аалгакка олорбута ааттаах улуу ойун. Ол олорон: «Ыалдьар, улахан ыалдьар ааста. Тоус сиригэр. Ол тннргэр мин холоон, баалаан крм этэ. Кини аддьаххайдаах л. Ону мин кыайар-хотор буолуум, арай. Кэнээин кэнээски диэри стх этэ кини», – диэбит . «Онон тннргэр мин тоуйан крм. Ону, оолорум эрэ буолларгыт, т дааны аа, т дааны г-хаыы баарын иин, быган эрэ крйт. Эиги быган крдххтнэ, мин хотторобун. Бука, бука диэн, быган крйт. Икки кх эбириэн оус буолан хассыахпыт», – диэбит .
Ойун биирэнэрин аанааы кии буолан, оннук кэпсиэбит.
Таххан, дьэ, хассыбыт буоллахтара. Икки оус буолан. с сууккаа. Ол с сууккаа хассыбыттарын кэннэ, оолор, тэийбэккэ, халаа тыас б буолбутугар, йн крбттэр.
Дьэ, онтон: «т бттэ», – диэн дьиэтигэр киирэр. «Сыыстардыгыт. йн крдгт», – диир. Дьэ, онтон кэриэс этэр: «Самнан тспт аалгат Эбэ буоллу диэн ааттаары. Мин самныбытым курдук. Ойуннаах ойуун трн тннбт буоллахпына, бу Эбэит рэин батан, алын киирээри. Ол киирэн иэн, кыыл л сытарын булан иэххит. рэххитин, баппыт курдук, батан иээри. Ол иэн, сиэи булан иэххит. Ыыккыт бпптн кэннэ. кгр диэн ааттаары ону. Таара Эмиийэ диэри, ол кыылы булан сиэбит сиргитин. йт бпптн кэннэ, ол сиэ булан сиэбит сиргитин кгр диэри. кгр тиит трдттэн булан иэххит. Онтон лр-хаалар ктгэр биир эмээххини булуоххут. Онно рн-н, сынньанан, Эмээххин Толооно диэри. Дьэ, онтон ол Эбэни булуоххут. Онно олорболуоххут. Ыал буолан. Ол олорболоон баран, уун олоу олорбоккут оччо-бачча. Онон Кэттэгэй Арыы диэн ааттаары».
Бииги кэттэгэй олоу олордубут диэн сээн баара.
атаа Сата Ойун диэн баар . Эмиэ ойун. ата трд. Бу ата ойуну Тоторбот ыырар. Тоторбот Угалдьы диэн сырыытыгар ылдьар дохсун, бардам киилээх. Бу киитэ буоллаына кнн ыалдьан ытар. Кымыы, ымдааны иэ-иэ ыалдьар, хотуолуу ытар. Тоторбот ата Ойуну ыырар: «лэитим ыарыйда», – диэн.
ата ойун кэлэн, дьэ, кыырар. Киитэ лр бэт буоллаа. Тоторбот, батыйатын маннык уурунан баран, олорор. Ойунун ыккатыгар. «Ыалдьыбат эбит. ымыйанан ытар эбит», – диэн крлэнэр киитэ.
Онуоха киитэ, ргэнэн, ткннэн ойуннана ылдьар эбиккин диэн, батыйаннан анньаары, сыссар. Былыргы ыал ооо дьиэтин оттотугар эбит. Ону ооу стэ эргитэр. Ол иин, ойун баччыр оо саа бааннан хотуолуур. Ол баата буоллаына, Тоторбокко утары ыстана-ыстана, ыттыы рэр. Онуоха: «Баайгын киэр гын, баайгын харай», – диэн крдсптэ . Онуоха, баайын харайан, барар. Элбэхтик ас-л биэрэн атаарбыт. Итинэн бтэр.
Ол киитэ тоо ыалдьарый? Тнгэр уорар, кнгэр ыалдьар, лр бэрт.
Аканаа Кыыл Алааа баар. Ити мин ээм алааа. Кыыл – Мохсоол уола. Мин – Кыыл кыыын уолабын. тн тэ билигин да баар буолуо.
Ити Мохсоол диэн тоо ааттаммытый? Кыанар-хотунар, дохсун-бардам киитэ . Омуктарга хамначчыт ылдьыбыт. Табаыт уол буолан. лэлэппэккэ аатар буолан бартар. Уоталлар. Киини иир омуктар эбит. Тртээх оону сгэр-ктр, илдьэ ыддьар оолоох эбит. Ол оо: «Эдьийбин аалаллар. Икки хонон баран кэлэр. Оччоо эйигин иибит», – диэбит.
Ону истэн, хаппыт балык гэн, хаппыт эт гэн, дьэ, крр. Дойду иргэ. Ол крээн иэн, ыыга быстан хаалар. Мас саалаах
. Биир куоаы лрн иэн, дойдутун, ыалы, дьэ, булар. Аканаа киирэн, Таас Тумуахха олохсуйар. Кэргэннэнэн кынан.
Бииги ийэбит айыыны-хараны нааа итээйэр. Биигини сэрэтэр онно. Дьэ, онно ол рэтэр, йээннэри. Онно буоллаына Тоус Сиригэр 1 истибитин кэпсиир. «Суору тыытыма. Суору тыытар – улахан айыы», – диэн.
Былыр Тоус Сиригэр Тоус Байбал диэн олорбут. Соотох уоллаах эбит. Ол уола, улаатан баран, суору ыппыт. Ол суора, кхсгэр табыллан баран, лбтх. Хааннана-хааннана, хаана тохто-тохто, э таххыбыт. Халлаан э кт турбут. Ону ол уол нааа р крн турбут. Ол суора, таххан-таххан, кстбэт буолан хаалбыт. Дьэ онтон, ол уол, дьиэтигэр кэлэн баран, т р буолан баран ыалдьыбытын билбэппин, сиинэн ыалдьыбыт. Ол суору ыппытынан, кхснэн, ыалдьыбыт. Туох да эмтээбитин истибэтэх. Былыр ойуа эрэ эмтэтэллэр. Онтон ол ойуннара: «Суор буулаабыт. Бииги кыайбаппыт. Суор трдн бииги кыайбаппыт», – диэбит. Суор трдн туох да кыайбат диэн. Ол кии кэлин, хас да сыл ыалдьа сытан баран, лбт. Сиэ ньохчоор буолан турбута. Ол ньохчоор кии хойукка дылы сылдьыбыта.
Ийэм ол курдук кэпсиир этэ.
Кэпсээнньит тылы быаарыыта:
1Тоус Сирэ – билигин лннэн биллэр. Сыантардара Солооон диэн быыылаах. Оньоо, Таас Хороон диэн сирдэр. Кэлин, дэриэбинэ буоларыгар, лн булбуттар.
тх Оонньор, бэйэтэ ойун оонньор, дьоннорбор кэпсиирин истэр этим. «Бииги трдбт – аата Ааттаммат Оонньор», – диир этэ. Эээрдэк трдтэ. тх мин аабын кытта бииргэ трбт дьахтары ылбыт. Бииги ктбт.
Былыр ол Ааттаммат Оонньор арааска хаалбыт. тх кырдьарын саана арааа былыр сууллубут. Хаххыйах б нэн турар . Окучах курдук сиртэн ммт. Онно кэлэн, ээтин санаан, сынньанан, табаахтаан ааар.
