Бордонортон, тлээи кыайан толорботохторун туугар, тарсыыналарын, Онокуну, сото охсоллор. Буруйдааннар, сото кэбииннэрэн олордон бараннар, сототун кырыытыгар сото охсор сллгэинэн казактар биэртэлииллэр эбит. Ол охсулла олорон: «Улаханнык охсу! Этэ ыалдьар гына. Итиннэ кыанан, дайыымкатын толоруо дуо!» – диэн улаханнык саарбыт. Онтон куттанан, куйахалара крэн, казактар оргууй охсоллор .
йэтигэр биир ат, биир биэ эрэ кинини уйбуттар. Уоннааылар бары систэрэ булгуруйан иэр эбит. Аты мииннэинэ, атаа тоуу хаарга тарылла иэр буолара .
Оноку Дьаарыны кытта сэриилэспит эбит. Ол манныктан буолбут. Арай биирдэ Оноку Дьаарыа, кинээигэр, ыалдьыттыы барбыт. Ол олордоуна, Дьаарын киниэхэ биитин, Норгуону, сэр: «Биигин буой. Маннааы уолаттар ууларын сэбин алдьатар, бэйэлэрин сынньыталыыр, тууларын уоран крр », – диэн.
Онуоха Оноку: «Буруйдаах буоллаына, кинээс, эн бэйэ дьллээ. Мин бии киини дьллээбэппин», – диэбит.
Дьаарын туран: «Мин эйиэхэ салайабын, кинээим быыытынан. Эн тарсыынаын», – диэбит.
Ол курдук оспуордааллар, этиэллэр уонна, дьэ, с хонон баран, сир ортотугар, Сэтиэнэх диэн сиргэ, сэриилэиэх буолан болдьоспуттар.
Кэлэн убайыгар уорданар: «Иирэээ-иэдэээ тэпти! Сэриилэиэх буоллубут», – диэн.
Норгуо туран: «Сэриилэстэр да сэриилэиллиэ. гстэн гс охтуо, аыйахтан аыйах охтуо», – диэн хабаана суох тылласпыт.
Сарсыныгар, сарсыарда туран, Онохута: «Бээээ киээ хабаана суох тылласпыты. Тахсан аар эрэ», – диир.
Ыппытыгар, Норгуо саннын тоуйан биэрэр. Ону Оноку саннын кырыытын мас оунан илдьи ытан кэбиэр. «Ити эрээригин хтрг бараары гыммыты дуо!» – диэбит уонна мн биэрбит.
Сол киээ кыра уол, Дыыгыныыр, дьиэтигэр оноос кыстан барар. Онуоха убайа: «Нойоон, бу тугу оостоун?» – диир. Уола: «Оноос кыстабын. хтр эйиигин хайдах ытыалаан лрллрн баран крн туруом», – диэбит. Онтон Оноку: «Бу адьарай эмиэ убайын курдук хтрг хаан тааартараары тыллаа олорор ээ», – диэбит.
Дыыгыныыр сэттэлээх уол. Оноку: «Сэттэ саа усталаах сиргэ тур», – диэбит Дыыгыныырга. Онуоха анарааыта: «хтр эйиэхэ, оонньорго, сир кэмнии туруохтара дуо, чэ, ыт», – диэбит, итиннэ баран.
Ону Оноку мас оунан ыппыт. Ону Дыыгыныыр ырааар кыбытан ылбыт. Уолум аарыыы дии санаан, Оноку тртэ ытан субуруппут. Ону Дыыгыныыр: «Сардаан бастаах оу 1 кэллэ, сар ттэ тлээх оу 2 кэллэ, тойон тлээх оу кэллэ, быыра оу 3 кэллэ», – дии-дии хабан ылан испит.
Оноку ол кэнниттэн: «Чэ сп, барыс», – диэбит.
Хонуктара туолан, дьэ, сэптэрин ыырдынан, барбыттар. Сэтиэнэх диэн сиргэ киирэн баран, Оноку эппит: «Болдьоспут сирбит кэллэ. Кр-истэ ис, сэрэн. хтр куруппааскы курдук, дэлбэритэ ытыалаан кэбиээйэллэр», – диэн.
Утаакы буолаат, кураахтаах саа тыаа «чаап-чууп» буола тспт. Арай биирдэ йдн крбтэ, уолун ата тнэри ктн кэбиспит. Ат сыааар ох хорохолоно тспт. Ат бэйдиэ србтгэр, сырсан, тутан ылбыт. Атын баайан, оноосторун ктн кэлэн иэн крбтэ, уол таба саыйаын ттэ бураллыгас лгэр. хтр ытыалаа да ытыалаа буолбуттар.
Оноку, дьэ, ытыалаар. Саамай атамааннара, кстээхтэрэ х ргдьй диэн Оноку курдук кии баар эбит. Бу маны туран Оноку ытан биирдэ да таппатах. Бэстилиэнэй биир оо хаалар. Мас быыынан биир, атаын р кт-кт, ытар кии баар эбит. Оноку: «Абаккабыан, саатар ити киини хаан тааарбыт кии», – дии саныыр уонна атаын р ктр бириэмэтигэр ытан саайбыт. Тобугун хараынан тэрэн баран, сототун бттнэн хайа ктн тахсыбыт. Онуоха бу кии: «Атахпын ыараа хайа кттм, ча-айа, ча-айа», – дии-дии быарынан сынан барбыт.
Маныаха Оноку инитэ уол туран кэлэр уонна Дьаарыттар охторун мунньубутун ктн аалар. Ону ынарааылар крбттэр. Сэптэрэ аыйаабыт, биир киилэрэ бааырар, онтуларын сгэн барбыттар. Онуоха Оноку алакыылыыр: «Алакыы! Алакыы!» 4 – диир. Бу сааны Дьаарын ойоо истэр уонна эрин мр: «ээи уолу сиэбэккэин, алдьархайы оорторду. Тугу арбын туонай 5 буолаын ойумсуйаын», – диэн.
Дьаарын туран ойоун: «Эн да удаамсыйан быччайаын, ээи уолу эн да сиэриий», – диир.
Онтон Дьаарын ойууннарын трдгэр кыырар: «Бу киигитин кыайы-хоту, боччуйу. Алдьархайы таааран эрэр», – диир.
Маныаха туран, трттэрэ бэйэтин мллр: «Биир ууттан турбуккут, биир уйаттан скээбиккит. Ити эйиигиттэн биир мутук рдк ойуун. Онтугун кытта иирсэин дуо?» – диэн рэн ыыппыттар. Онон тттр кэбин туонан 6 кэлбит.
Кэпсээнньит тылы быаарыыта:
1Сардаан бастаах ох – модьу тблх ох.
2Тлээх охтор – кбс-кнтк барар охтор.
3Быыра ох – тргэнник барар ох.
4Алакыы – киргил рэн алакылыырын тктэллэрэ буолуохтаах.
5Арбын-туонай – бэйэин рдэтинэин, арбанаын, кэпсэнэин.
6Кэбин туонар – кэмсинэр, муадыйар.
йэтигэр стэ кыырбыт. Бэрт доор киитэ лр гыммытыгар кыырбыт. Ол онно кутун крд сатаабыт . Ону биэрбэтэхтэр: «Кута сытыйан, лн бппт, биэрбэппит», – диэбиттэр.
Дьэ, онтон Оноку: «Мин тылбын ылыммаккыт. Схпэр туран, аны кыырыам суоа», – диэн, дьэ, аккаастанар. Уонна кыырбатах.
