит оу биири дааны бэйэтигэр тиэрдибэтэх. Хабан ыла-ыла хаппарыгар хааланан испит. Уолаттар, охторо бтэн, оонньор эппитин курдук, хаас илиилэрин р ктн, чылгын смйэлэрин крдрбттэр. Хатыс икки оунан эр-биир уолаттар ити смйэлэрин быыта ытыалаабыт.
Дьэ, уонна тттр тэннэр, уолаттарыгар этэр: «Эдэр, ахсым санааытыгар кэлэит, бу мин курдук сааын моообут кырдьаас кииттэн, т да с-саас баар буолтун иннигэр, санааытын аны халбарыты. Этээ дойдугутугар айаннаа».
Инньэ диэн уолаттарын, чгэйдик сбэлээн-амалаан, атааран кээспит. Дьэ, итинтэн ылата бу кииэхэ ким дааны, ханнык дааны с санаатын уурбакка сылдьыбыттар. Оонньор т эмэ сааыран баран лбтэ . Кини баатын толорон, ууоа Ийэ Тааыгар арааска турар.
Бу кырдьыгын-сымыйатын билээри мин икки сыл устата ити Хатыс рэх устун бултуу сылдьыбытым. Ол сылдьаммын, ити Ийэ Тааа диэн ааттаах очуоска тахсан кр сылдьыбытым. Онно ити араас элээмэтэ баар этэ.
Былыр биир эбээн уонна саха бииргэ аргыстаан айаннаан иэн, бу бииги аллараа ттбтгэр Тулаайах Хайа кэтээр Сиик рэх диэн сиргэ кэлэн баран, эбээнэ: «Сиии! рэх баар эбит дуу?» – диэбит. Онуоха анараа киитэ: «Аата! Бачча улаххан уулаах рэи крн туран эттэххин. Хата, хайдах туоруубут?»
Айыла рэи туора чиргэл синньигэс маынан далаа уурбут. Ол маынан тахсан иэн: «Сии-и! рэх баар», – диэбит эбээнэ, сиин булгу тэн лбт. Онуоха сахата эппитэ : «Эйиигин сэнии сылдьан, айаным аргыа хаалла манна. Онон эн ааты Сиик рэх буоллун».
Итинтэн ылата, уос номоуттан тспэккэ сылдьан, Сиик рэх диэн ааты сгэн сыттаа.
Бастаан кн крбт сирим Абый улууугар. Бу дойдуга с саастаахпар тахсыбыппын. Манна тахсан, субу дайдыга, субу томторго олохсуйабыт. Былыргыттан ааттаммыта Орто Дайды диэн.
Бастаан, Дьааы диэкиттэн кэлэн, бу сири булбуттар. Ол кэлэн туран эппиттэр: «Орто аан дойду т сирэ бу дайдыга баар эбит», – диэн. Онтон ити Орто Дайды диэн ааттаммыт.
Бэрт былыр манна киини срэхтээбиттэр . Бу тоойго. Ураа Хонуута диэн сир. Ол срэхтээбит томтордоро. Онно кэлэннэр, бастаан дьиэ суоар, ураанан олорбуттар . Ол киини срэхтээбит дьиэлэрэ диэн чачыабына диэн баар этэ. Мин хойут, улаатан баран, уон алтабар дуу, тттр Абыйга киирэ сылдьыбытым. Икки сылга киирэ сылдьыбытым. Ол чачыабына, хойут улаатан баран, крд сатыыбын да ончу булбаппын. Ойуур нэн хаалбыт. Талах нэн хаалбыт. Сити Ураа Хонуута диэн сиргэ, итиннэ баар этэ.
Дьааы диэккиттэн ол Мрк диэн кии кэлтэ . Кулун лбт диэн бу томтор аата. Кулун Охонооой диэн кии манна олохсуйбута , манна бастаан. Ол кини аатынан ааттаммыт бу.
Ойууттар трдээх буолаллар. Ити тиити ттээннэр ойууттар трдэрин лннэрэллэр эбит. Итиннэ модьуйан, эрийэн. Ити тиит аата Тр Матайбыт диэн.
Тр матаппыт ойуун эттээ дии: «Ыччаттарбыттан, кии буолан, чгэйдик олоруохтара буоллар, кх мутук нэн тахсыаа», – диэбит.
Ол ойун удьуоруттан мин олоробун. Ол хас да кии йэтэ буолта буолуо. Ол ойун Тэрбээйик Уйбаан диэн. Ууччатын аата, холобур, Уйбаан.
