йээннэр, номохтор полностью

Прокопий Прокопьевич Семенов. Кэбээйи улууа, Мукучу нэилиэгэ. 1975 с. 40 саастааа. Киниэхэ 70 саастаах Дороппуй Николаевич Ильинов-Чоомпуй Дороппуй, идэтинэн мухаыт, кэпсээбит.

Илин Мукучуга, Уулаах диэн клтэн соуруу, Сунтаар уонна кр диэн кыра клйэлэр бааллар. Онно ол оонньор кр диэн клгэ илимнээбит. Ол илимин крбтгэр, балык хаппыт. Ол балыктарын тыыга ылан бырааттыы олорбут. Ол олорон эрэн, биирдэ биир собону крбтэ, танары хатырыктаах эбит. Ону, хас да оннук туппутун, тыытын кэннигэр бырахпыт. Уонна тахсан, биэрэккэ мээнэ быраан кэбиспит. Куаан балык буолуо диэн. Айыыраан сиэбэтэх.

Григорий Самсонович Сметанин (1921). Кэбээйи улууа, Кэбээйи нэилиэгэ. 1975 с. кэпсэппитим.

Улуннаах диэн кии аата. Тоус атамаанын аата. Былыргы Бадьаайы диэн ааттаах саха бухатыырын кытта охсуспут. Бадьаайы Улуннааы лрбт уонна кутаа киллэрэн, тимирдэн кэбиспит. Онтон аатырбыта диэн.

Малыыда буоллаына. Былыр манна тоустар олоро сылдьыбыттар. Уоспа ыарыы кэлэн, онно улаханнык лбттэр. Эстибиттэр. Онно эбиитин Блттэн Бадьаайы баылыктаах сахалар оруодалара киирэн, кыргыан, сахалар кыайаннар, тоустар кыайтаран, аыйахтара ордон, куоппуттар. Ол куотан баралларыгар: «Бииги манна кэлэммит, малыйан бардыбыт. Онон Малыыда буоллун», – диэбиттэр. Кл аата.

Кэбээйи эмиэ Малыыда курдук. Кыргыска уонна уоспаа эстэннэр, тоустар: «Бииги манна кэлэн, кэбэлийэн бардыбыт», – диэбиттэр.

Иван Яковлевич Сметанин (1932). Кэбээйи улууа, Кэбээйи нэилиэгэ. глр аатын ууа. «Мин бу кэпсээни 1966 сыллаахха кн Кэбээйи нэилиэгиттэн трттээх Сметанин Дмитрий Дмитриевич, Миитэрэпээн диэн сахалыы ааттаах аатырбыт булчут, оччотооуга 60 саастаах кырдьаастан истибитим», – диэбитэ. 1994 с. суруйбутум.

Былыр, сахалар манай ньуучаларга срэхтэнэллэрин саана, билии Кэбээйи нэилиэгин сириттэн, Умсаннаах диэн кл кытыытыгар олорор Мк Сирэй диэн ааттаах кии ньууччаларга срэхтэнээри билии Дьокуускай сиригэр кэлбит. Срэхтэнэр манньатын с кыыл, биир хара саылы кччэххэ ¹ уган кэлбит.

Кэлэн кбэрнээтэргэ киирээри гыммытыгар, харабыл хааахтар саылларын былдьаан ылаары гыммыттар. Ону биэрбэккэ, утарылаан, улаханнык ыыытаабыт-хаыытаабыт. Ону кбэрнээтэр тойон, бэйэтэ тахсан, буойан тохтоппут. Кэлбит кии туохха наадыйан кэлбитин эппит. Ону кбэрнээтэр, аалбыт манньатын ылан баран, Сметанин диэн араспаанньа иэрбит. Онтон тахсарын саана: «Эн ыыытыыры, глр улахана бэрт эбит. Онон эн аа ууа глр аатын ууа диэн аны мантан ыла ааттаннын», – диэбит. Онон Кэбээйигэ баар Сметанин ааттаах аа ууун дьонноро глр аатын ууун дьонунан ааттаналлар.

Кэпсээнньит тылы быаарыыта:

 ¹Кччэх – тириинэн ооуллубут иит.

Егор Прокопьевич Кычкин-Дьгрсэ (1902). Кэбээйи, Мукучу. Кырыкый аатын ууа. 1990 с. кэпсэппитим.

Эмээхсини атаастаан, дрн ылан барбыта. Бандьыыт сэриитин бэтэрээ тт. 25–26 сыллааы эргин буолуо. Бука. Киэсэ Сэмиэнэп быраата. Таааарга учууталынан олорон. Дрэ ээ тириитинэн ооуллбут кыракый др этэ. Этэр баайы.

Ол дьон эстэн хаалбыт лэр. Убайа, бултаан кэлэн баран, саас саатын остуолга ууран кэээр. Ону оото, срэн кэлэн, чыыбыын тардан, быарга тэрбит. Тута лбт. Нэиилэ таырдьа тахсан.

Бу Эмээхсини ¹ туох да срдээх. Кии кэпсиир кыаа суох. Ити турбаны ² алдьаттаран, элбэх хоромньуну оорторо сырытта. Турба начаальнига, андаатарын ылаары, саатын маынан тарпыт уонна эмиэ, саата эстэн, иин тоо ытан кэбиспит.

Бу сэрэхтээх этиини этэн кэбистим. Итини бэйэ туттунан крр. Кини сытар сиригэр дурууспанан сааан охсор идэлээхтэр. Ньууччалар. Дурууспата олох хоппот . Онтон кыыыран, Баадьаа баран, дурууспатын хампы сынньыбыт уонна бэйэтэ лн хаалбыт.

Тылы быаарыы:

 ¹Эмээхсин – Алыардаах удаан.

 ²Турба – газ турбата.

Геннадий Васильевич Иванов (1948). Кэбээйи, Куокуй нэилиэгэ. Дойдутун сирдэрин суруна сылдьар эбит. 1999 с. онтун миэхэ: «Айымньылаах лээр сс да кэскиллээх ситииилэри, уун дьоллоох олоу бааран туран, бу сэмэй бэлэхпин ыытабын», – диэн суруктаан бэлэхтээбитэ.