Хааах эмээххинэ диэн иккис эмээххин баар. рнэ диэн аата. Эмиэ ичээмсийэр эмээххин. Дьэ, ол Быччайарга Дьаарыны, ат тбт буолан киирэн, уулуур диэн кэпсиир этэ. Ол Быччайарга араастана сытар ууоа – алдьархай аарыма тиит. Тыал суулларбыт. Трд турар билигин дааны. Ол мутуга бэйэтэ тиит курдук суон, икки салаалаах. Онон тиит трднэн стэр. Аыйах сыллаахха крбтм. Сэрии саана буобардар, итиннэ кии ууоа баара, ону оттубуттар. Тоус устуука остуолба кириэстэрэ туралларын крр этибит. Дьэ, ол Дьаарыны дьаарбайар сирэ. Ол тумул.
Кыыны быа малатыылка лэлиир, бурдук сынньар. Оуруоттаах бурдуктара ынырыгын нэллэр. Ону, мас кыайан булбакка, оттубуттара буолуо. Соруйан оттубаттар. Ону кырдьаастар сблээбэттэр, абааы крр этилэр. Ким сблэй. Кии ууоун оттору. Оонньор тиитин мутугуттан буобар кыыс уот оттубута буолуо диэн кэпсиир этилэр. Ол кыыс, тбтнэн ыалдьан баран, трбэтээ, Мэгэдьэккэ таххан лбтэ. Ити Тамаара эмээххин бииргэ трбт балта.
Дьаарын ол баын ууоа мээнэ кстбэт . Туох эмэ муокас буолаары гыннаына кстр . Ити рнэ эмээххин мээнэ аата ааттаммат, билигин аата ааттанар диир этэ. Оуруоттаах Оонньоро диирэ. Инньэ диэн ааттыыра.
Кндэ диэн сиргэ ойун кмллбт. Хордоойго. Ону кэпсииллэр, сассыарда эрдэ, кн тахсыыта ууну киирэн чыпчырыйан иэрэ . Сыыллан киирэн. Сыыллан киирэр суолугар орох курдук суол хаалар эбит. с сайын уот бааара буолбут да кини эрэ ууоун тумнубут. Онтон хойут умайбыт диэбиттэрэ.
Лаппаакы Борокуоппай Мэлэкээ олорбута. Ийэтэ аатырбыт удаан этэ. Быыттаах диэн сиргэ дьиэлээхтэрэ.
Ыт Бастаах рэин баыгар улахан ойуур уота турбут. Сааскы ртн. Сайын, атырдьах ыйын чугаыгар, Мэлэкээ чугааан кэлбит. Ходуаларга бугуллары сиэтэлээбит.
Быыттаах оонньотторо, сбэлээн баран: «Эмээхсинтэн крдн крбт кии», – дэспиттэр. Кинилэр баалара – ардаы тэртэрии. Кини кыра туруорбах балааа олорбута. Кэлэннэр: «Дьэ, иэдээн буолла. Эмээхсин, сааран крдргн хайдах буолуо этэй?» – диэн крдспттэр. «Крдгтн толорон крххэ», – диэбит. Уонна эппит: «Срктээх уута икки ыаайата аалы». Балаантан Ыгыатта 3–4 килэмиэтир эбит. Дьалкыйыа диэннэр, трт ыаайа ууну баан тааарбыттар. Икки кии. Эмээхсин рнэ сылдьар баттаын ыан кэбиспит уонна, тб ааарын биир ыаайаа уган ылан баран, илгистибит. Онтон кутуран турбут. «Самыыр буолан саккыраа! Ардах буолан таммалаа!» – диэбит. Тула крн олорооччулар таастара-саптара дэлби сытыйан хаалбыттар. «Сарсын киээээ дылы кыра ардах кэлэрэ дуу», – диэн саа тааарбыт.
Сарсыардаттан олус кстээх ардах тэн, ыаллар дьиэлэрин-уоттарын хоппут. Дьоннор крбттэрэ, эмээхсиннэрэ, тиэргээ тахсан, бэриинэтин дэлби сытыйбытын куурда сылдьар эбит. «Адьарайы кыратык угарга дылы гыммытым, туох ааттааа дьллн тстээй», – дии сылдьар эбит.
Бу ардах кэнниттэн тыа уота умуллубута .
Кинини быа ааттаабат эбиттэр. «Сир, халлаан тннгэ» дииллэрэ. Арааа, бу былаас буолбутун кэннэ лбтэ буолуохтаах. Балааннаахха, Туобуйаттан 30 килэмиэтир сир ыккый ойуурга кмпттэр. Кэлин дьоннор крдн крн баран булбатахтар. Булларбат эбит. Кмстээх кмллбт.
Ыалдьа сыттаына, ийэ кута киирбит. Маан ыт буолан, орон анныгар. Т Кыыа эрдэ дьоннорун сэрэппит эбитэ : «Ийэ кутум, маан ыт буолан, киириээ. Наай диэит, рэн тааараайаыт, – диэн. Ону истибэккэлэр, ттрэинэн рэн, таырдьа тааарбыттар. Ол аймахтара кслэрэ эстибиттэр. лннр, тблрнэн булкулланнар. лбтм кэннэ хос сиэним дьоллоох уол трэ», – диэбит. Ол дьоллоох уолунан буолар Сидоров Михаил Афанасьевич, 6–8 оолоох буолуохтаах.
Сэргэни улахан гынабын. Былыр-былыргыттан. Мин санаабар, йдблбэр сэргэ мэнээк баана, срдьгэс буолбатах. Саха санаалаах, тыллаах-стх, олоор буолбут тгэни бэлиэтээн, санаатын иэрэн, тмэн, кэнники хаалынньанарыгар, ыччаттарыгар йдбнньк буоллун диэн, саха сиэрин-туомун толорон туруорар.
Сэргэни мас, баана диэхпин тылым барбат. Сэргэ аата сэргэ. Маны мэнээк тыытыллыбат, алдьатыллыбат.
Кырдьаастар этэллэр этэ: «Былыргы дьон тр суулла сытар сэргэни, сиэрин-туомун тутуан туруордаххына, оорбут с улахан айыы боруостанар», – диэн. Ол гынан баран, сиэрин-туомун билиллиэхтээх. лбээй туруору анньан кэбииллибэт. Инньэ дииллэр этэ.
